|
Superius monuit cavere ab edendo idolothita coram infirmis, propter
scandalum fratrum infirmorum, hic proponit se in exemplum, quia
propter alios abstinet se a sibi licitis, scilicet ab acceptione
sumptuum, ubi primo proponit multipliciter, quia licitum est sumptus
accipere; secundo quod nihilominus non vult accipere, ibi ego autem
nullo horum usus sum, et cetera. In prima parte, quod licitum sit
sumptus accipere, probat tripliciter. Primo per auctoritatem;
secundo per rationem, ibi si nos vobis spiritualia seminavimus,
etc.; tertio per exemplorum similitudinem, ibi nescitis quod hi qui,
et cetera. In prima, primo probat per auctoritatem apostolicae
dignitatis; secundo per auctoritatem humanae consuetudinis, ibi quis
militat suis stipendiis, etc.; tertio per auctoritatem divinae
legis, ibi numquid secundum hominem, et cetera. In prima primo
probat quod sit apostolus generaliter; secundo quod sit apostolus eorum
specialiter, ibi et si aliis non sum apostolus; tertio quod potest
accipere sumptus licite, ibi numquid non habemus, et cetera. In
prima, primo quaerit an habeat libertatem accipiendi sumptus; secundo
an sit apostolus, ibi non sum apostolus, etc.; tertio probat duplici
ratione quod sit liber, et apostolus, ibi nonne dominum Iesum
Christum, et cetera. Dicit ergo non sum liber? etc., quasi
dicat: abstinete ab hoc licito, scilicet ab esu idolothitorum, quia
ego etiam abstineo a stipendiis, cum tamen habeam libertatem
accipiendi. Numquid enim non sum apostolus? Immo vere sum
apostolus. Gal. II, 8: qui operatus est Petro in apostolatum
circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes. Est ergo ratio sua
talis: omnis apostolus ratione sui apostolatus habet libertatem
accipiendi sumptus; sed ego sum apostolus: utrumque probat postea;
ergo, et cetera. Deinde cum dicit nonne dominum Iesum Christum,
etc., hic probat duplici ratione quod sit apostolus, primo per
causam, secundo per effectum, ibi nonne opus meum, et cetera. Prima
ratio sumitur ex parte Christi mittentis; secunda ex parte
Corinthiorum quibus mittitur. Prima ratio talis est: ego vidi
dominum qui me misit ad praedicandum, ergo sum apostolus. Et hoc est
quod dicit nonne, etc.; quasi dicat: vere sum apostolus, nonne
dominum Iesum Christum vidi? Hoc dicit propter pseudoapostolos, qui
dicebant ipsum non esse apostolum, quia non fuerat in societate domini
sicut caeteri apostoli. Ipse autem vidit eum iam immortalem, secundum
Glossam, vel in via, Act. III, 9, vel in templo, Act.
XXII, 19. Unde, Act. IX, 27, Barnabas apprehensum
illum duxit ad apostolos, et narravit quomodo in via vidisset dominum.
Infra, XV, 8: novissime omnium tamquam abortivo visus est et
mihi. Nonne opus meum, et cetera. Ecce secunda ratio talis: vos
estis conversi ad fidem per me missum ad hoc; ergo sum apostolus;
nonne opus meum vos estis, o Corinthii? Sicut templum architecti,
supra III, 10: ut sapiens architectus fundamentum posui. Item
ut filius opus genitoris, supra IV, 15: in Christo Iesu per
Evangelium vos genui. Opus, inquam, meum, et hoc in domino, id
est, domino cooperante. Vel in domino, id est ad gloriam domini,
quasi dicat: sic estis. Deinde cum dicit et si aliis apostolus,
etc., hic probat quod est apostolus eorum specialiter. Ubi primo
proponit quod est apostolus eorum specialiter; secundo probat hoc per
effectum, ibi nam sigillum apostolatus, etc.; tertio ostendit quod
per effectum illum defendit se esse apostolum, ibi mea defensio ad
eos, et cetera. Dicit ergo et si, etc., quasi dicat: vere opus
meum estis, quia et si aliis, scilicet Iudaeis quorum legem evacuo,
non sum, id est non videor esse, apostolus, sed tamen vobis sum, qui
per me conversi estis specialiter. Rom. XI, 13: quamdiu gentium
sum apostolus, ministerium meum honorificabo. Et vere vobis sum
apostolus, nam vos estis sigillum apostolatus mei, id est forma et
sigillum, quia apostolatus meus impressus est in vobis, sicut forma
sigilli in cera. Glossa: in vobis apparet quod sum apostolus dum
habetis per me quod etiam per alios apostolos. I Cor. IX, 2:
signa apostolatus mei facta sunt super vos. Vos estis, inquam, in
domino, id est domino principali auctore. Et vere ita est, quia mea
defensio ad eos qui me interrogant, utrum scilicet sim apostolus,
scilicet hoc estis vos; per vos enim ostendo me esse apostolum.
