|
1. Exaudi Deus orationem meam, et ne despexeris. Supra Psalmista
ostendit insultum hostium contra se. Hic ponit liberationem ab eis.
Et primo petit in generali contra omnes hostes. Secundo petit
specialiter contra aliquos, ibi, eripe me de inimicis meis. Circa
primum duo facit. Primo implorat Dei auxilium contra mala quae ab
hostibus patitur. Secundo quod exauditus gratias agit, ibi, miserere
mei, Deus, miserere mei. Circa primum duo facit. Primo exaggerat
mala quae patitur, quantum ad tristitiam. Secundo quantum ad
assiduitatem tribulationis. Miserere mei, Deus, quoniam
conculcavit. In hoc Psalmo, secundum Glossam, loquitur Psalmista
in persona sua exprimens tribulationes ipsas quas patiebatur. Potest
etiam dici in persona Ecclesiae vel viri iusti, vel Christi secundum
quod gerit figuram infirmitatis nostrae. Titulus: in finem in
carminibus intellectus David. Et est sensus, intellectus David,
quasi dicat: iste est intellectus David, in carminibus. Et
intitulatur ab intellectu, ut ille qui est in tribulatione sciat
cognoscere mala quae patitur, et bona quae expectat, secundum illud
Prov. XIV: cor qui novit amaritudinem, et cetera. Dividitur
ergo Psalmus iste in tres partes. Primo enim exponit tribulationem
quam patiebatur. Secundo malitiam hostium, ibi, praecipita. Tertio
commemorat auxilium Dei praestitum sibi, ibi; ego autem ad Deum.
Circa primum duo facit. Primo petit suam orationem exaudiri.
Secundo tribulationem exponit, ibi, contristatus. Dicit ergo,
exaudi, Deus, orationem meam. Hoc est quando asseritur id quod
petit qui ingeminat orationem. Nec hoc est superfluum, quia
ingeminatio orationis excitat affectum. Iacob ult.: multum valet,
et cetera. Quandoque autem impetratur quod petitur etsi oratio non est
Deo accepta, sicut quando petit peccator, sed in hoc ipso quod petit
meretur Dei indignationem. Psalm.: dedit eis petitiones eorum, et
misit saturitatem in animas, et cetera. Sed adhuc escae eorum erant,
etc. in ore ipsorum; et ira Dei ascendit super eos. Frequenter
aliquis concedit iratus quod negat propitius. Et ideo dicit, et ne
despexeris deprecationem meam. Despicitur alicuius oratio propter
duo. Vel quando petit quod non est petendum iuste, vel quia non pie,
sed cum superbia petit. Psalm.: respexit in orationem humilium, et
non sprevit, et cetera. Despecta fuit oratio Pharisaei quia cum
superbia petit; Luc. XVIII, Psalm.: dirigatur oratio mea,
et cetera.
2. Intende in me, et exaudi me. Hic describitur ordo quo Deus
acceptat orationem, quando, scilicet, acceptam habet orationem sive
petitionem, quia petens non acceptatur per orationem, sed oratio
acceptandorum per petitionem. Unde dicitur Gen. IV: respexit
(dominus) ad Abel primo et ad munera eius. Intende in me; idest
accepto me. Vel intende ad afflictionem meam. Exod. III:
videns, vidi afflictionem populi mei. Et exaudi me. Psalm.:
exaudi Deus orationem meam cum deprecor.
3. Contristatus sum. Hic exponit tribulationes. Et primo ponit
tribulationis causam. Secundo gravitatem. Tertio remedium. Causa
tribulationis fuit tribulatio quam patiebatur. Hoc etiam convenit
Christo. Tristis est anima mea usque ad mortem. Haec autem
tribulatio Christi potest considerari quantum ad fructum, quantum ad
modum, et quantum ad motivum. Fructus tribulationis sanctorum est
exercitatio ad iustitiam, sicut in tirociniis; et ideo dicit, in
exercitatione mea, idest in tribulatione quam immittis propter
exercitium. Contristatus sum. Sed contra Prov. XII: non
contristabit iustum quicquid ei acciderit. Dicendum quod non
contristatur iustus tristitia saeculi quae mortem intentat, sed
tristitia poenitentiae quae est secundum Deum. Vel dicendum quod est
tristitia una quae est passio; et haec corporaliter imitat passionem;
et haec non cadit in virum sapientem. Alia est tristitia quae
propassio dicitur quae est subitus motus; et haec tristitia fuit in
Christo. Et est duplex exercitatio ad iustitiam. Una assumpta.
