|
1. Superior Psalmus ostendit conatum adversariorum: hic contra
eorum conatum implorat auxilium divinum. Et est hic Psalmus editus
per modum orationis. In quo Psalmo possumus ponere fundamentum
historiae, et postea ponere sensum allegoricum, et ulterius moralem.
Sensus historicus patet per titulum, qui est, cum fugeret a facie
Absalon filii sui. Ut 2 Reg. 15, habetur, Absalon filius
David persequens patrem suum quaerebat eum occidere: cui David cessit
cum suis exiens de Hierusalem nudis plantis. Intellexit hoc sibi
contingere propter peccatum homicidii et adulterii, sicut Nathan
propheta ei praedixerat: 2 Reg. 12: non recedet gladius de domo
tua in sempiternum, eo quod despexeris me. Dum autem Absalon
persequeretur David, conversus est contra eum exercitus David;
Absalon autem impetu muli ductus est sub ramosam quercum, ubi
circumnectentibus ramis collum ejus, ibique capite intercepto pendens,
a Joab principe militiae David, interfectus est. Quo mortuo,
David restitutus in regnum in pace regnavit. Contra istam ergo
persecutionem est iste Psalmus, domine quid et cetera. Per hanc
tamen praefigurabatur persecutio quam Christus passus est a filio suo
Juda, Joan. 13: filioli, adhuc modicum vobiscum sum. Et iterum
Matth. 9: numquid possunt filii sponsi lugere et cetera. A quo
Juda Christus fugit, quando illo discedente, cum caeteris apostolis
in montem oliveti secessit imminente passione. Et sicut David pacem
exhibuit iniquo filio, quando praecepit populo eunti ad bellum:
servate puerum Absalon, et eo interempto dixit, quis mihi det ut
moriar pro te fili mi Absalon etc. ita Christus Judae proditori, ut
patet in convivio et in osculo: propter quod bene Absalon pax patris
dicitur. Abba enim Hebraice, Latine pater interpretatur. Salon
vero pax. Et ipse Judas cum prolatione pacis prodidit Christum. Et
sicut Absalon, ita et Judas suspensus interiit. Quo mortuo
Christus in pace regnavit, quia in gloria resurrexit: et potest ad
omnes tribulationes Ecclesiae referri. Potest et moraliter contra
tribulationes, quas quis ab inimicis sive temporalibus sive
spiritualibus patitur. Et ideo exprimitur affectus hominis
implorantis. Circa hoc ergo duo facit. Primo praemittit
adversariorum conatum, sive exponit Deo suum tormentum. Secundo
confitetur adesse sibi divinum auxilium, tu autem domine et cetera.
Persecutionem autem ponit, quantum ad nocentium numerum, multiplicati
sunt, scilicet gentes, populi, reges, et principes. Et non solum
hi extranei, sed etiam filius: Ps. 39: multiplicatae sunt super
caput meum et cetera. Et quantum ad nocendum, motivum, quia sine
causa. Unde: quid: 1 Reg. 10 et 26: quid feci, aut quod est
in manu mea malum? Et quantum ad multiplex tormentum, quia vexant
multipliciter tribulando. Unde: tribulant. Tribulus est erba
pungitiva: Gen. 3: spinas et tribulos germinabit tibi. Illi
igitur tribulant, qui pungunt. Christum autem punxerunt
colaphizando, flagellando, conspuendo, et illudendo, et mortem
intentando. Et hoc est quod dicit: multi insurgunt, scilicet
factis. Absalon enim voluit occidere David, ut patet in consilio
Chusi, 2 Reg. 17. Similiter et Judas tradidit Christum ad
mortem. Item tribulant verbis detrahendo, sive falsa proponendo:
unde multi dicunt et cetera. Contra illud quod dicitur Ps. 36:
salus autem justorum a domino. Si enim hoc considerarent impii, non
de facili insurgerent contra justos; sed quia hoc non credunt, vel
quia contemnunt Dei potentiam vel hominis justitiam, ideo dicunt ore
et opere, non est salus illi etc., idest in eo quem colit, et sibi
Deum facit. Hoc dicunt etiam persecutores de Christo: si enim
resurrecturum sperarent, nec Judas traderet, nec illi occiderent.
