|
Quaestiuncula 1
1. Ad secundum sic proceditur. Videtur quod filius non sit sapiens
sapientia genita. Filius enim non alio est sapiens quam pater, sicut
nec alio est Deus. Sed pater est sapiens sapientia essentiali. Ergo
et filius sapientia essentiali sapiens est. Sed sapientia essentialis
non est genita, sicut nec essentia. Ergo et cetera.
2. Praeterea, sapientia qua denominatur aliquis sapiens, habet
aliquam rationem principii respectu ipsius sapientis. Sed filius nullo
modo sui ipsius principium est. Ergo videtur quod non sit sapiens
sapientia genita.
3. Item, sicut supra hac dist. dixit Magister, sapientia genita
est ipsa hypostasis filii; hypostasis autem non significatur per modum
formae. Cum igitur denominatio fiat a forma, videtur quod non possit
dici sapiens sapientia genita.
4. Contra, omne quod per se non est sapiens, non est sapiens nisi
per accidens. Sed filius non est sapiens per accidens. Ergo est
sapiens per se. Sed ipse est sapientia genita. Ergo est sapiens
sapientia genita.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius quaeritur, utrum sit sapiens sapientia ingenita; et
videtur quod non. Quia sapientia qua aliquis denominatur sapiens,
significatur esse in sapiente per modum formae inhaerentis. Non autem
sic pater est in filio, sicut nec e contra. Ergo sicut pater non
dicitur sapiens sapientia genita, ita nec filius sapientia ingenita.
1. Contra, omnis sapiens, illa sapientia sapiens dicitur a qua
habet quod sit sapiens. Sed filius a patre, qui est sapientia
ingenita, habet quod sit sapiens. Ergo filius est sapiens sapientia
ingenita.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum, quod istae propositiones, a et per, in hoc
differunt; quia a designat tantum habitudinem principii per modum
efficientis; sed per designat habitudinem principii secundum quodlibet
genus causae; unde omne illud quod est ab aliquo, est per illud; sed
non convertitur. In divinis autem non potest esse nisi habitudo
secundum duplex genus causae; quarum una tantum est habitudo realis,
scilicet per modum causae efficientis vel originantis, sicut pater
dicitur principium filii; alia vero habitudo principii potest designari
in divinis secundum rationem tantum et non realiter, scilicet habitudo
formae, ut eum dicimus quod pater est Deus per deitatem suam. Cum
ergo dicitur quod filius est sapiens sapientia, ablativus iste non
potest construi nisi vel in aliqua habitudine quasi efficientis; et sic
falsa est; est enim sensus, quod filius sit sapiens a sapientia
genita, et sit sapiens a seipso, quod falsum est; quia sicut esse,
ita et sapere habet a patre, qui sapientia ingenita est. Unde dicitur
per modum istum sapiens a sapientia ingenita, vel per sapientiam
ingenitam, si ly per designat habitudinem principii efficientis; et
similiter a sapientia ingenita; non autem a se vel per se vel seipso
hoc modo sapiens est. Aut construitur in habitudine quasi principii
formalis. Hoc autem contingit dupliciter: quia quod sequitur formam
alicujus rei, potest dici esse per formam illam, sicut homo dicitur
intelligere per animam; vel per habentem formam; sicut dicimus quod
homo per se est rationalis, quia per id quod est de essentia sua,
scilicet per animam rationalem; per se enim, secundum philosophum,
significat quod est per essentiam rei. Si igitur consideretur illud
quo filius formaliter sapiens est, hoc est sapientia essentialis, quae
neque genita neque ingenita est; et sic per eam et ea sapiens dicitur;
sed nullo modo ab ea, quia essentia non generat. Si autem
consideretur habens illam formam quae est ipsa hypostasis filii, quae
etiam sapientia genita dicitur; sic per sapientiam genitam vel per se
sapiens dicitur, sive sapientia genita vel seipso.
Ad primum igitur dicendum, quod sapientia, secundum quod supponit
essentiam, non potest dici ingenita vel genita; sed secundum quod
supponit hypostasim; semper tamen essentiam significat, sicut etiam
hoc nomen Deus. Et quare hoc nomen sapientia potius talem
suppositionem habere possit quam hoc nomen essentia, supra, 5
distinct., quaest. 1, art. 2, dictum est. Et tunc, quamvis
sit eadem essentia quae est pater et filius, non tamen eadem
hypostasis; et ita non sequitur quod sapientia genita pater sapiens
sit, sed tantum filius.
Ad secundum dicendum, quod in illis quae dicuntur per se, est aliquid
de essentia rei accipere quod est principium illius quod per se
praedicatur, sicut rationale de homine; nec oportet quod ipsum
suppositum de quo per se aliquid dicitur, sit principium illius, nisi
sicut habens vel sicut operans, ut quando aliqua operatio dicitur esse
per se alicujus; ita etiam non oportet quod ipsa hypostasis filii sit
principium sui ipsius; sed ut id quod est essentia ejus, vel de
essentia, sit principium formale hujus quod est sapientem esse; et hoc
competit filio, quia per essentiam suam, quam communem cum patre
habet, sapiens est; et ideo per se sapiens dicitur.
Et per hoc patet solutio ad tertium.
Et quartum concedimus.
Quaestiuncula 2
Ad id quod ulterius quaeritur, dicendum, quod filius est sapiens
sapientia ingenita, si ablativus construatur in habitudine principii
quasi efficientis; non autem si construatur in habitudine principii
quasi formalis; immo sic sapientia essentiali sapiens est, vel
seipso.
|
|