Tim. IV: exerce te ipsum. Alia exercitatio est illata, sicut
huiusmodi. Modus tribulationis est duplex. Unus est verbis,
scilicet comminando. Alius est quando tribulatio infertur factis
persequendo. Quantum ad primum dicit: conturbatus sum a voce
inimici. Conturbatur quis quando totaliter removetur tranquillitas
cordis. A voce inimici comminantis et blasphemantis. Ierem.
XII: facta est mihi haereditas mea quasi leo in silvis. Quantum ad
secundum dicit, a tribulatione peccatoris, scilicet mihi facta.
Ps.: multi qui persequuntur me. Causa huius tribulationis est
duplex. Quandoque ex certa malitia tribulant: quandoque ex passione.
Quantum ad primum dicit, quoniam declinaverunt in me iniquitates,
idest executi sunt super me iniquitatem quam cogitaverant perpetrare.
Quantum ad secundum dicit, et in ira molesti erant mihi. Gen.
XLIX: maledictus furor eorum.
4. Cor meum conturbatum est. Hic ponitur magnitudo tribulationis
quantum ad tria. Quia est vicina, magna, et efficax. Quando
aliquis vult exaggerare dolorem dicit se tactum usque ad cor. Et ideo
dicit, cor meum conturbatum est intra me, quasi dicat: non in
exterioribus, sed usque ad cor suum vulneratur. Ierem. IV:
ventrem meum doleo. Magna est etiam tribulatio quia nullum malum est
ita magnum inter mundana sicut mors. Unde dicit, formido mortis,
idest timor de morte, cecidit super me, quia Saul eum occidere
volebat. Efficax etiam est tribulatio quia timor quando est fortis
habet duplicem effectum; unum in corpore, scilicet tremorem; alium in
anima, scilicet trepidationem. Et ideo dicit, timor et tremor mortis
venerunt super me, idest super vires quantum ad animam, et contexerunt
me tenebrae, idest stupor involvit me. Vel tenebrae, idest mali.
Psalm.: circumdederunt me sicut apes.
5. Et dixi: quis dabit? Supra Psalmista exposuit afflictionem
cordis quam passus est; nunc ponit remedium quod adhibuit; et hoc
remedium praecipue est sollicitudo contemplationis, maxime quia in
operibus activae vitae iterum affigitur. Gregorius: mala quae nos hic
premunt ad Deum ire compellunt. Et circa hoc duo facit. Primo
proponit desiderium contemplativae vitae. Secundo ostendit quid
fecerit se ad ea disponendo. Tertio quid expectet perficiendum a
Deo. Secundum, ibi, ecce Deus. Tertium, ibi, expectabam. In
contemplatione requiruntur tria. Facilitas contemplandi, actus
contemplationis; et effectus. Facilitas designatur per pennas. Unde
dicit cum affligeretur in vita activa, dixi quis dabit mihi pennas
sicut columbae? Considerans quod non est remedium ad evadendum istam
afflictionem nisi per contemplationem, et non habet facilitatem
evadendi quia non habet pennas quibus possit volare. Et est triplex
penna secundum tria quae exiguntur ad contemplationem. Primo enim
requiritur ordinatio vitiosarum affectionum quae est dispositio quaedam
ad contemplationem; et haec habetur per virtutes morales. Unde pennae
sunt virtutes morales, sicut patientia, humilitas, et cetera.
Malach. ult.: sanitas in pennis eius. Alia penna est caritas,
quae maxime facit volare in contemplationem. Ezech. I: iunctaeque
erant pennae eorum. Alia penna est sapientia; et pennis sapientiae
veritas contemplatur, quia sine illis pennis de facili quis labitur in
errores si contemplentur divina. De istis pennis Isai. XL:
assument pennas ut aquilae, quae sapientiam significat per volatum
altum. Haec dicuntur quoniam penitus non habentur, et dantur ut
absolute habeantur. Et haec omnia dantur a Deo. Quandoque dantur
quibusdam qui si habent pennas, tamen habent eas impeditas, ut
praelatis cum admittitur eorum cessio. Et dicit, pennas columbae,
non corvi. Corvus enim non est reversus ad arcam, sed columba reversa
est portans ramum virentis olivae. Sicut corvi volant illi qui non
revertuntur ad arcam per sanctitatis affectum, quia nihil cogitant nisi
de se ipsis, quomodo scilicet possint aliquam veritatem indagare, ut
philosophi; sed illi volant ut columbae qui et contemplantur et
revertuntur ad proximos contemplata docentes qui ramum virentis olivae
in ore baiulant oleum misericordiae proximis impendentes. Columba enim
est animal mundum, amabile, gemens; ita sancti afficiuntur proximis
et compatiuntur eis. Item est animal simplex; ita et sancti
simplicitatem habent. Matth. X: simplices sicut columbae.
