Super Psalmo 12

1. In praecedenti Psalmo Psalmista posuit adversariorum dolos; hic contra eos petit remedium a Deo. Titulus, in finem Psalmus David, hoc supra expositum est. Dividitur autem Psalmus iste in tres partes. In prima ponitur conquestio; in secunda quaestio, ibi, respice et exaudi me; tertio exauditio, ibi, ego autem in misericordia tua. Conquestio tria continet. Admiratur divinam dissimulationem, confitetur proprium defectum, conqueritur de adversariorum potestate; secundum, ibi, quamdiu; tertium, ibi, usquequo exaltabitur. Qui dissimulat injurias alicujus, hoc ideo facit aut quia non recordatur ejus, aut quia non vult remedium apponere; et ideo dicit, domine, ego gravor ab adversariis, et non apponis remedium? Usquequo oblivisceris me in finem, idest finaliter videtur quod velis me vitare. Isa. 49: dixit Sion, dereliquit me dominus, et dominus oblitus est mei. Habac. 1: quare non respicis super inique agentes, et taces devorante impio justiores se? Usquequo avertis faciem tuam a me. Avertit faciem quando non ponit remedium quis. Ps. 43: quare faciem tuam avertis, oblivisceris inopiae nostrae, et tribulationis nostrae? Hoc secundum historiam David, qui diu est persecutus a Saule. Allegorice dicitur de patribus veteris testamenti, qui continue expectabant Christum, et Deus quasi oblitus eorum, differebat remedium adhibere; et dicunt, usquequo domine et cetera. Usquequo avertis faciem tuam a me, idest praesentiam filii tui a nobis. Vel, ut sit conquestio modernorum justorum de secundi adventus dilatione, usquequo domine oblivisceris me? Erit hoc usque in finem, idest in die judicii, vel usque ad mortem? Et usquequo avertis faciem tuam a me, idest faciem gloriae tuae, ut videam te facie ad faciem. Exod. 33: ostende faciem tuam mihi. Ps. 79: ostende faciem tuam, et salvi erimus. Possunt tamen assignari et multae causae, quare antiqui patres tantum desiderabant adventum Christi in carnem. Prima propter exaltationem humanae naturae, in cujus persona dicitur Thren. 1: vide domine, quoniam facta sum vilis; sed exaltata est per incarnationem. Ps. 72: cum gloria suscepisti me, idest facta sum gloriosa, sicut mulier ignobilis sublimatur si contrahat cum nobili viro. Inde est quod omne peccatum post adventum salvatoris gravius est quam fuerit ante. Sicut si mulier nobilis vel homo aliquam turpitudinem faceret, est magis ignominiosus, quam si faceret unus rusticus. Secunda causa est, ut liberarentur captivi de carcere Inferni sive Limbi: Job 17: in profundissimum Inferni descendent ossa mea; putasne saltem ibi erit requies mea? Quasi dicat, non; sed per Christum liberati sumus ab eo: Zach. 9: tu quoque in sanguine testamenti tui eduxisti vinctum de lacu in quo non erat aqua. Tertio propter depressionem Diaboli: Ps. 88: tu humiliasti sicut vulneratum superbum, idest minorasti potentiam ejus. Quarto, quia per adventum Christi pacificatus est nobis Deus; Ephes. 2: lapis angularis qui facis utraque unum. Quinto propter delectationem quam sperabant habere cum Christo, videndo, audiendo conversando cum ipso: Matth. 13: beati oculi qui vident quae vos videtis et cetera. Moderni vero secundum adventum desiderant. Primo, quia tunc exaltabimur: Sap. 3: judicabunt sancti nationes, et dominabuntur populis. Et iterum ibid. 5: computati sunt inter filios Dei. Secundo, quia liberabimur ab omni poena: Isa. 25: auferet dominus omnem lacrymam ab omni facie, idest causam lacrymandi, vel poenam. Tertio, quia liberabimur ab omni peccato: Isa. 25: opprobrium populi sui auferet dominus de universa terra. Quarto, quia tunc eripiemur a potestate Diaboli: Isa. 11: non nocebunt neque occident in universo sancto meo. Quinto, quia liberabimur a servitute corporis: Psalm. 141: educ de carcere animam meam: Rom. 8: ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis. Sexto, quia videbimus Deum facie ad faciem: 1 Joan. 3: scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est: Hier. 21: omnes cognoscent me a minimo usque ad majorem. Vel potest esse conquestio cujuslibet hominis justi pressi adversitate, vel corruptione peccati et concupiscentiae.

2. Hic confitetur proprium defectum: et circa hoc duo facit. Primo ponit anxietatem cordis. Secundo dolorem consequentem; ibi, dolorem in corde meo per diem. Quantum ad primum dicit philosophus in Rhetor.: timor consiliativos facit. Hoc idem habetur Isa. 16: ini consilium, coge consilium. Sic homo aliquando in adversitate et tentatione consiliatur quomodo resistat; et ideo dicit, quamdiu ponam consilium in anima mea, idest quandiu oportet me habere nova consilia ad resistendum inimicis? Sic patres veteris testamenti habuerunt diversa consilia ad figurandum Christum. Quando autem homo in consilio accipit unam viam, et tamen deficit ab ea, tunc sequitur dolor; et ideo dicitur: quamdiu ponam, domine, consilium in corde meo, idest quotidie, dum continue deficio: Hier. 8: dolor meus super dolorem, in me cor meum moerens.

