|
1. Psalmista supra in persona Christi dixit de sua tribulatione
multa; hic autem dicit de remedio quo in ea sustentatur. Et primo
commemorat beneficia quibus sustentatur. Secundo potentiam
sustentationis, ibi, domini est terra. Psalmus iste non habet novum
titulum, sed videtur designare aliquos in via ambulantes: unde potest
significare reditum populi de Babylone, et signat reditum Christi de
mundo ad caelum. Circa hoc duo facit. Primo commemorat beneficia
praeterita. Secundo commemorat beneficia futura, ibi, et
misericordia tua. Circa primum duo facit. Primo commemorat beneficia
quae consistunt in consolatione bonorum. Secundo ea quae consistunt in
adjutorio contra mala, ibi, nam et si ambulavero. Circa primum tria
tangit. Primo commemorat sufficientiam divinae promissionis. Secundo
ejus abundantiam, ibi, in loco pascuae. Tertio ejus effectus, ibi,
animam meam convertit. Ponit ergo primo divinam provisionem: unde
dicit, dominus regit me. Hieronymus, dominus pascit me. Et idem
est; quia qui pascit, regit. Et intelligitur in persona Ecclesiae,
dici de Christo qui est pastor noster: Joan. 10: ego sum pastor
bonus: Matth. 6: respicite volatilia caeli etc. quia Deus dicitur
pastor noster: ipse enim pascit etiam volatilia caeli, ut dictum est
Mich. 7: pasce populum tuum in virga tua, gregem hereditatis tuae:
Rom. 15: qui exurget regere gentes. Et sufficienter pascit; unde
dicit, nihil mihi deerit: scilicet de eo quod est necessarium ad
salutem: et in temporalibus Luc. 22, quando misi vos sine sacculo
et pera etc. numquid aliquid et cetera. Matth. 6: primum quaerite
regnum Dei, et haec omnia adjicientur vobis. Tum in futuro omnem
sufficientiam habebimus, quia nihil deerit nobis, quoniam habebimus
Deum. Abundantiam omnem designat metaphorice per abundantiam cibi et
potus. Quia si pascit, habet se ad nos sicut pastor ad oves; quae
duobus pascuntur, scilicet herbis et aqua. Quantum ad primum dicit,
in loco pascuae ibi me collocavit, idest pascuoso, ubi est abundantia
herbarum. Haec abundantia sunt sacra documenta divinae Scripturae et
spiritualium abundantia: Ezech. 34: in herbis virentibus et in
pascuis pinguibus pascentur. Quantum ad secundum dicit, super aquam
refectionis educavit me. Et dicit collocavit, quia sermo divinus duo
facit: scilicet incipientes instruit, et perficientes firmat.
Propter primum dicit, in loco pascuae. Propter secundum dicit, ibi
me collocavit. Quantum ad secundum dicit, super aquam refectionis
educavit me. Haec est aqua Baptismi: Ezech. 36: effundam super
vos aquam mundam et cetera. Vel est aqua sapientiae sacrae doctrinae;
quae quidem et est cibus, quia confortat; et aqua, quia refrigerat:
Eccl. 15: aqua sapientiae salutaris potavit illum. Animam meam
convertit. Hic est effectus pascuae, quia animam meam convertit.
Vel dicit, quae sint haec pascua; quia conversio animae. Est autem
duplex effectus spiritualis doctrinae. Primus est interior, in
conversione animae ad Deum, quando totaliter se a rebus mundi trahit.
Psal. 18: lex domini immaculata convertens animas, testimonium et
cetera. Et conversio fit virtute Dei. Thren. ult.: converte nos
domine ad te. Alius effectus est exterior, ut opera exteriora
exequatur; unde dicit: deduxit me super semitas justitiae; haec autem
sunt bona opera. Isa. 40: rectas facite semitas Dei nostri. Vel
semitae sunt consilia. Prov. 4: deducam te per semitas aequitatis;
et hoc, propter nomen tuum, idest gloriam nominis tui. Psal. 43:
propter gloriam nominis tui libera nos.
2. Nam. Hic ponit beneficia contra mala. Et primo in generali;
secundo in speciali, ibi, virga tua. Et loquitur ad similitudinem
hominis euntis per loca periculosa, cui necesse est securitas; et haec
beneficia ponit hic, nam et si ambulavero in medio umbrae mortis, non
timebo mala, quoniam tu mecum es, tamquam dux et protector; et sic
securus ero. Umbra mortis dicitur praesens tribulatio: est enim umbra
praesagium corporis subsequentis. Col. 2: lex umbra futurorum,
corpus autem Christi; sic tribulatio est quasi mortis indicium. In
medio, idest in intimo sive vehementia tribulationis. Psal. 137.