Et est sensus. Non salvabit eum, nec est filius Dei: unde dicebant
Matth. 27: si filius Dei es, descende de cruce: et infra, si
rex Israel est, descendat nunc de cruce, et credimus ei?
2. Tu. Haec est pars secunda. Ubi ostendit sibi a Deo paratum
auxilium. Et circa hoc duo facit. Primo ostendit sibi specialiter
adesse divinum auxilium. Secundo generaliter omnibus, ibi, domini
est salus. Et circa primum tria proponit. Primo auxilium divinum.
Secundo auxilii experimentum, ibi, voce mea. Tertio securitatis
conceptum, ibi, non timebo. Dicit ergo, tu autem domine; quasi
dicat: isti insurgunt ad bellandum, sed tu suscipis ad protegendum.
Et hoc est melius per litteram Hieronymi quae dicit: clypeus meus
circa me, quasi defendens me sicut clypeus. Item non solum servans in
vita contra delere volentes, sed etiam in gloria contra infamantes;
unde ait gloria mea: 2 Cor. 10: qui gloriatur, in domino
glorietur: Hier. 9: in hoc glorietur qui gloriatur, scire et nosse
me. Et non solum contra infamantes mihi assistis, sed etiam
praevalere me facis contra opprimentes; unde subjungit: exaltans caput
meum: Psal. 26: et nunc exaltavi caput meum super inimicos meos.
Haec possunt referri ad Christum, qui conceptus fuit secundum humanam
naturam in incarnatione, quoniam verbum caro factum est, Joan. 1.
Isa. 42: ecce servus meus, suscipiam eum; electus meus,
complacuit sibi in illo anima mea: Ps. 64: beatus quem elegisti et
assumpsisti. Item gloriosus fuit in resurrectione: Joan. 17:
clarifica me tu, pater. Item exaltatus in ascensione; Phil. 2:
propter quod et Deus et cetera.
3. Deinde cum dicit, voce, ostendit experimentum auxilii. Et
ponit tria: scilicet orationem, ibi, voce mea. Secundo
exauditionem, ibi, et exaudivit me. Tertio ostendit in quo est
exauditus, ubi ait: ego dormivi et cetera. Circa primum duo tangit
quae debent esse in oratione: nam debet esse attenta. Et ideo dicit:
voce mea, scilicet cordis, quae sonat Deo, qua Moyses tacens ore,
clamabat corde ad dominum: Exod. 14: dixit dominus: quid clamas
ad me et cetera. Hac etiam voce clamans Susanna est exaudita; Dan.
13: quae flens suspexit in caelum, erat enim cor ejus habens
fiduciam in domino et cetera. 1 Reg. 1: porro Anna loquebatur in
corde suo et cetera. 1 Cor. 14: orabo spiritu, orabo et mente.
Et ideo dicit mea. Vox enim quando non procedit ex corde non est
mea. Item debet esse recta; tunc enim est recta, quando tendit ubi
debet: et ideo dicit, ad dominum, ubi est auxilium: 2 Paral.
20: cum ignoramus quid agere debeamus, hoc solum habemus residui,
ut oculos nostros dirigamus ad te: Ps. 120: auxilium meum a
domino. Item debet esse devota: unde addidit, clamavi: clamosa
namque dicitur oratio, propter magnitudinem affectus: Ps. 10:
clamor meus ad te veniat et cetera. Heb. 5: cum clamore valido et
lacrymis et cetera. Deinde ponitur exauditio, cum dicit: et
exaudivit me de monte, idest de sublimitate divinae majestatis, quae
inaccessibilis est: Ps. 23, quis ascendet in montem domini, idest
ad omnipotentiam suam: vel de altitudine justitiae suae, quia
incomprehensibilis est: Ps. 35: judicia tua abyssus multa: vel de
monte sancto, idest de me qui eram mons sanctus, de quo Is. 2: et
erit in novissimis diebus praeparatus mons domus domini et cetera.
