|
1. Supra Psalmista ostendit desiderium suum ad Deum; hic autem
procedit ad orandum, contra afflictionem totius populi. Titulus. In
finem Psalmus filii Core ad intellectum. Filii Core sunt filii
passionis Christi; et hi sunt proprie martyres quia Christum
imitantur. 1 Petr. 2: Christus passus est pro nobis et cetera.
Et ideo convenit proprie martyribus. Verum est quod a Deo dantur
omnia bona, temporalia et spiritualia. Temporalia sunt minora bona,
spiritualia autem sunt majora. Pater parvis filiis dat parva, magna
vero dat perfectis. Et sic Deus facit; nam quando homines erant in
statu parvulorum, dedit eis parva, idest temporalia, sicut patet in
veteri testamento. Gal. 3: erant sicut parvuli sub paedagogo,
idest sub observantiis legis. Isa. 1: si volueritis et audieritis
me, bona terrae comedetis; sed jam perfectis in novo testamento non
promittuntur temporalia, sed durae afflictiones; et hoc sub spe
spiritualium. Luc. 6: beati eritis cum vos oderint homines et
cetera. Et sic est intentio prius retrahere homines novi testamenti ab
appetitu terrenae prosperitatis promissae in veteri testamento.
Dividitur ergo Psalmus iste in tres partes. Primo agitur de
prosperitate praeterita. Secundo de adversitate praesenti, ibi, nunc
autem repulisti. Tertio petitur auxilium contra eas, ibi, exurge.
Circa primum duo facit: primo enumerat beneficia antiquis collata;
secundo ostendit se habere spem majorum, ibi, tu es ipse. Circa
primum tria facit: primo praemittit auditum beneficiorum; secundo
temporis, ibi, opus quod; tertio ponit ipsum beneficium, ibi, manus
tua. Circa primum primo proponit modum audiendi; secundo a quibus
audierunt. Praemittit autem invocationem divini nominis, cum dicit,
Deus. Et hic Psalmus iste procedit per modum orationis, quae est
ascensus mentis in Deum: vel quia in isto Psalmo agit de prosperis et
adversis. In adversis homo respectum habet ad Deum, sicut ad
defensorem. Psal. 109: ad dominum cum tribularer et cetera. In
prosperis cum gaudio invocat Deum. Eccl. 26: sicut sitiens cum
gaudio ingreditur ad fontem. Audivimus. Auditus necessarius est ad
sapientiam. Eccl. 6: si dilexeris audire, sapiens eris, et etiam
est necessarius sapienti. Proverb. 1: audiens sapiens sapientior
erit. Similiter cuilibet est necessarius; quia nullus est sufficiens
ad excogitanda omnia quae ad sapientiam pertinent; et ideo nullus ita
sapiens est quin instruatur ab alio: quia si audit bona, juvatur
recipiendo; si audit mala, juvatur cognoscendo meliora. Auribus
nostris. Auribus suis audit, qui audit auribus subjectis rationi.
Unde homo dicitur, inquantum habet rationem. Quando aures sunt
subjectae rationi, sunt humanae; quando non subjiciuntur rationi,
sunt brutales. Luc. 8: qui habet aures audiendi, audiat, idest
consideret. Patres nostri annuntiaverunt nobis. Hic ostendit quod
audivit ab illis qui voluerunt docere veritatem, quia patres sunt.
Deut. 32: interroga patres tuos et cetera. Item qui potuerunt
docere veritatem, quia antiqui. Job 12: in antiquis est
sapientia. Opus quod operatus es in diebus eorum. Hic ponit tempus
in quo ista audivit. Quaedam beneficia sunt antiqua quae ipsi
viderunt: unde dicit, et in diebus antiquis. Manus tua. Hic ponit
ipsum beneficium. Secundo ponit beneficii ordinem, et beneficii
causam. In beneficio consideramus opus, et fructum operis. Opus
divinae virtutis est, quia expulit ante eos gentes; unde dicit, manus
tua, idest potentia tua. Nam per membra in Deo signatur actio quam
exercemus per ipsa. Gentes disperdidit, idest habitantes in terra
promissionis destruxit etiam corporaliter. Ps. 58: disperge illos
in virtute tua. Fructus est quia ipsi successerunt eis. Job 34:
conteret multos et innumerabiles, et stare faciet alios pro eis.