Contemplationis actus significatur per volatum. Volabo. In sacra
Scriptura processus bonorum operum designatur per triplicem motum
animalis, scilicet per ambulationem. Ioan. XII: ambulate dum
lucem habetis. Per cursum. Psalm.: viam mandatorum, et cetera.
Et per volatum. Isaiae XL: volabunt et non deficient. Ambulatio
designatur per virtutes morales, quibus homo vivit humanitus. Cursus
per caritatem. Volatus per contemplationem. Secundum Richardum de
s. Victore contemplatio diversificatur sicut volatus in avibus.
Quandoque aves volant sursum, quandoque deorsum, dextrorsum,
sinistrorsum, ante et retro, quandoque circuendo. Quandoque girant
quaedam suspensae et procedunt et retrocedunt. Sic etiam in
contemplatione ascendere est considerare causas sublimes, descendere,
considerare effectus infimos. Item anteire est considerare magis
contraria quae retinentur ad multos, retroire quando privata
considerat. Item a dextris et sinistris quando considerat aliquas
circumstantias. Circulariter quando considerat accidentia rerum; sed
quando significatur individuus tunc est quies. Effectus designatur cum
dicit, et requiescam, scilicet in consideratione. Haec requies
habetur in hac vita. Sap. VIII: intrans in domum meam
conquiescam. Et in patria. Ps.: in pace in idipsum dormiam et
requiescam.
6. Ecce elongavi fugiens. Hic ponitur dispositio ad contemplandum.
Et primo ostendit quid vitavit. Secundo quid servavit. Vitavit
contemplationis impedimenta, quae sunt praecipue duo, scilicet
occupatio terrenorum et peccati. Et haec duo dupliciter sunt vitanda,
scilicet velociter et efficaciter. Velociter ut non tardet; et ideo
statim debet fieri. Unde dicit fugiens. Eccli. XXI: quasi a
facie colubri fuge peccatum. Zacch. II: o, o fugite de terra
Aquilonis. Efficaciter ut non solum actus peccati, sed etiam
occasiones peccati vitentur. Et ideo dicit, elongavi, quasi dicat
omnes occasiones peccati deserui. Genes. XIX: ne stes circa omnes
regiones.
7. Et mansi in solitudine. Quandoque aliquis manet in solitudine
loco, quia corporaliter manet; quandoque animo, quia etiam inter
turbas cogitat quae Dei sunt. Osee II: ducam eam in solitudinem.
Thren. III: sedebit solitarius. Et haec secundum Glossam,
aliter exponuntur ut referantur ad Christum qui habet pennas propter
caritatem et volavit a Iudaeis et requievit in gentibus, elongavit a
Iudaeis et mansit in fide gentium, quae erat solitudo quaedam.
8. Expectabam eum. Hic ostendit quid expectet a Deo, scilicet
Dei auxilium quod est complementum sui desiderii. Psalm.:
expectabam eum qui salvum me fecit, et cetera. Et ideo dicit, qui me
salvum faceret. Et quare? Quia ipse solus est salvator. Et a quo
salvat? A duobus ex quibus videbatur esse commotus assumere pennas,
scilicet a possibilitate quia tribulabatur inter homines. Unum est
tristitia cordis quod credit ibi requiem invenire. Unde dicit, a
pusillanimitate spiritus. Nimis est audax qui inter turbas requiem
quaerit habere. Isaiae XXXV: dicite pusillanimis: confortamini.
Et a tempestate, scilicet a tribulatione hominum salva me tam
temporali quam spirituali.
