|
1. In praecedenti Psalmo David narravit suum desiderium; nunc
autem adhibet orationem ad implendum desiderium. Et primo ponit
orationem; secundo effectum ejus, ibi, quare tristis es. Circa
primum duo facit. Primo proponit orationem in generali; secundo in
speciali, ibi, ab homine iniquo. Et primo petit judicium; secundo
judicii effectum. Petit ergo, judica me Deus. Sed videtur
praesumptionis esse: quia ipse dicit, non intres in judicium et
cetera. Psal. 142. Respondeo. Dicendum, quod est duplex
judicium: scilicet severitatis, et misericordiae seu aequitatis.
Primum est, quando attenditur solum res et non conditio; et hoc est
timendum. De hoc dicit Psal. 142: non intres in judicium etc.
quia justitiae nostrae nihil sunt in conspectu Dei, ut dicitur Isa.
64. Et hoc judicium est sine misericordia, ut dicitur Jacob. 2.
Secundum est, quando consideratur non solum natura rei, sed conditio
personae. Psal. 102: misertus est dominus timentibus se, quoniam
ipse cognovit figmentum nostrum. Et hoc petit. Vel aliter. Est
duplex judicium: scilicet discussionis, cum merita discutiuntur: et
hoc non petit hic, quia discussio est timenda Job 9: verebar omnia
opera mea, sciens quod non parces delinquenti. Aliud est
discretionis, scilicet separationis a malis: et hoc petit; et ideo
subdit, et discerne causam meam. Et hoc refertur ad praesentem
statum: et sic petimus discerni a malis, etsi non loco, saltem
causa. Multa enim sunt communia nobis et eis: quia locus est eventus
fortunae, sed causa non, quia eisdem rebus aliter utuntur boni et
aliter mali: quia in adversis boni rutilant per patientiam, mali vero
fumant per impatientiam. Si vero ad futurum judicium referamus,
petimus distingui: quia causa malorum judicabitur ad condemnationem,
bonorum ad salutem. In speciali autem petit judicari quantum ad duo:
videlicet quantum ad liberationem a malo, et quantum ad promotionem in
bono. Petit ergo liberari a malo, vel praesenti vel futuro; unde
dicit, ab homine iniquo et doloso erue me. Homo iniquus dicitur
Diabolus. Matth. 13: inimicus homo hoc fecit. Vel alius homo
seductor, sive injustus quicumque. Et dicitur iniquus ille qui
injustitiam intendit aperte: dolosus vero propter occultam
fraudulentiam. Prov. 12: dolus in corde cogitantium mala. Ab his
ergo liberatur quis dupliciter. Uno modo, ut non seducatur occulta
dolositate. Alio modo, ut non opprimatur adversitate, quia tu es
Deus meus. Hic ponitur ratio liberationis; et est duplex: una ex
parte Dei qui potest; unde dicit, tu es fortitudo mea. Isa. 12:
fortitudo mea et laus mea dominus. Et dicitur fortitudo nostra
effective, quia ab ipso est. Isa. 40: qui dat lasso virtutem, et
his qui non sunt fortitudinem et robur multiplicat. Alia ratio est ex
parte sua, scilicet malorum quae patitur. Quaedam mala patimur
secundum opinionem, quia cum sumus in adversitatibus, videmur repulsi
a Deo; unde dicit, quare me repulisti? Sed non repellet dominus
plebem suam, Ps. 94. Et sic est tantum opinatum malum hoc.
Aliud est verum; unde sequitur, quare tristis incedo? Tristis
scilicet vel tristitia saeculi, quae mortem operatur: et sic est
sensus: quare tristis incedo, scilicet temporaliter, dum affligit me
inimicus, homo malus, temporaliter. Vel, tristis incedo, tristitia
bona quae operatur poenitentiam in salutem. Et sic est sensus, quare
tristis incedo, tantum; quia etiam laetitia adjungenda est
poenitentiae.
2. Emitte. Hic ponit promotionem in bono. Et primo petit divina
bona quibus promovetur; secundo petit promotionem pro illa. Petit
autem duo bona: lucem et veritatem. Ad Deum pervenitur passibus
mentis, et per cognitionem. Heb. 4: illis promittitur introitus
qui credunt. Duo sunt necessaria cognitioni: scilicet lux, et
cognitum. Eph. 5: omne quod manifestatur lumen est. Et ideo duo
petit: scilicet lucem et veritatem: ad quae per me non valeo venire.