Propterea dicit, et plantasti eos. Exod. 15: introduces eos et
plantabis et cetera. Quod plantatur, radicatur ut faciat fructum.
Isa. 5: expectavi ut faceret uvas, et fecit labruscas. Afflixisti
populos. Hic est modus et ordo beneficii: quia non statim fuit
destructa, quia terra fuisset inculta, et bestiae multiplicatae; et
ideo paulatim eos consumpsit; unde dicit, afflixisti populos, et per
bella, et per bestias, et scrabrones. Josue 24: misi ante vos
scrabrones. Sap. 12: misisti antecessores exercitus tui vespas.
Et repulisti eos, ita paulatim eos affligens. Ps. 77: ejecit a
facie eorum gentes. Non enim in gladio suo possederunt terram. Hic
ponitur causa beneficii. Et primo excludit causam opinatam; secundo
ponit veram causam. Causa opinata posset esse fortitudo populi, quod
expulissent eos; et ideo removens hoc dicit, non in gladio suo et
cetera. Duplex est fortitudo hominis: una est ex experientia
armorum: et hanc excludit, non in gladio suo possederunt terram.
Judith 7: filii Israel non confidunt et cetera. Et sequitur
ibidem: vicerunt non cum gladio. Alia est virtus naturalis; et hanc
excludit dicens, et brachium eorum non salvavit eos, idest potestas
eorum. Ps. 32: non salvatur rex per multam virtutem. Deut.
32: ne dicerent: manus nostra excelsa, et non dominus fecit haec
omnia. Causa vero est, quia a Deo factum est; unde dicit, sed
dextera tua et cetera. Et ponit quatuor: tria ad executionem,
quartum ad effectum pertinet. Si rex vult juvare aliquem, tria facit
ei. Primo dat ei favorem; secundo impendit auxilium operis. Tertio
dat consilium in dirigendo. Sic fecit eis Deus. Primo enim fuit eis
favorabilis, et dedit eis prosperitatem: et haec signatur in dextera,
per quam signatur prosperitas. Exod. 15: manus dextera tua
magnificata est. Item dedit eis auxilium: et hoc signatur in
brachio. Luc. 2: fecit potentiam in brachio suo. Tertio direxit
eos, ibi, et illuminatio vultus tui, idest directe procedens a
providentia tua. Quartum pertinet ad effectum. Quoniam complacuisti
in eis; quasi dicat: quare fecit nobis ista? Numquid propter merita
nostra? Non. Deut. 9: ne dicas in corde tuo cum deleverit eos
dominus Deus tuus in conspectu tuo: propter justitiam meam introduxit
me dominus ut possiderem terram hanc. Sed hoc fuit propter gratiam
Dei. Quoniam complacuisti etc.; idest placitum tibi fuit, o
Deus, in eis. Matth. 11, quoniam sic placitum fuit ante te.
2. Tu es ipse. Hic ponitur spes quam habet de majori beneficio,
quae consurgit ex spe ipsius Dei. Et ideo tria facit. Primo
proponit causam spei; secundo fiduciam, ibi, in te inimicos; tertio
gratiarum actionem, ibi, in Deo laudabimus. Circa primum tria
facit. Primo ponit immutabilitatem Dei; secundo gubernationem;
tertio experientiam divini auxilii. Dei immutabilitatem ostendit,
quia Deus fecit hoc patribus; et iterum, quia virtus ejus non est
diminuta, et ideo sibi facere etiam majora potest; unde dicit, tu es
ipse rex meus et Deus meus, qui non es diminutus. Item ad te etiam
pertinet cura hominis sicut tunc: unde dicit: rex meus, qui defendis
et gubernas: et Deus meus, qui provides mihi. Deut. 6: audi
Israel et cetera. Ergo confido sicut et illi confisi sunt. Item
experientia, quia tu solus es qui salvas; unde dicit, qui mandas
salutes Jacob. Et hoc dicit, quia olim salvabat per alios, sed hic
ipsemet salvat. Isa. 25: ecce Deus noster iste, expectavimus
eum, et veniet et salvabit nos. In te inimicos nostros. Hic ponit
fiduciam quam habet de Deo. Et primo proponit quod sperat; secundo
ostendit quod illud attribuit Deo; tertio ponit causam. Sperat autem
auxilium contra inimicos, contra quos habet duplex auxilium: unum ut
vincat hostem; et quantum ad hoc dicit, in te, idest in tua virtute,
non in nostra, ventilabimus cornu, idest inimicos nostros, vel in
praesenti, vel in futuro. Et dicit, cornu, similitudinarie, quia
virtus impugnativa bovis est in cornu. Et dicit, ventilabimus, quia
in area separantur paleae a frumento: sicut in judicio mali
auferentur, et boni remanebunt. Aliud auxilium est quod non vincatur
ab hoste; et quantum ad hoc dicit, in nomine tuo spernemus insurgentes
in nobis, idest per virtutem tuam spernemus omnes hostes nostros in
futuro, vel in praesenti, quia nihil potuerunt nobis nocere.