Deinde cum dicit numquid non habemus, etc., hic ostendit quod potest
accipere sumptus licenter. Ubi primo quaerit an habeat hanc potestatem
generaliter; secundo quantum ad personas determinatas specialiter, ibi
numquid non habemus potestatem, etc.; tertio an ipse et Barnabas
sint hac potestate privati singulariter, ibi an ego solus, et cetera.
Dicit ergo numquid, etc., quasi dicat: nam cum sim apostolus,
numquid non habemus, ego et mei, potestatem manducandi et bibendi
nostra, id est, vivendi stipendiis nostris? Augustinus: permisit
dominus, non iussit apostolis accipere necessaria a subditis. Numquid
non habemus potestatem mulierem sororem, scilicet fide, circumducendi
nobiscum, propter sumptus ministrandos? Ambrosius in Glossa:
mulieres desiderio doctrinae dominicae et virtutum cupidae, apostolos
sequebantur, et ministrabant eis sumptus, et servitia. Et similiter
Christum secutae sunt, Lc. VIII, 2 s. et XXIII, v.
27, sicut caeteri apostoli, ut habetur Act. VI, 1, et sicut
fratres, id est, cognati, domini, qui maiores sunt. Gal. II,
9: Iacobus et Ioannes, qui videbantur columnae esse, etc., et
Cephas, qui maximus est inter apostolos, unde Cephas interpretatur
caput. Ambrosius: non hos reprehendit apostolus, sed eorum more sibi
probat licere; idcirco autem, ut ait Augustinus; dominus mulieres
ministraturas sequi voluit, ostendens quid debetur a plebibus
Evangelistis. Vel ideo etiam ne viderentur alienae a salute. Aut
numquid ego solus et Barnabas (isti enim fuerunt coniuncti ad
praedicandum gentibus, Act. XIII, 2: segregate mihi Barnabam
et Paulum in opus ad quod assumpsi eos), non habemus, secundum
opinionem vestram, potestatem hoc operandi? Scilicet mulieres
circumducendi, et sumptus accipiendi, quasi dicat: imo habemus sicut
alii, sed omnes alii licite accipiunt, ergo et nobis licet. Deinde
cum dicit quis militat suis stipendiis, etc., hic secundo probat quod
licet accipere sumptus per auctoritatem humanae consuetudinis: et primo
in statu militis; secundo agricolae, ibi: quis plantat vineam,
etc.; tertio pastoris, ibi: quis pascit gregem, et cetera. Militi
comparatur praelatus propter subsidium, agricolae propter verbum,
pastori propter exemplum. Debet enim subditos defendere suffragio,
plantare verbo, pascere exemplo. Primum respicit extra Ecclesiam
existentes, secundum Ecclesiam intrantes, tertium in Ecclesia
commorantes. Dicit ergo, quis militat, quasi dicat: utique habemus
potestatem accipiendi sumptus, et merito quis militat suis stipendiis?
Quasi dicat: unquam nullus, dabantur enim militibus stipendia de
republica. Unde Ioannes dicit: contenti estote stipendiis vestris.