3. Hic conqueritur de prosperitate inimici, qui exaltabitur, scilicet Saulis super David, et inimici qui ducit in consensum peccati, et carnis, quoniam habent concupiscentias suas: Habac. 1: propter hoc non pervenit usque in finem judicium, quia praevalet impius adversus justum.

4. Secunda pars hujus Psalmi ponitur oratio sive petitio. Et primo ponitur petitio respondens divinae dissimulationi. Secundo proprio defectui, ibi, illumina oculos meos et cetera. Tertio prosperitati inimicorum, ibi, ne quando dicat et cetera. Primo dicit de divina dissimulatione oblivione et aversione; quasi dicat, respice, idest converte qui avertis tunc oblitus. Nunc exaudi me; Isa. 64: respice, populus tuus omnes nos. Secundo ponitur petitio correspondens proprio defectui: unum ex multis consiliis, et aliud ex doloribus. Et ideo, quia non habeo consilia ex me, illumina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte, idest doce me. Item Luc. 1: illuminare his qui in tenebris et cetera. Hoc competit ad litteram David fugienti a facie Saulis, quem oportebat saepius cavere, ne aliquando in manus ipsius incideret et occideretur. Similiter et quamdiu homo solicitus est ut peccato resistat, non cadit in mortem; sed quando dormit, occiditur. Sic 2 Reg.: quando Isboseth dormiebat, et ancilla purgabat triticum, occisus est: Eph. 5: exurge qui dormis. Petitio contra adversarium, ne quando dicat inimicus. Et ponit duo. Primo petitionem. Secundo ejus rationem, ibi, qui tribulant me. Illumina, ne quando dicat inimicus, exultando: praevalui adversus eum. Et Diabolus exultat quando tentat et trahit in peccatum. Similiter, exurge domine, non praevaleat homo: et hujusmodi est ut ratione gaudeat, quia exultabunt si motus fuero, si dimisero statum justitiae, et labar in peccatum: Eccl. 18: post concupiscentias animae tuae non eas, et a voluntate tua avertere. Si praestes animae tuae concupiscentias ejus, faciet te venire in gaudium inimicorum tuorum: Dan. 9: propter temetipsum, Deus, inclina aurem tuam et audi, aperi oculos tuos et vide desolationem nostram, et civitatem super quam invocatum est nomen tuum.

5. Hic signatur exauditio suae orationis: et circa hoc tria facit. Primo ponit spem exauditionis. Secundo gaudium de exauditione facta, ibi, et exultavit cor meum. Tertio gratias agit, ibi, cantabo. Dicit ergo, in misericordia tua speravi, non in mundo: Thren. 3: misericordiae domini multae quia non sumus consumpti: non in potestate mea, quia nulla est contra Diabolum: Job 41: non est potestas super terram quae possit ei comparari. Et ponit hic tria per quae homo juvatur contra Diabolum: scilicet per laetitiam spiritualem, per orationem devotam, et per bonam operationem. Propter primum dicit, exultavit cor meum in salutari tuo, non in temporalibus vel vanitatibus, sicut faciunt peccatores, de quibus Job 21: gaudent ad sonitum organi, et ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad Inferna descendunt. Oseae 9: noli laetari Israel, noli exultari, sicut populi, sed in salutari tuo, idest in Christo, qui ad hoc venit ut salvet nos: Matth. 1: ipse enim salvum faciet et cetera. Et haec laetitia armat hominem contra Diabolum: Prov. 17: animus gaudens aetatem floridam facit; spiritus tristis exsiccat ossa. Secundum est oratio sive laus Dei: unde addit, cantabo domino, idest laudabo eum: Ps. 21: qui timetis dominum, laudate eum. Laus enim Dei multum valet ad expugnandum Diabolum: Matth. 17: hoc genus Daemoniorum non ejicitur nisi per orationem et jejunium: Habac. 3: ego autem in domino gaudebo, et exultabo in Deo Jesu meo. Et hoc pro beneficiis concessis: et ideo sequitur. Qui bona tribuit mihi, idest qui bona tribuit. Jacob. 1: omne datum optimum et cetera. Et dicit, bona, quia sunt quaedam bona temporalia quae dominus tribuit: Matth. 15: tradidit illis bona sua, et uni dedit quinque talenta et cetera. Item, bona spiritualia, quae sunt bona gratiae et virtutes: 1 Cor. 12: divisiones gratiarum sunt et cetera. Haec omnia operatur unus atque idem spiritus, dividens singulis prout vult Job 2: si bona suscepimus de manu domini et cetera. Item bona gloriae: Psal. 26: credo videre bona domini in terra viventium. Haec omnia bona tribuit dominus; et ideo merito laudandus est: Eccl. ult. danti mihi sapientiam, dabo gloriam. Tertium est bonum opus, de quo subjungitur, psallam, idest operabor. Psallere est manu tangere Psalterium. Hieronymus: semper aliquid boni facito, ut te Diabolus inveniat occupatum; Matth. 12: cum immundus spiritus exierit ab homine etc. usque ingressi habitant ibi et cetera. Fiunt et cetera. Nomen domini, idest ad laudem nominis domini altissimi: Luc. 1: gloria in altissimis Deo: Matth. 5: sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant et cetera.