3. Non enim. In praecedenti versu Psalmista posuit spem
repulsionis hostium; hic autem rationem dictorum ostendit, scilicet
quod dixit, in te inimicos nostros, et ideo ostendit quod non sperat
in seipso: quia, neque in arcu. Nam 1 Reg. 2, dicitur: arcus
fortium superatus est. Item non sperat etiam in gladio: unde, et
gladius meus non salvabit me: Ps. 36: gladius eorum confringatur.
His enim duobus pugnatur: scilicet arcu ad distantes: unde per arcum
designatur astutia hominis per quam homo in futuro sibi providet; quasi
dicat: non spero in mea providentia. Gladio pugnatur ad propinquos:
in quo designatur potentia; quasi dicat: nec in potentia mea spero,
sed in te. Unde habes hanc spem? Ex Deo. Et ostendit per
experientiam. Salvasti enim nos ex affligentibus nos: vel in
praesenti: quia etsi corporaliter nobis noceant, spiritualiter tamen
nocere non possunt; vel in futuro. Sancti dupliciter affliguntur:
quandoque in corporalibus, verbis vel factis: 1 Reg. 1:
affligebat quoque eam aemula ejus. Quandoque affliguntur
spiritualiter, quando peccant illi qui habitant apud eos. Et ab his
afflictionibus liberantur a Deo. Et odientes nos confudisti, dum non
possunt consequi contra nos intentum suum: et confunduntur hic, et
confundentur in futuro: Isa. 41: ecce confundentur et erubescent
omnes, qui pugnant adversum te.
4. In Deo. Hic ponitur gratiarum actio. Et primo ponit laudem,
qua ipsi laudabuntur. Secundo ponit laudem, qua ipsi laudabunt: nam
in prima laudabunt et laudabuntur: ideo dicit, tota die, idest
aeternitate: et haec laus est sancta, quia non est in seipsis, sed in
Deo: Hier. 17: laus mea tu es: Ps. 150: laudate dominum in
sanctis ejus. Item erit continua, quia, tota die, aeternitatis:
Ps. 83: melior est dies una in atriis tuis super millia:
laudabuntur dico a Christo: Matth. 10: qui me confessus fuerit,
coram hominibus confitebor etc. idest laudabo eum, coram patre meo.
Hieronymus habet, in Deo laudabunt, quia sancti in patria laudabunt
Deum considerando bonitatem ejus, et confitebuntur gratias agentes de
beneficiis.
5. Nunc autem. Hic ponit adversitatem sanctorum novi testamenti.
Et primo ponit adversitatem quam patiuntur. Secundo ponit eorum
patientiam et firmitatem, ibi, haec omnia venerunt super nos. Circa
adversitatem autem sanctorum primo tangit adversitatis causam: scilicet
subtractionem divini auxilii. Secundo tangit ordinem, ibi, avertisti
nos. Sanctus homo tria habet in Deo: scilicet confugium: Ps.
89. Domine, refugium factus es nobis: Prov. 18: turris
fortissima nomen domini; ad ipsum currit justus, et exaltabitur.
