|
Dicit autem apostolus Christum esse Dei virtutem et Dei sapientiam.
Contra, aut loquitur de essentiali sapientia, aut de sapientia
genita. Si de essentiali, constat quod illa esset in patre, etiam si
filius non esset, sicut et essentia. Sed de sapientia genita supra ab
Augustino dictum est, distinct. 5, quod pater non est sapiens
sapientia quam genuit. Ergo etiam si filius non esset, non sequeretur
quod pater sapiens non esset; et ita videtur ratio Augustini nihil
valere. Et dicendum, quod loquitur de sapientia essentiali, secundum
quod est appropriata filio. In appropriato autem, inquantum
hujusmodi, intelligitur ratio proprii; et sic procedit Augustinus.
Vel potest melius dici, quod loquitur de sapientia genita; non enim
dicit, quod per illam sapientiam pater sit sapiens, sed quod illam
sapientiam habeat. Inconveniens autem est dicere, Deum nunc habere
aliquam sapientiam quam non semper habuit, quia hoc poneret mutationem
in ipso. Quomodo igitur immutabilis Deus est? Videtur quod hoc non
sequatur; quia secundum philosophum, in ad aliquid non est motus: et
ita ex adventu relationis non potest concludi aliqua mutabilitas.
Praeterea, Deus per hoc quod dat esse creaturae, dicitur creator,
et per hoc quod dat esse filio, dicitur pater. Sed non sequitur ipsum
esse mutabilem, quamvis modo sit creator, et ab aeterno non fuerit.
Ergo etiam non sequeretur quod esset mutabilis, si non semper pater
fuisset. Ad primum est dicendum, quod quamvis in ad aliquid non sit
motus sicut in eo quod terminat motum per se, ut quantitas et qualitas
sunt termini motus per se; tamen relationes novae non possunt innasci
realiter in aliquo nisi per motum: quamvis enim relatio non sit
terminus motus per se, tamen consequitur motum, sicut augmentum
consequitur aequalitas. Ad secundum dicendum, quod, sicut supra
dictum est, dist. 7, q. 2, art. 1, relatio qua Deus relative
dicitur ad creaturam non est realiter in ipso Deo, sed in ipsa
creatura, quae mutatur; paternitas autem realiter est in ipso Deo,
quia est proprietas constitutiva personae; unde non posset esse de novo
pater sine mutatione sui. Vox silet, non mea tantum, sed et
Angelorum. Vox Angelorum haec dicitur, quam exprimunt corporaliter
in corporibus assumptis; vel ipsa spiritualis locutio ipsorum dicitur,
secundum quod conceptiones suas ordinant ad innotescendum. Alibi tamen
hoc habet quaeri in 2. Scrutari non licet superna mysteria; ut quis
transcendere velit limites fidei de temporali generatione; quae quidem
ineffabilis est, inquantum terminatur ad unionem in persona Dei;
tamen quodammodo est effabilis ex parte ipsius corporis assumpti, quod
de virgine tractum est. Quoties ortum fuit lumen ex quo splendor
oritur, toties oritur et splendor claritatis. Haec similitudo relata
ad aeternam generationem intelligenda est non secundum interruptionem
actus, quae in ortu luminis corporalis lumen facit (eo quod sol
corporalis non semper praesens est), sed secundum continuationem
tantum. Vivens Deus, et naturae aeternae, viventis potestas est.
In his verbis intendit Hilarius concludere filium a patre genitum
viventem esse sicut cujuslibet naturae intransibilis vel aeternae est
potestas viventis; idest, ut vivum producat, secundum quod ipsa
vivit. Sed Deus vivens est, ergo potestas sua est ut vivum ex se
generet. Vel sic. In quolibet vivo invenitur potestas quae debetur
vivo. Sed Deus est vivens. Ergo in eo invenitur potestas quae
debetur vivo. Haec autem est ut vivum ex se producat. Ergo filius,
qui ex eo producitur, vivens est. Primi igitur syllogismi majorem
subticet, minorem ponit ibi: vivens Deus et cetera. Conclusionem,
quae est major secundi, tangit cum dicit: et naturae aeternae,
viventis potestas est; idest naturae aeternae est potestas viventis,
idest quae debetur viventi. Secundi syllogismi minorem subticet,
conclusionem ponit ibi: et quod cum sacramento scientiae suae ex eo
nascitur non potest aliud esse quam vivens; filius qui nascitur ex
patre, cujus nativitatis secretam scientiam solus pater habet
comprehendendo. Non potest ergo esse aliud quam vivens. Et sumitur
hic sacramentum, prout dicitur sacrum secretum. Omnia viva sua ex
vivente testatus est, idest omnia attributa, quorum quodlibet in filio
vivit. Perfectum nativitatis, idest, perfectam rationem et nomen
nativitatis. Non enim novum est quod ex vivo generatur in vivum. In
his enim quae per transmutationem generantur, quamvis generatio quae
est a vivente, terminetur ad vivum, tamen in principio generationis
quod generatur non est vivum. Sed filius Dei semper vivus est. Ergo
non per decisionem vel mutationem genitus est; et ita oportet quod vita
patris eademque numero in filio sit: et propter hoc subjungit, quod
necesse est (...) ut in vivente vivat, scilicet filius in patre,
inquantum filius est vita patris, qui in patre vivit: et eodem modo in
se habeat vitam viventem, id est essentiam patris, qui est vita
vivens. Cui innascibilitatis esse imaginem, sacramento nativitatis
impartit; idest, sui innascibilis: non enim filius patrem in
innascibilitate imitatur. Si gignenti est infinitum gignere, et
nascenti infinitum etiam nasci est. Infinitum sumitur hic negative,
non privative; generatio enim passiva vel activa, nullo fine
terminatur vel comprehenditur. Non tamen dicenda est infinita per
modum quantitatis, sicut tempus vel motus, quia sic nunquam esset
perfecta.
|
|
