|
Quaestiuncula 1
1. Ad primum sic proceditur. Videtur quod haec sit falsa: solus
Deus est Deus. Omne enim adjectivum ponit rem suam circa suum
substantivum. Sed solus est quoddam adjectivum. Ergo cum dicitur:
solus Deus, implicat solitudinem circa Deum. Sed sicut dicit
Hilarius, et habitum est supra distinctione 2, nobis neque
solitarius est Deus, neque diversus confitendus. Ergo videtur quod
haec sit falsa: solus Deus est Deus.
2. Praeterea, hoc nomen Deus intantum habet naturam termini
communis, ut quod de Deo dicitur de omnibus personis dicatur, ut cum
dicitur: Deus creat; vel saltem de aliqua, ut cum dicitur: Deus
generat. Unde potest fieri descensus sub hoc nomine Deus, in
subjecto posito pro aliqua personarum. Si igitur haec est vera: solus
Deus est Deus, aliqua istarum erit vera: solus pater est Deus, vel
solus filius est Deus, vel solus spiritus sanctus est Deus. Sed
quaelibet harum falsa est. Ergo et prima.
3. Item, secundum philosophum, solum idem est quod non cum alio.
Sed Deo, praecipue post rerum creationem, nunquam convenit cum alio
non esse, quia in participationem sui esse res creando adduxit. Ergo
non potest dici aliquo modo solus Deus.
4. Contra, proprium est quod convenit uni soli. Sed esse divinum
vel omnipotentem est proprium Deo. Ergo solus Deus est Deus vel
omnipotens.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius quaeritur de ista: solus Deus est pater; videtur enim
esse falsa. Quia id quod in alio invenitur, non potest alicui soli
inesse. Sed paternitas non tantum est in Deo, sed etiam in
hominibus, et quodammodo in Angelis, ut dicit Dionysius. Ergo non
potest dici, quod solus Deus est pater.
1. Contra, de quocumque praedicatur commune praecise, praedicatur
cum praecisione et proprium, si de ipso praedicetur: si enim solum
corpus est coloratum, sequitur solum corpus esse album, si supponatur
album de corpore praedicari. Sed Deus est sicut commune respectu
trium personarum, ut supra habitum est, distin. 19, quaest. 4,
art. 2, ex verbis Damasceni. Ergo sequitur, si solus Deus est
Deus, cum Deus sit pater, quod solus Deus sit pater.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum, quod, secundum philosophum, solum idem est quod
non cum alio, in quo consortium removetur. Potest igitur haec dictio
solus removere consortium simpliciter, vel respectu alicujus. Et
dicitur simpliciter removere consortium, quando tollitur associatio
alterius quod sit ejusdem naturae et conditionis cum ipso; sicut
dicimus aliquem hominem esse solum in domo, quamvis ibi sint multa alia
animalia: et dicimus aliquem religiosum incedere solum, cum sine socio
sui ordinis vadit, multis etiam ipsum comitantibus; et tunc solus idem
est quod solitarius; et est etiam dictio categorematica implicans
solitudinem circa subjectum, sicut et quodlibet aliud adjectivum; et
ita nullo modo potest accipi in divinis: quia una persona semper habet
consortium societatis alterius personae connaturalis et similis sibi.
Si autem excludat consortium respectu alicujus determinati, tunc
dictio est syncategorematica, importans aliquem ordinem vel habitudinem
unius ad alterum, ratione negationis implicitae, magis quam implicans
formam aliquam; et secundum hoc dico, quod haec est duplex: solus
Deus creat; quia removet consortium alterius a forma subjecti
subintellecta implicatione, quod est, vel qui est; et tunc est
sensus: solus Deus, idest ille qui ita est Deus quod praeter ipsum
nullus alius est Deus, creat, et sic vera est. Vel removet
consortium in participatione praedicati, et in hoc etiam sensu vera
est: est enim sensus, quod nullus alius praeter Deum creet. Et idem
est judicium de hac: solus pater est pater; vel: solus pater
generat. Omnes enim hujusmodi in primo sensu sunt falsae et in duobus
aliis verae.
Ex quo patet responsio ad primum, quod procedit secundum primum
sensum.
Ad secundum dicendum, quod sicut dicunt sophistae, dictio exclusiva
immobilitat terminum cui adjungitur ratione negationis implicitae.
Unde non sequitur: solus homo est rationalis; ergo solus Socrates.
Non enim omne quod est aliud a Socrate, est aliud ab homine. Unde
negatio implicita in dictione exclusiva ad plura se extendit quando
adjungitur proprio quam quando adjungitur communi. Sed verum est quod
ratione affirmationis posset fieri descensus. Unde cum ista: solus
Deus est Deus, habeat duas expositivas, unam affirmativam: Deus
est Deus, et alteram negativam, scilicet hanc: alius a Deo non est
Deus, sub affirmativa potest fieri descensus, ut dicatur: pater est
Deus, et non sub negativa: alius a patre non est Deus.
Ad tertium dicendum, quod, sicut dictum est, in corp. art., haec
dictio solus privat consortium; et quamvis, creaturis existentibus,
non possit ab eo removeri consortium respectu hujus quod est esse,
tamen potest removeri consortium respectu propriae suae operationis,
quae est creatio, et etiam respectu propriae suae naturae. Unde,
secundum Hilarium, remota distinctione personarum, etiam creaturis
existentibus, Deus dicitur solitarius. Quamvis enim haec non esset
vera: solus Deus est, haec tamen vera esset: Deus est solus, idest
solitarius.
Quartum concedimus, quod procedit secundum tertium sensum.
Quaestiuncula 2
Ad id quod ulterius quaeritur, an haec sit vera: solus Deus est
pater, dicendum; quod secundum tres sensus tripliciter potest
judicari. Si enim haec dictio solus implicet solitudinem circa Deum,
locutio falsa est. Si autem importat exclusionem a forma subjecti,
vera est, et est sensus; Deus, praeter quem non est alius, est
pater. Si autem removeat consortium a participatione praedicati, dico
quod est duplex. Quia in nomine patris potest intelligi tantum
proprietas paternitatis prout praedicatum formaliter tenetur, et sic
falsa est, quia paternitas non tantum in Deo est sed etiam in
hominibus. Vel ipsa persona subsistens distincta paternitate; et sic
est vera, et hoc modo probatur et improbatur. Tamen sciendum, quod
paternitas non est ejusdem rationis secundum univocationem in Deo et in
creaturis, quamvis sit eadem ratio secundum analogiam, quae quidem
aliquid habet de identitate rationis, et aliquid de diversitate. Unde
etiam si praedicatum sumatur formaliter. Tamen potest aliquo modo vera
esse: solus Deus est pater, et secundum eumdem modum loquendi quo
dicitur Luc. 18, 19: nemo bonus nisi solus Deus.
|
|