Secundo habet in Deo gloriam: Ps. 3: tu es gloria mea. Tertio
ipsum auxilium: Ps. 120: auxilium meum a domino. Quandoque
autem in exterioribus videtur quod homo non habeat in Deo refugium: et
ideo dicit, nunc autem repulisti nos: quia olim eras refugium: et
hoc, inquantum non defendis nos ab impellente: Thre. 2: repulit
dominus altare suum: non tamen quantum ad interiora repulit, quia non
repellet dominus plebem suam, Ps. 94. Item non es gloria mea,
quia, confudisti nos, videris nos in exterioribus confundere, quando
sustines nostram confusionem. Item solebas consiliari et auxiliari:
sed modo non facis, quia, non egredieris Deus in virtutibus nostris.
Et loquitur ad modum ducis. Consuetudo erat in veteri testamento,
quod quando Deus auxiliabatur populo pugnanti, tunc Deus egrediebatur
ante populum: Habac. 3: egressus es in salutem populi tui et
cetera. Hoc autem non signat motum localem in Deo, sed processum
providentiae ejus ad exteriora. Nunc autem non egreditur Deus, dum
permittit nos succumbere hostibus. Et hoc facit ut abducat nos a
terrenis, quia si semper esset prosperitas in rebus temporalibus, homo
serviret Deo pro eis. Et si hoc esset intentio nostra, frustraretur
in istis. Ut ergo amor noster non sit mercenarius, et intentio nostra
non referatur ad corporalia, subtrahit hoc suis amicis.
6. Avertisti. Hic ponitur ordo adversitatis sanctorum virorum,
quantum ad duo: scilicet quantum ad consolationem quam non habent, et
quantum ad afflictionem quam patiuntur. Homines qui vadunt ad bellum,
fugiunt, capiuntur, occiduntur, disperguntur, et venduntur.
Quantum ad primum dicit: avertisti nos retrorsum post inimicos
nostros, idest fecisti nos fugere: Deut. 28: per unam viam
egredieris contra eos, scilicet inimicos, et per septem fugies. Hoc
maxime pertinet ad sanctos martyres, quia in persecutione aliqui non
valentes sustinere, aversi sunt a fide: 2 Pet. 2: melius erat eis
viam justitiae non cognoscere, quam post cognitionem retrorsum
converti. Aliqui fugiebant: Matth. 10: si vos persecuti fuerint
in una civitate, fugite in aliam. Quantum ad secundum dicit, et qui
oderunt nos diripiebant sibi: Tob. 3: traditi sumus in
direptionem: Isa. 42: ipse autem populus direptus, et vastatus
est. Hoc etiam contingit sanctis: quia aliqui direpti sunt a
Diabolo, scilicet qui negaverunt fidem: item aliqui capti ab hostibus
qui fugiebant. Quantum ad tertium dicit, facti sumus opprobrium: et
hoc quia occiderunt nos corporaliter. Quantum ad quartum dicit, et in
gentibus dispersisti nos, quia ad litteram Judaeis sic accidit:
Deut. 28: dispergemini in omnem ventum etc. similiter sancti
martyres dispersi sunt. Quantum ad quintum dicit, vendidisti populum
tuum sine pretio: quia ita occisi sunt martyres sine pretio, scilicet
magno. In quo ostenditur quod habebantur viles; Isa. 52: gratis
venumdati estis, et non fuit multitudo in commutationibus eorum.
Hieronymus habet, non foenerasti. Foenerator dat modicum, et
accipit multum; quasi dicat: non multi sunt qui lucrati sunt ibi,
quia pauci tunc conversi fuerunt; unde plures mortui quam
converterentur. Vel, non fuit multitudo, aliorum qui in morte
illorum psallerent Deo: Thre. 1: viae Sion lugent, eo quod non
sint qui veniant ad solemnitatem.
7. Posuisti. Supra Psalmista posuit oppressionem sanctorum; hic
vero ponit eorum vilificationem: et primo ponit vilificationem, quam
exterius passi sunt. Ostendit secundo, quid ex hoc efficitur in
corde, ibi, tota die verba mea. Circa primum ponit processum
vilificationis ex parte vilitatis hominum, et ex parte vilitatis rei.
Ex parte vilitatis hominum est, quod primo dicitur alicui opprobrium,
scilicet quod est latro vel adulter. Secundo patitur hoc in
derisionem. Tertio crescit in fabulam, idest in infamiam. Ex parte
personarum, quia primo a suo socio; secundo transit ad alios, tertio
divulgatur. Et hoc dicit quantum ad primum, facti sumus opprobrium
vicinis nostris, idest fratribus et consanguineis; quia sancti
vocabantur sacrilegi, homicidae, vel alia hujusmodi. Et haec illusio
fit nutu: unde dicit, subsannationem. Et verbo; unde dicit, et
derisum. Subsannatio est, quando rugato naso deridet aliquis.