9. Praecipita, domine. In praecedenti parte Psalmista posuit
affectionem quam passus est a malis: hic agit de eorum malitia. Et
primo describens malitiam peccatorum petit eam impediri. Secundo petit
eam poena puniri, ibi, veniat mors. Circa primum duo facit. Primo
petit impediri eorum malitiam. Secundo describit eam, ibi, quoniam
vidi iniquitatem. Dupliciter mali habent facultatem et virtutem
nocendi, scilicet propter altitudinem status, et propter consensum
multorum in unum. Et hoc periculosum est; et ideo debet duplex
remedium contra hoc adhiberi. Uno modo ut deiiciantur de statu. Alio
modo ut ponatur divisio inter eos. Quantum ad primum petit,
praecipita, domine, scilicet removendo eos de statu, quasi dicat;
deiice eos humiliando. Quantum ad secundum dicit, et divide linguas
eorum, quia eorum malitia primo est in lingua qua magnifice loquuntur.
I regum II: nolite multiplicare loqui sublimia et quia lingua
loquendo ad malum consentiunt. Et huiusmodi divisionis figura fuit in
veteri testamento, ubi divisae sunt linguae gentium; Gen. XI.
10. Quoniam vidi iniquitatem. Hic describit eorum malitiam. Et
primo describit communem malitiam mundi. Secundo malitiam alicuius
personae principaliter inter eos. Communem malitiam multitudinis
describit primo in generali. Secundo in speciali, ibi, die ac
nocte. In multitudine est duplex inordinatio. Una ex parte
principum. Alia ex parte populi. Nam civitas est ordinata quando
principes iuste regunt et populus obedit; aliter non bene disponitur.
Et talis civitas est mundus, in quo nec principes iuste regunt, nec
populus obedit. Sed civitas Dei est bene ordinata. In civitate ergo
mundi vidi iniquitatem et contradictionem. Iniquitatem vidi ex parte
principum et iudicum. Isaiae I: iniqui sunt coetus vestri. Item
vidi contradictionem ad praelatos. Isaiae XLI: populus tuus sicut
humus qui conculcatur.
11. Die ac nocte. Hic ostendit in speciali. In qualibet civitate
sunt tria, scilicet muri qui ambiunt eam, media habitatio, et
plateae. Et philosophus distinguit tria genera hominum. Per muros
intelliguntur principes et magnates civitatis qui tuentur populum sicut
muri tuentur civitatem. Prov. XXV: sicut urbs patens et absque
murorum ambitu, sic, et cetera. Isaiae LXII: super muros tuos
(Ierusalem) constitui custodes, idest principes et rectores.
Isaiae I: principes tui infideles. Et die, scilicet exequendo
malitiam, nocte excogitando. Vel die in prosperis, nocte in
adversis. Unde dicit, circumdabit eos super muros eius iniquitas,
idest iniustitia principum circumdabit civitatem mundi, sicut muri
civitatem. Medium huius civitatis est populus in quo est labor in
medio eius et iniustitia, velut quantum ad malum quod agunt; et sic
studiositas ad malum cum dicit, labor impositus. Ierem. IX: ut
inique agerent laboraverunt. Sap. V: lassati sumus in via
(iniquitatis). Et ipsa species mali, et iniustitia. Et hoc
intelligitur passive de iniustitia quam patiuntur a praelatis, et labor
impositus. Plateae sunt loca publica, et sunt qui exercent officia
publica, sicut negotiatores in quibus est manifesta iniustitia, sicut
per usuras. Psalm.: qui pecuniam suam non dedit ad usuram. Et ideo
dicit, non defecit de plateis eius usura. Item occulta, unde dicit
et dolus.
12. Si inimicus meus. Hic describit malitiam alicuius singularis
personae et principalis in multitudine. Et forte vel refertur ad
Saul, vel ad Doech Idumaeum. Et primo ponit malum quod possit
tollerari aliquo modo. Secundo ponit malum quod non est tollerabile.
Tollerabile est aliquo modo quod homo pateretur persecutionem ab
inimicis. Et ideo primo describit persecutionem inimicorum. Et primo
ex parte inimici persequentis. Secundo ex parte persecutoris. Tertio
ex parte persecutionem patientis. Persequens aliquando dicitur
inimicus, cum scilicet inimicitias exercet exterius. Eccli. XII:
noli credere inimico tuo in aeternum. Aliquando exercet inimicitias
habens inimicum cum odio in corde. Levit. XIX: ne oderis fratrem
tuum in corde tuo. Ex parte autem persecutoris est differentia, quia
quandoque ille qui persequitur expresse mala dicit de illo quem
persequitur, sive detrahendo, sive iniuriando. Et huiusmodi
persecutio vocatur maledictio. Unde dicit, si inimicus meus
maledixisset mihi. Psalm.: cuius os maledictione, et cetera.