Sic praedicatores et praelati accipere possunt sumptus a subditis. I
Tim. I, 18: ut milites in illis militiam bonam. Quis enim
plantat vineam, et de fructu eius non edit? Vinea domini est
Ecclesia. Is. V, 7: vinea domini Sabaoth, domus Israel est.
Apostoli enim fuerunt plantatores huius vineae. Supra XIV, 6:
ego plantavi, Apollo rigavit. Quis etiam pascit gregem, et de lacte
eius non manducat? Quasi dicat: nullus. Grex domini sunt fideles
Ecclesiae. Ez. XXIV, v. 31: vos greges pascuae meae.
Huius gregis pastores sunt praelati et praedicatores. Unde primo
praelato dictum est: pasce oves meas, Io. XXI, 17. Tales
possunt pasci de lacte gregis, quia possunt accipere sumptus a
subditis. Si ergo defendimus, plantamus et pascimus more boni
militis, boni agricolae, boni pastoris, licet nobis sumptus
accipere. Sed quia hodie multi sunt qui stipendia accipiunt, et non
militant, edunt fructum vineae, et non plantant, lac comedunt, et
gregem non pascunt. Ez. XXXIV, 3: lac comedebatis, gregem
autem meum non pascebatis. Notandum super illud nonne dominum Iesum
vidi? Quod multiplicem domini legimus visionem. Unam corporalem,
quae praeteriit, de qua Bar. IV, 38: post haec in terris visus
est, et cum hominibus conversatus est. Secundam spiritualem, quae
praesens est. Ps. XLV, 11: vacate et videte, quoniam ego sum
Deus, et cetera. Tertiam aeternalem, quae futura est, de qua Io.
XVII, 24: volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum, ut videant
claritatem meam. Iob XIX, 26: in carne mea videbo Deum.
Quartam momentaneam, quae etiam futura est, de qua Lc. XXI,
27: tunc videbunt filium hominis venientem in nube cum potestate
magna. Prima fuit in mundo, secunda in animo, tertia in caelo erit,
quarta erit in iudicio. Prima visio dat exemplum vivendi; secunda
adiutorium proficiendi; tertia desiderium perveniendi; quarta odium
peccandi. Prima dat exemplum vivendi tripliciter, quia visus est
pauper et pannosus, ut refrenetur cupiditas divitiarum. Ps.
LXVIII, 30: ego sum pauper et dolens, etc., et, v. 33:
videant pauperes, et laetentur. Sic viderunt pastores, Lc. II,
16. Vilis et abiectus, ut refrenetur ambitio honorum. Is.
LIII, 2: vidimus eum, et non erat aspectus, et desideravimus
eum virum despectum. Ideo dicitur Matth. XI, 29: discite a
me, quia mitis et humilis sum. Afflictus et passus, ut refrenetur
concupiscentia voluptatum. Thren. I, v. 12: o vos omnes, qui
transitis per viam, videte, et cetera. Secunda visio dat adiutorium
proficiendi tripliciter, quia dat robur poenitentibus, culpas et
poenas ostendendo, sicut sol atomos. Dan. V, 5: vidit
Balthassar manum scribentis. Iob XLII, 5: nunc oculus meus
videte, et cetera. Spem certantibus, mercedem manifestando, sicut
dominus operanti. Act. VII, v. 55: ecce video caelos, et
cetera. Laetitiam contemplantibus, praegustationes offerendo, sicut
tabernarius modicum vini. Ps. XXXIII, v. 9: gustate et
videte, quoniam suavis est dominus. Gen. XXXII, 30: vidi
dominum facie ad faciem, sicut Paulus hic. Tertia visio aeternalis
dat desiderium perveniendi propter tria, videlicet propter veram
iucunditatem. Is. ult.: videbitis, et gaudebit cor vestrum, quia
dulce lumen et delectabile, et cetera. Hoc significatum est Io.