Derisio, quando cum ludo, vel laetitia loquitur quae ad vituperium
pertinent: Jer. 20: factus sum in derisum; tota die omnes
subsannant me. Et dicit, his qui in circuitu nostro sunt, quasi,
non solum vicinis, sed jam ad alios devoluti sumus in vituperium et
opprobrium nostrum. Sic etiam sancti martyres fuerunt ab omnibus
derisi: 1 Cor. 4: tamquam purgamenta hujus mundi facti sumus.
Quantum ad tertium irridentur: quia homines loquuntur de eis ut
cantant; unde dicit, posuisti nos in similitudinem gentibus. Quando
malum infertur alicui, vertitur in parabolam, et dicitur, ita accidat
tibi sicut tali. Et sic qui male tractatur, ponitur in opprobrium.
Forte aliqui dicebant, sic contingat tibi sicut Laurentio, et
aliis: et ideo dicit, posuisti nos in similitudinem gentibus, idest
in exemplum mali et opprobrii: Job 17. Posuit me quasi in
proverbium vulgi, et exemplum sum coram eis: 3 Reg. 9: erit domus
ista in exemplum. Item fit hoc facto et nutu; unde dicit,
commotionem capitis in populis: Matth. 27: praetereuntes
blasphemabant eum moventes capita sua: Ps. 21: locuti sunt
labiis, et moverunt caput. Vel, posuisti, idest in similitudinem
Christi, idest hoc nobis pati fecisti, quod Christus passus est;
quasi dicat: sicut gentes moverunt Christo capita sua blasphemantes,
ita fecerunt nobis.
8. Tota die. Hic agit quid ex exteriori opprobrio nascatur in
corde. Et primo ponit verecundiam. Secundo subdit causam, ibi, a
voce. Primo ponit verecundiam, et dicit, tota die verecundia mea
contra me est, idest continue est in conspectu meo. Vel, contra me,
idest contra id quod debetur mihi, scilicet honor qui debetur
virtuosis. Verecundia, secundum philosophum, est timor de turpi.
Est autem turpitudo duplex. Prima secundum veritatem; et haec est
turpitudo peccati: et verecundia de tali non cadit in virtuosos, quia
non habent in se conscientiam de peccato de quo verecundari possint:
sed cadit in malos: Rom. 6: quem fructum habuistis tunc in illis,
in quibus nunc erubescitis? Alia turpitudo est secundum
aestimationem, scilicet quod patiatur exterius abjecta vel opprobria:
et haec est etiam in perfectis viris: et de hac dicit hic, tota die et
cetera. Signum verecundiae est rubor in facie. Verecundia est timor
confusionis; et passio haec concitat spiritus vitales, et ideo
alteratur sanguis. Et inverecundi sunt pallidi, et verecundi sunt
rubei. Tamen timidi qui timent mortem, fiunt pallidi, sed non qui
timent opprobrium. Et ratio est: quia natura retrahit se ad locum ubi
est defectus; unde quando timet de vita, sanguis et spiritus retrahunt
se ad principium vitae, scilicet cor. Quando vero timet aliquid
exterius, spiritus et sanguis retrahunt se ad exteriora. Dicit ergo,
et confusio faciei meae cooperuit me, idest induit vultum meum
rubedine. Et dicit, confusio faciei meae, quia nascitur in facie;
sed quando est ita magna quod cooperiat totum corpus, causatur ex
conculcatione et vilificatione. Quantum ad secundum dicit, a voce
exprobrantis. Exprobratio est quando ingeritur alicui improperium in
faciem: Ps. 100: tota die exprobrabant mihi et cetera.
Oblocutio est occulta detractio: Eccl. 10: si mordeat serpens in
silentio, nihil minus ab eo qui occulte detrahit. Sic factum est
sanctis tempore persecutionis: nam maximus fecit comprehendi malas
mulieres, et confiteri quod Christiani mala fecissent cum eis; unde
dicit, a voce exprobrantis. Exprobraverunt etiam Christo, et in se
et in membris. Et ideo dicit, a facie inimici et persequentis. Et
ideo dicit, inimici, quia odium est causa persecutionis: 1 Cor.