Aliquando non loquitur expresse mala, sed tenet malum modum in
loquendo, quia loquitur despective. Ex parte sustinentis etiam est
diversitas quia aliquando audit opprobria et sustinet patienter. Iac.
ult.: sustinentiam Iob audistis. Unde, sustinuissem utique.
Aliquando abscondit se a facie inimici. Unde, abscondissem me
forsitan ab eo. Eccli. VIII: ne stes contra faciem inimici tui.
Ioan. VIII: abscondit se. Quantum ergo ad diversitatem
persequentis, dicit, divide linguas, etc. quoniam non solum patior
ab inimico, sed ab amico. Quantum ad secundum dicit, si super me
magna locuti fuissent, abscondissem me forsitan ab eo: tu vero homo
unanimis. Hic ponit malum quod non est tollerabile, idest quod
iniuriam patitur ab inimicis, quia nulla pestis efficacior ad nocendum
quam familiaris inimicus. Et describit inimicitiam primo quantum ad
interiora. Secundo quantum ad exteriorem familiaritatem, ibi, qui
simul mecum. Quantum ad interiora describit malum secundum tria.
Primo secundum vocis concordiam. Phil. I: statis (in uno
spiritu) unanimes. Et ideo dicit: tu vero homo unanimis, quasi
dicat: mala dixisti mihi: et ideo intellectualiter est. Et secundum
hoc potest loqui de Saul cuius erat familiaris. Sed in Glossa
mistice exponitur tripliciter. Secundum quod convenit fideli uno
modo. Alio modo secundum quod convenit Christo respectu Iudaeorum.
Tertio modo secundum quod convenit Christo respectu Iudae. Primo
ergo modo hoc potest dicere quilibet fidelis quando patitur
persecutionem ab alio fideli. Secundo modo potest dicere Christus de
Iudaeis qui fuerunt unanimes, quia obligaverunt se ad eius mandata.
Exod. XIV: omnia quaecumque mandaverit nobis dominus faciemus.
Tertio quantum ad Iudam qui obligaverat se ad consilia eius. Et quod
dicit, dux meus, similiter tripliciter exponitur. Uno modo secundum
quod potest aliquis dux vocari, quia dat bonum consilium et auxilium,
et postea persecutionem intentat. Mich. VII: nolite confidere in
duce. Alio modo de Christo respectu Iudaeorum Iudae, qui est dux
meus non me ducens, sed a me dux gentium constitutus. Rom. II:
confidis te ducem esse. Vel (de) sacerdotibus qui sunt duces in
populo. Ad Iudam (apostolum) autem dicit Christus: tu es dux a me
constitutus, uno modo quia dux populi Christiani cum aliis ducendis.
Ps.: principes Iuda duces eorum. Vel dux quia constitutus a
Christo cum illis (qui) praecedebant eum quocumque ipse erat
venturus. Luc. X. Notus meus potest dicere unus fidelis alteri
fideli qui simul mecum dulces capiebas cibos, quia simul in Ecclesia
conversati sunt. Item Iudaeus fuit notus Christi qui conversatus est
in eloquiis Dei. Rom. III. Item Iudas, quia Christus
praenovit eius malitiam. Ioan. VI: unus ex vobis Diabolus est.
Secundo consistit amicitia in exteriori familiaritate. Et hoc
manifestat in duobus, scilicet (primo) in rebus corporalibus et
humanis. Secundo in divinis. In primis illi habent ad invicem
amicitiam qui simul in mensa conversantur. Et si hoc intelligatur de
Christo ad Iudam loquente, sic secundum Glossam capiebat simul cum
Christo cibos in mensa corporales. Psalm.: qui edebat panes meos,
et cetera. Et dicit dulces, quia cibi convivantium animos dulces
facere consuescunt. Eccli. VI: est amicus socius mensae. Sic
etiam potest dici de quocumque familiari corporaliter. Sunt etiam cibi
spirituales quos Iuda cum Christo sumpserat, scilicet verbo Dei.
Eccli. XV: cibavit eum pane vitae, et cetera. Hos dicit Deus
cibos, quia verba Dei magis suavia sunt quolibet cibo corporali.