XX, 20: gavisi sunt discipuli, viso domino. Propter
iucunditatis multiplicitatem, sive pluralitatem. Is. LX, 5:
tunc videbis et afflues, etc.; quippe quia videbimus eum sicuti est,
et ipse erit omnia in omnibus. Erit enim rationi plenitudo lucis,
voluntati multitudo pacis, memoriae continuatio aeternitatis. Propter
puritatis aeternitatem. Apoc. ult.: servi eius servient illi, et
videbunt faciem eius, et regnabunt in saecula saeculorum. Ps.:
adimplebis me laetitia, et cetera. Quarta visio dat odium sive
terrorem peccandi propter tria, videlicet propter furtum propalandum
coram iudice vidente. Mal. III, v. 2: ecce veniet, et quis
stabit ad videndum eum? Ipse enim quasi ignis conflans, et cetera.
Propter malefactorum severam ultionem. Latro enim videns socium suum
suspendi, plus timet furari. Ier. VII, 12: ite ad locum meum
in Sylo, et videte quod fecerim ibi. Sylo interpretatur avulsa.
Apoc. I, 13: vidi similem filio hominis, et infra v. 16: ex
ore eius, quasi gladius ex utraque parte acutus exibat, et cetera.
Propter visam bonorum praemiationem; videns enim clericus alium
praebendari, quia bonus, cavet a malo. Ps. CVI, 42: videbunt
iusti, et laetabuntur, et omnis iniquitas oppilabit os suum. Deinde
cum dicit numquid secundum hominem, etc., hic probat tertio, quod
licet sumptus accipere per auctoritatem divinae legis. Ubi primo
proponit, quod lex haec dicit; secundo verbum legis ponit, ibi
scriptum est enim, etc.; tertio qualiter intelligendum sit, ostendit
ibi numquid de bobus cura est, et cetera. Dicit ergo numquid,
etc., quasi dicat: probavi ratione humanae consuetudinis, quod licet
nobis sumptus accipere; sed numquid secundum hominem, id est,
secundum humanam consuetudinem vel similitudinem tantum, dico hoc? An
non lex Moysi divinitus promulgata hoc dicit? Quasi dicat: immo
dicit. Scriptum est enim in lege Moysi, Deut. XXV, 4, et
habetur idem I Tim. c. V, 18: non alligabis os bovi
trituranti, ut possit vivere de labore suo, id est, non prohibebis
praedicatorem vivere de Evangelio. Triturare enim est separare granum
a paleis, quod facit praedicator abstrahendo animas a terrenis,
discernendo virtutes a vitiis, separando utilia a vanis. Ier. XV,
19: si separaveris pretiosum a vili, quasi os meum eris. Deinde
cum dicit numquid de bobus, etc., hic ostendit qualiter dicta
auctoritas intelligenda sit. Et primo, quod intelligenda sit
litteraliter de bobus; secundo quod non tantum litteraliter de bobus,
sed spiritualiter de praedicatoribus, ibi an propter nos, etc.;
tertio replicat, quod licet accipere sumptus, ibi nam propter nos
utique scripta, et cetera. Dicit ergo numquid, etc.; quasi dicat:
haec auctoritas de bobus spiritualibus, id est praedicatoribus,
intelligitur. Numquid enim de bobus materialibus cura est Deo, ut de
eis lege praecipiat? An propter nos hoc utique dicit? Quasi dicat:
hoc utique propter nos dicit. Nam propter nos scripta sunt haec et
similia. Rom. XV, 4: quaecumque scripta sunt, ad nostram
doctrinam scripta sunt. Propter nos, inquam; idcirco, quoniam
praedicator, qui corda aperit ad fidem, debet arare in spe
stipendiorum temporalium, non tamen propter spem hanc. Debet enim
primum quaerere regnum Dei. Et qui triturat, id est bonos a malis,
quasi grana a paleis, discernit praedicando, scilicet ad mores, debet
hoc facere in spe fructus percipiendi. II Tim. II, 6:
laborantem agricolam oportet primum de fructibus percipere. Eccli.
VI, v. 19: is qui arat et qui seminat accedit ad illam, et
sustinet bonos fructus illius.
|
|