4: persecutionem patimur, propter justitiam, et sustinemus.
9. Haec omnia. Hic ostendit eorum perseverantiam in bono. Et
proponit eorum stabilitatem in duobus. Homo persistere debet in his
quae pertinent ad fidem, et in bona operatione. Et dicit quod propter
haec omnia quae venerunt super nos, idest propter omnes praedictas
adversitates, neque fidem in corde dimiserunt; unde dicit, nec obliti
sumus te: Ps. 87: omnes fluctus tuos et cetera. Neque dimiserunt
cultum divinum, unde sequitur, et inique non egimus in testamento
tuo, idest neque dimisimus notitiam quam habemus de te per fidem.
Neque testamentum tuum. Testamentum Dei est pactum initum cum eo in
lege et in Baptismo: unde qui facit contra observantiam divini
cultus, tunc facit iniquitatem contra testamentum Dei. Et hoc non
fecerunt martyres. Hieronymus habet, et non sunt mentiti in te, quia
scilicet nec verbo contra eum offenderunt: Eccl. 11: sta in
testamento tuo. Item sunt stabiles in bonis operibus justitiae, quae
ex recto corde procedunt: et ideo dicit, non recessit retro cor
nostrum, per dimissionem charitatis: Luc. 9: nemo mittens manum ad
aratrum et cetera. Isa. 1: abalienati sunt retrorsum, scilicet
peccatores. Sed charitas martyrum in nullo diminuta est, quantum ad
ipsa opera. Et dicit, non declinasti semitas nostras a via tua:
quasi dicat: non permisisti quod actiones nostrae declinarent a via
justitiae tuae. Isa. 30: haec est via, ambulate in ea. Vel,
declinasti, secundum aliam litteram, semitas nostras: idest semitae
nostrae sunt, ad quas inducit nostra natura secundum se, scilicet
secundum concupiscentiam. Et sic quia ducit ad vias cordis nostri, in
quibus non est ambulandum, repulisti tales vias a via tua.
10. Quoniam. Supra Psalmista posuit mala quae patiuntur sancti,
et eorum constantiam; hic autem rationem eorum quae dicta sunt. Et
potest hoc cum praemissis continuari dupliciter, secundum duos sensus
dictos, ibi, declinasti semitas, idest vias quibus quaerimus quae
carnis sunt: et secundum hoc continuatur sic; quasi dicat: non
permisisti nos declinare in his quae sunt carnis, quoniam humiliasti
nos in loco afflictionis, idest mundi: Eccl. 1: vidi cuncta quae
fiunt sub sole, et ecce omnia vanitas. Et in hoc humiliat Deus
sanctos dupliciter: scilicet humiliatione virtutis: Ps. 34:
humiliabam in jejunio animam meam: et humiliatione coactionis: Ps.
104: humiliaverunt in compedibus et cetera. Quantum ad secundum
dicit, et cooperuit nos umbra mortis, idest indicium futurae mortis:
nam umbra procedit; postea habemus responsum mortis. Vel, umbra
mortis, idest peccatores qui sunt in tenebris, et subjecerunt nos sibi
et servituti eorum: Job 28: lapidem caliginis et umbram mortis
dividet torrens a populo peregrinante. Si obliti sumus. Hic probat
quod dixit. Et primo proponit ea. Secundo ponit divinum judicium.
Tertio evidens signum. Dicit ergo: dixi, non sumus te obliti et
cetera. Et ideo proponit, si obliti sumus nomen Dei nostri, si,
idest non. Item, si expandimus manus nostras ad Deum alienum,
alienum scilicet a natura divinitatis, et a ritu Judaeorum; quasi
dicat, si oramus eos sicut deos, quod est iniqua agere in testamento
Dei. Et si ista fecimus, requiret judicium Dei. Et judicium Dei
sufficiens est ad hoc requirendum: unde dicit: nonne Deus requiret
ista? Quasi dicat: imo, quia ipse scit omnia: unde sequitur: ipse
enim novit abscondita cordis. Hier. 17: pravum est cor hominis et
inscrutabile, et quis cognoscet illud? Quasi dicat: solus Deus.