Ps.: quam dulcia faucibus, et cetera. In secundo ergo dicit,
ambulavimus cum consensu. Hieronymus super Matthaeum dicit, quod non
est aliqua res quae ita faciat diffidentes sicut diversitas fidei et
cultus divini. Et hoc fuit maxime tempore persecutionis, quando
patres praecedebant filios, et e contrario. Et ita unitas fidei et
religionis est maximum vinculum amoris; et ideo est maxima malitia
prosequi eos qui in eodem cultu sunt. Et dupliciter contigit aliquos
esse diversorum cultuum. Uno modo quia unus totaliter non est in illo
cultu in quo est alius, sicut quando unus est Christianus, et alius
est Iudaeus vel Paganus; et tales non sunt simul in domo Dei.
Aliquando utrique sunt de eadem religione, tamen non consentiunt
simul, sicut Catholicus et haereticus; et haec duo excludit cum
dicit, simul in domo Dei ambulavimus, scilicet in Ecclesia, Tim.
III, quae est domus Dei. Secundo modo cum dicit, cum consensu.
I Cor. I: idipsum dicatis omnes. Si autem referamus ad Iudaeos,
sic in domo, id est in Ierusalem. Et similiter ibi fuit cum Iuda,
quia non reprobavit Christus vinculum veteris legis. Matth. V: non
veni solvere legem, sed adimplere. Veniat mors super illos.
13. Hic petit adhiberi eis poenam iustam. Et primo petit infligi
poena. Secundo ostendit culpam; ibi, quoniam nequitiae. Circa
primum sciendum est quod hic ponitur historia quae habetur Num.
XVI, quando Dathan et Abiron fecerunt seditionem. Moyses fecit
alios ab eis recedere, et dixit quod scilicet dominus faceret rem novam
ut aperiatur terra, etc.; et statim aperta est terra et deglutivit
eos. Dicit ergo alludens historiae illi, veniat mors super illos,
quasi dicat: veniat eis poena quia faciunt novam culpam persequens
amicum, idest Christum; dupliciter. Uno modo ut unum sit
determinativum alterius, quasi dicat: veniat mors; et talis quod
descendant in Infernum. Vel ut sint duae poenae: una mortis et alia
descensus in Inferno. Nam ibi aliter sunt puniti Dathan et Abiron
qui erant principes, quia sunt absorpti; alii autem sunt occisi per
incendium quod fuit in castra. Quantum ergo ad minores dicit: veniat
mors super illos. Quantum ad maiores, et descendant in Infernum.
Et designatur in his duplex poena, quam Psalmista non optat sed
pronunciat. Una quam sustinebunt in Inferno post hanc vitam; alia
quam hic in vita patiuntur. Post vitam patiuntur mortem damnationis
aeternae. Rom. VI: stipendia peccati mors. Psalm.: mors
peccatorum pessima. Sed in vita descendunt in Infernum, idest in
voraginem vitiorum. Prov. XVIII: impius cum in profundum
venerit, et cetera. Vel descendant viventes post hanc vitam, idest
descendant cum affectu quem habent, qui est vita eorum, ad Infernum.
Vel si dicatur optative, tunc exponitur sic; mors, scilicet
iustitiae qua interius moritur peccato. Coloss. III: mortui
estis, et vita vestra, et cetera. Descendant viventes, vita
iustitiae in Infernum per considerationem, secundum illud Isaiae
XXXVIII: in dimidio dierum meorum vadam ad portas Inferi. Et
qui sic per considerationem poenarum ut eas evadant, descendunt
viventes non descendent morientes. Eccli. VII: memorare
novissima, et cetera.
14. Quoniam nequitiae. Hic ponitur ratio poenae, ubi primo ponit
occultam eorum culpam. Secundo ponit manifestam culpam. Alludit illi
historiae Numeror. XVI: recedite, recedite a tabernaculis
impiorum. Nequitiae dicuntur peccata occulta. Rom. XIII: non
in impudicitiis, et cetera. Unde in tabernaculis eorum, idest in
occulto. In medio, idest in publico. Isaiae III: peccatum suum
quasi Sodoma praedicaverunt. Iob XI: si iniquitatem quae in manu
tua, et cetera. Quantum ad culpam manifestam, et iniustitia non
inveniatur, etc. vel secundum aliam litteram. Est duplex genus
culpae; quandoque scilicet ex subita subreptione; quandoque ex
malitia. Primum peccatum quod est ex subita subreptione est quasi
extrinsecum homini. Regum de parabola Nathan de peregrino, scilicet
concupiscentia quae subito intravit in David. Unde alia littera non
habet in tabernaculis, sed in hospitiis, quasi adventitiae secundum
Glossam. Sensus est, quasi naturale, (peccatum) quia in medio
eorum, idest in medio cordis. Deo gratias.
|
|