Et ideo dicit, emitte lucem tuam et veritatem tuam. Idem est lux et
veritas hic, quia accipiuntur pro Christo, emitte lucem tuam, idest
Christum. Joan. 1: erat lux vera et cetera. Et veritatem tuam,
quia ipse Christus veritas est. Joan. 14: ego sum via, veritas
et vita; quasi dicat, Deus pater emitte Christum. Vel lux hic
accipitur pro lege, quia Prov. 6: mandatum domini lucerna, et lex
lux. Et veritatem, idest novum testamentum. Consequenter ponitur
promotio in bono. Et ponit primo directionem in accedendo, ibi, ipsa
me deduxerunt, scilicet lux et veritas me duxerunt ad te. Vel,
deduxerunt, idest abstraxerunt a malis, et adduxerunt in montem
sanctum tuum, et in tabernacula tua. Haec oratio respondet desiderio
praecedentis Psalmi, transibo in locum et cetera. Et quia adhuc non
sufficit, peto adduci per Deum ad montem et cetera. Jerusalem erat
in pede montis in latere Aquilonis. Et sic primo perveniebant ad
montem qui illuc ibant. Secundo ibant ad habitationem. Tertio ad
locum sacrificii, scilicet altare. Et etiam ibi non quiescit spiritus
meus, sed ascendit ad Deum; et ideo dicit, adduxerunt me in montem
sanctum tuum, et in tabernacula tua, idest ad habitationem. Et
iterum non quiescit ibi, sed vadit ad domum Dei, idest ad altare.
Ideo dicit, introibo ad altare Dei; et non quiescit ibi ne videatur
idolatra, sed vadit ad Deum, qui laetificat juventutem meam.
Mystice autem in monte et in tabernaculo Ecclesia praesens
designatur, vel Ecclesia caelestis; quasi dicat: deduxerunt me in
Ecclesiam tuam. Isa. 2: erit praeparatus mons domus domini in
vertice montium et cetera. Et tabernacula, idest diversitates
sanctorum, quae sunt quaedam peregrinationes super terram; Heb.
11. Et haec Ecclesia dicitur porta caeli. Gen. 28: non est
hic aliud nisi domus Dei et porta caeli. Et ideo etiam dicitur altare
Dei, idest ipse Deus. Apoc. 21: ipse Deus est templum: quia
omnia sacrificia spiritualia sunt offerenda in Deo, non in re
terrena. Et ibi erit laetitia. Isa. 66: videbitis, et gaudebit
cor vestrum. Matth. 25: intra in gaudium domini tui. Et ideo
dicit, laetificat juventutem meam: idest erit ibi renovatio et
juventus: quia, ut dicitur Eph. 4, omnes apparebimus in mensuram
aetatis plenitudinis Christi: et ideo dicit, juventutem. Psal.
102: renovabitur ut aquilae juventus tua. Et hunc Psalmum dicunt
presbyteri cum accedunt ad altare: quia haec duo, scilicet laetitia et
renovatio, sunt necessaria illis qui ad caeleste altare accedere
volunt. Levit. 10: quomodo potuit comedere aut placere domino in
caeremoniis mente lugubri? Item non est ibi vetustas peccati. 1
Joan. 2: scribo vobis juvenes. Vel totum quod dictum est refertur
ad caelestem patriam, in qua desiderio debemus stare, et ad illam
desideranter pergere: et hoc designat cum dicit, in montem sanctum
tuum. Exod. 15: introduces eos, et plantabis in monte hereditatis
tuae; quia est ibi stabilitas status. Item est ibi societas
sanctorum; unde dicit: et in tabernacula tua. Num. 24: quam
pulchra tabernacula tua, Jacob et cetera. Ps. 83: quam dilecta
tabernacula tua, domine virtutum. Et dicuntur tabernacula, quia
licet sint homines cives secundum gratiam, tamen secundum conditionem
humanae naturae sunt ibi hospites. Tertio altare designat humanitatem
Christi. Isa. 33: regem in decore suo videbunt. Et Christus
dicitur altare Dei. Hebr. ult.: habemus altare, de quo edere non
habent potestatem qui tabernaculo deserviunt; quia sicut omnia
sacrificia carnalia offerebantur in altari, ita omnes orationes
offeruntur per Christum. Unde omnis oratio terminatur, per Christum
dominum nostrum. Sed quia non est quies in humanitate, ideo ulterius
tendit ad divinitatem: unde dicit, ad Deum et cetera. Job 22:
super omnipotentem deliciis afflues, et elevabis ad Deum faciem tuam.
Effectus orationis est confessio laudis; unde dicit: confitebor tibi
in cythara Deus: et hoc dicit propter affectum: quia Is. 51:
gaudium et laetitia invenietur in ea. Et dicit, in cythara, ad
differentiam Psalterii; quia Psalterium sonat a superiori, sed
cythara ab inferiori; unde, confitebor in cythara, quia sumus
liberati a malis mundi. Et Psalterio, quia consequuti sumus illa
gaudia superna. Quare tristis et cetera. Totum hoc quod sequitur,
expositum est supra in praecedenti Psalmo.
|
|