Item probat hoc per indicium evidens: quia si voluissent recedere,
nulla mala paterentur sancti in hoc mundo, sicut nunc patiuntur. Et
primo ponit causam quare patiantur, quia causa facit martyrem: et ideo
dicit, propter te mortificamur tota die: 1 Petr. 4: nemo vestrum
patiatur quasi homicida aut fur aut maledicus aut alienorum appetitor;
si autem ut Christianus, non erubescat. Secundo ponit mala quae
patiuntur: et primo ostendit haec esse mala ex gravitate poenae, ex
continuitate, et ex opinione. Punientium gravitas. Quia
mortificamur. Continuitas, quia, tota die: 1 Corinth. 14:
quotidie morior propter gloriam vestram. Opinio, quia credebant eos
occidere non ut beatos, sed ut malos et dignos morte; et ideo dicit,
aestimati sumus ut oves occisionis. Ad utilitatem hominum, vel ad
patientiam martyrum; quasi dicat: quare mortificamur tota die, et
tamen non reclamamus, sed sustinemus sicut oves ductae ad occisionem?
Sic etiam fuit de Christo.
11. Exurge, quare obdormis, domine? Hic invocat auxilium Dei.
Et primo ponitur quaestio admirantis. Secundo petitio divini
auxilii. Admiramur ergo, quia permittit sanctos suos sic affligi.
Et hoc potest esse aut ex defectu voluntatis, aut cognitionis. Quod
non velit, contingit dupliciter: vel propter pigritiam, vel propter
contemptum. Quantum ad primum dicit, quare obdormis domine? Quasi
dicat, numquid propter pigritiam permittis nos affligi? Et dicitur
obdormire propter effectum: Psal. 120: ecce non dormitabit neque
dormiet qui custodit Israel. Quantum ad secundum dicit, et ne
repellas in finem, scilicet finaliter, etsi videaris nos repulisse ad
tempus. Et hoc dicitur de Christo, ut sit verbum nostrum; quasi
dicat: abscondisti te, et nondum surrexisti in fide gentium. Exurge
in eis, et nos non repellemur ab eis. Quare faciem tuam avertis?
Dupliciter contingit defectus cognitionis: vel quia non videt: et
ideo dicit, avertis. Quando Deus juvat, videtur respicere: quando
non, videtur averti: Exod. 3: videns vidi afflictionem populi mei
qui est in Aegypto et cetera. Psal. 26: ne avertas faciem a me.
Vel, quare avertis faciem tuam, ut tamen non videamus: nam si
videremus, non pateremur aliquod malum. Vel quia est oblitus. Et
ideo dicit, inopiae nostrae et tribulationis nostrae oblivisceris.
Hic enumerat mala quae patimur. Et est triplex malum: in
exterioribus, in corpore, et in anima. Quantum ad primum dicit:
oblivisceris inopiae nostrae, quia ad literam pauperes erant propter
bona sublata: Heb. 10: rapinam bonorum vestrorum cum gaudio
suscepistis. Quantum ad secundum dicit, tribulationis, quia multae
tribulationes justorum, Ps. 33. Quantum ad tertium dicit,
quoniam humiliata est in pulvere anima nostra. Aliqui humiliantur
animo, aliqui corpore, aliqui spiritu intrinsecus. Et ideo dicit:
adhaesit in terra venter noster. Et ponit ventrem pro toto corpore.
Vel hoc quod dicit, humiliata est in pulvere anima nostra, refertur
ad effectum in spiritualibus: quia, anima, idest cogitatio animae,
cogitat terrena: Isa. 29: de terra loqueris, et de humo audietur
eloquium tuum. Et venter, idest sensualitas, totaliter terrae
inhaeret, vel aliter. Quoniam humiliata est etc. idest perfectiores
in nobis humiliati sunt, a pulvere, idest a peccatore: Psal. 1:
tamquam pulvis quem projicit et cetera. Item venter, idest infirmi
inter nos adhaeserunt terrenis hominibus, quia recesserunt a fide.
Contra oblivionem dicit, adjuva nos. Contra obdormitionem dicit,
exurge. Contra mala dicit, et redime nos propter nomen tuum.
|
|
