|
1. Ad tertium sic proceditur. Videtur quod Augustinus
inconvenienter assignet modos mutationis creaturarum. Secundum illud
enim est mutatio in quo invenitur motus, sicut secundum quantitatem vel
qualitatem. Sed in quando non est motus, ut dicit philosophus. Ergo
videtur quod nihil dicat creaturas moveri per tempora.
2. Praeterea, in nulla divisione debet unum membrum contineri sub
alio. Sed omnis motus qui est per locum, est per tempus. Ergo
videtur inconvenienter dividere mutationem in mutationem loci et
temporis.
3. Praeterea, motus, secundum philosophum est in tribus generibus,
scilicet quantitate, qualitate, et ubi: et adhuc est in substantia
generatio et corruptio simpliciter, et in omnibus generibus generatio
et corruptio secundum quid: qui omnes inveniuntur in creatura
corporali. Ergo videtur quod diminute assignet mutationem creaturarum
corporalium per ubi, sive per locum tantum.
4. Praeterea, tempus est mensura primi mobilis. Ergo quod non
habet ordinem ad motum primi mobilis, non habet relationem ad tempus.
Sed affectiones animarum non ordinantur ad motum caeli nec subjacent
sibi. Ergo inconvenienter dicit, quod moveri per tempus est per
affectiones mutari.
Respondeo dicendum, quod in motu proprie accepto est duo reperire,
scilicet continuitatem et successionem: et secundum quod habet
continuitatem, sic proprie mensuratur per locum, quia ex continuitate
magnitudinis est continuitas motus; secundum autem quod habet
successionem, sic proprie mensuratur per tempus; unde tempus dicitur
numerus motus secundum prius et posterius. Quia autem inveniuntur
aliqui motus habentes continuitatem et successionem, aliqui autem
habentes successionem tantum, sicut motus affectionum, et etiam
cogitationum, quando scilicet anima transit de una cogitatione in aliam
(inter enim illas duas intentiones cogitatas non est aliqua
continuitas) ideo divisit mutationem creaturae per locum et tempus.
Ad primum ergo dicendum, quod in genere quando non est motus, sicut
in terminante motum; nullus enim motus terminatur ad quando sicut ad
ubi: est tamen motus in quando, sicut in mensurante.
Ad secundum dicendum, quod divisio intelligenda est cum praecisione,
ut sic scilicet intelligatur, quod quaedam mutatio est per locum et
tempus; quaedam autem per tempus tantum; quod patet ex his quae dicta
sunt.
Ad tertium dicendum, quod quamvis in corporalibus sint plures motus,
omnes tamen ordinantur ad motum localem caeli, qui est causa omnis
motus corporalis; et ideo per motum localem tanguntur omnes. Vel
potest dici, quod alii motus a motu locali tanguntur per mutationem
quae est per tempus: quia, sicut Commentator probat, nullus alius
motus est simpliciter continuus nisi motus localis; et ipse Augustinus
dicit in littera, quod Deus creaturam corporalem movet et per tempus
et per locum.
Ad quartum dicendum, quod tempus dupliciter dicitur: uno modo numerus
prioris et posterioris inventorum in motu caeli; et istud tempus
continuitatem habet a motu, et motus a magnitudine, et hoc tempore
mensurantur omnia quae habent ordinem ad motum caeli, sive per se,
sicut motus corporales, sive per accidens, sicut aliquae operationes
animae, secundum quod habent aliquam relationem ad corpus. Et hoc
modo tantum accipitur a philosophis. Alio modo, dicitur tempus magis
communiter numerus ejus quod habet quocumque modo prius et posterius:
et sic dicimus esse tempus mensurans simplices conceptiones
intellectus, quae sunt sibi succedentes: et istud tempus non oportet
quod habeat continuitatem, cum illud secundum quod attenditur motus,
non sit continuum. Et sic accipitur hic tempus, et frequenter a
theologis.
|
|