Si ambulavero in medio tribulationis vivificabis me et cetera. Sed
umbra mortis dicitur praesentis vita caligine peccatorum obscura. Job
3: occupet eum caligo et cetera. Vel umbra mortis dicuntur facta
haereticorum portantium in se imaginem Diaboli. Job 28: lapidem
caliginis et umbram mortis dividit torrens et cetera. Dicitur autem
umbra mortis, quod non infert malum Deo praesente. Job 17: pone
me juxta te et cetera. Isa. 43: cum transieris per aquas, tecum
ero, ne flumina operiant te: cum ambulaveris in igne, non
combureris. Sed praeter dictam securitatem ponit tria beneficia quae
Deus facit in eis. Primo sustentat: unde dicit, virga tua et
baculus tuus. Et hoc potest dupliciter intelligi. Uno modo, ut per
virgam intelligamus directionem viae. Ps. 44: virga directionis,
virga regni tui. Per baculum intelligamus sustentaculum. Tob. 5:
baculum senectutis nostrae. Littera Hieronymi habet, fulcimentum:
quasi dicat, ostensio et sustentatio ipsa me consolata sunt; idest
dederunt mihi consolationem in via. 2 Cor. 1: Deus totius
consolationis qui consolatur nos. Alio modo, ut exponatur hoc
pertinere ad correctionem, quia virga fit correctio. Prov. 13:
qui parcit virgae et cetera. Et baculus tuus, scilicet senioris
disciplinae; quasi dicat. Mitis et dura correctio tua dedit mihi
consolationem: Prov. 3: quem diligit corripit, et quasi pater in
filio complacet sibi. Quantum ad secundum dicit, parasti in conspectu
meo mensam, duplicis quidem doctrinae. Prov. 9: proposuit mensam,
misit ancillas suas vocare ad arcem: ubi sunt diversa fercula,
scilicet diversa documenta spiritualia. Et hoc, in conspectu meo,
(quia) in lege meditatur die ac nocte, Ps. 1. Vel mensam
sacramentalem, scilicet altaris. Triplex enim mensa legitur in sacra
Scriptura. Prima est mensa veteris legis. Exod. 25: facies
mensam de lignis setim: et pones super mensam panes propositionis.
Alia est novi testamenti. 1 Cor. 10: non potestis mensae domini
esse participes, et mensae Daemoniorum; et haec mensa fuit res et
figura. Tertia mensa est in patria. Luc. 22: ego dispono vobis
regnum, ut edatis et bibatis super mensam meam in regno meo. Et
utraque mensa pugnamus contra inimicos nostros; unde dicit, adversus
eos qui tribulant me; quia per mensam, quae est sacra Scriptura,
expellimus tentationes. Eph. ult.: in omnibus sumentes scutum
fidei, in quo possitis omnia tela nequissimi ignea extinguere. Item
corpus Christi contra inimicos tuetur, ut dicit Chrysostomus super
Joan.: impinguasti in oleo, idest laetitia, caput meum. Hoc autem
per duo signatur, scilicet per oleum inungens, et vinum inebrians.
Et hoc dicit ad similitudinem antiquorum Orientalium qui in festis
ungebant capita oleo. Isa. 61: ut daret eis coronam pro cinere,
et oleum gaudii pro luctu. Caput meum, idest Christum,
impinguasti, idest replesti abundantissime, oleo spiritualis gratiae,
ut ex eo ad nos gratia diffunderetur. 1 Cor. 8: unus dominus
Jesus Christus per quem omnia, et nos per ipsum. Psal. 44:
unxit te et cetera. Vel, caput meum, idest mentem meam. Matth.
6: tu autem cum jejunas, unge caput tuum, idest mentem oleo, idest
spirituali devotione, et calix tuus, vel meus, idest mihi datus, vel
tuus, idest a te datus. Hic calix est donum divini amoris qui
inebriat: quia ebrius non est in se, nec secundum se loquitur, sed
secundum impetum vini; sic ille qui est plenus divino amore, loquitur
secundum Deum: est enim in extasim factus. Cant. 5: comedite
amici, et inebriamini. Isa. 55: quomodo descendit imber et nix de
caelo, et inebriat terram, et germinare eam facit; sic erit verbum
quod egredietur de ore meo. Hier. 23: factus sum quasi vir
ebrius, et quasi homo madidus vino a facie domini. Vel calix dicitur
sanguis Christi, quia debet inebriare. Et hic quam praeclarus est,
idest maxime clarus. Et misericordia et cetera. Hic ponit beneficia
futura. Et primo quantum ad participationem divinorum donorum;
secundo quantum ad fruitionem ipsius Dei. Dicit ergo, haec omnia
praedicta mihi fecisti; sed rogo ut, misericordia tua subsequatur me.
Alias petivit ut praeveniat, hic quod subsequatur: et utraque est
necessaria: quia praeveniens est necessaria, quia inspirat animum,
subsequensque juvat ut efficiatur. Ut inhabitem in domo domini, hoc
est in Ecclesia, in longitudinem dierum, idest semper per gratiam,
et in caelo per gloriam. Psal. 26: unam petii a domino et cetera.
Isa. 65: gaudebitis et exultabitis usque in sempiternum.
|
|