Sequitur, ego dormivi. Ubi ostendit in quo sit exauditus. Quia
surrexi. Est autem differentia inter mortuum et dormientem: quia
mortuus non resurgit: Job 14: putasne mortuus homo rursum vivat;
dormiens vero resurgit: Ps. 40: numquid qui dormit non adijciet ut
resurgat? Sic ergo quando tribulatio est tanta ut homo non redeat ad
statum priorem, dicitur mors. Sed quando tribulatus, vel tentatus
cadit in peccatum et resurgit, dicitur dormire. Sic David quasi
dormivit, quia liberatus est a filio et peccato. Dicitur autem
dormire, quasi parum; soporari vero, quasi multum: unde alia littera
dicit, somnum cepi, idest profunde dormivi. Sic Christus dicitur
dormivisse, quia sponte se passioni obtulit; et quia soporatus est,
mors subsecuta est. Unde a dormitione transivit ad somnum. Iste
sopor signatur in sopore Adam. Gen. 2: immisit dominus soporem in
Adam etc. quia de latere Christi in cruce mortui formata est
Ecclesia. Ait ergo, et exsurrexi, propria scilicet virtute:
Joan. 10: potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem
habeo iterum sumendi eam. Et hoc est, quia dominus suscepit me.
Alia littera, sustentavit. Habuit enim virtutem divinitatis, quod
surgeret. Ps. 36: cum ceciderit justus, non collidetur, quia
dominus supponit manum suam.
4. Deinde cum dicit, non timebo, ponitur fiducia securitatis:
quasi dicat; ex quo sic sum exauditus, non timebo et cetera. Infra
Ps. 26: si consistant adversum me castra et cetera. In quo
signatur, quod Christi Ecclesia non potest omnino deprimi. Christo
etiam post resurrectionem multitudo populi, quae crucifixum
circumstetit, nihil nocere potuit: nam Christus resurgens ex mortuis
jam non moritur, Rom. 6. Et unde habeat istam fiduciam, ostendit
cum dicit, exurge, scilicet manifesta virtutem tuam faciendo me
resurgere a morte: et hoc est, salvum me fac et cetera. Quoniam tu
percussisti et cetera. Supra duo dixerat: quod tribulant eum: domine
quid multiplicati sunt, qui tribulant me: et contra hos dicit:
quoniam tu percussisti, item infamabant, non est salus illi etc.: et
contra hos, gentes peccatorum, idest maledica verba in irritum
deduxisti; Job. 19: conterebam molas iniqui et cetera. Littera
Hieronymi habet, percussisti molas et dentes; quasi dicat: ita
fortiter percussisti quod dentes contriti sunt. Maxilla fuit
Absalon, dentes vero adhaerentes sibi. Unde destructo Absalone,
alii sunt contriti.
5. Ultimo cum dicit, domini, ostendit auxilium divinum esse toti
populo. Et primo quantum ad conservationem a malo; et ideo dicit,
domini est salus. Et ideo oratio dirigi debet ad Deum. Secundo
quantum ad multiplicationem bonorum; et ideo dicit: super populum tuum
benedictio tua, idest super populum, qui de te et in te sperat, et
non in alio, benedictio tua. Benedictio domini semper importat
multiplicationem bonorum: Prov. 10: benedictio domini divites
facit. Potest autem aliter legi Psalmus iste secundum Glossam, ut
scilicet loquatur hoc totus Christus, idest Ecclesia et caput ejus
inter procellas persecutionum constituta. Vel moraliter potest legi
Psalmus iste in persona uniuscujusque fidelis, qui a vitiis et
cupiditatibus impugnatur. Et secundum hoc per David accipitur
quilibet fidelis, per Absalon vitia et carnales concupiscentiae,
sicut patet in Glossa.
|
|
