|
Nunc vero jam ad eam perveniamus disputationem, ubi in mente humana
(...) Trinitatis imaginem reperiamus. In parte ista ostendit
Trinitatem personarum et unitatem essentiae per similitudinem
imaginis: et dividitur in partes tres: in prima ostendit substantiam
imaginis, in secunda ostendit, secundum quid attendatur imago, ibi:
ecce enim mens meminit sui, intelligit se, diligit se; in tertia, ex
similitudine imaginis ducit in Trinitatem personarum, ibi: quapropter
juxta istam considerationem (...) credamus, patrem et filium et
spiritum sanctum unum esse Deum. Ecce enim mens meminit sui,
intelligit se, diligit se. Hic inquirit secundum quod attendatur
imago in mente: et primo assignat imaginem secundum potentias;
secundo, secundum habitus, ibi: potest etiam alio modo, aliisque
nominibus distingui Trinitas in anima. Circa primum tria facit.
Primo partes imaginis assignat: secundo ostendit in eis similitudinem
trium personarum, ibi: haec igitur tria potissimum tractemus; tertio
ostendit dissimilitudinem, ibi: verumtamen caveat ne hanc imaginem ab
eadem Trinitate factam ita ei comparet ut omnino existimet similem.
Haec igitur tria potissimum tractemus. Hic ostendit in tribus
potentiis assignatis similitudinem personarum: et primo inducit
probationem; secundo ponit dictorum manifestationem, ibi: mens autem
hic pro animo ipso accipitur; tertio excludit objectionem, ibi: hic
attendendum est diligenter. In primo duo facit: primo ostendit
similitudinem quo ad personarum distinctionem et essentiae unitatem;
secundo quo ad personarum aequalitatem, ibi: aequalia etiam sunt non
solum singula singulis, sed etiam singula omnibus. Quam aequalitatem
ostendit tali ratione. Quaecumque se includunt invicem, sunt
aequalia. Sed quaelibet dictarum potentiarum capit aliam, et
quaelibet capit omnes. Ergo quaelibet est aequalis alteri, et
quaelibet est aequalis omnibus simul, sicut est de divinis personis.
Minorem probat ibi: totamque meam memoriam et intelligentiam et
voluntatem simul memini: et primo de memoria; secundo de
intelligentia, ibi: similiter cum haec tria intelligo, tota simul
intelligo; tertio de voluntate, ibi: voluntas etiam mea totam
intelligentiam totamque meam memoriam capit. Primum ostendit sic.
Quidquid est praesens memoriae, illud est in memoria. Sed ipsa tota
memoria est sibi praesens. Ergo totam se capit. Item, quidquid
intelligo et volo, scio me intelligere et velle. Sed quidquid scio me
intelligere et velle, est in memoria. Ergo quidquid intelligo et volo
est in memoria. Ergo memoria capit se totam et intellectum et
voluntatem. Secundo probat idem de intelligentia, hoc modo. Omne
quod non est ignotum, est in intellectu. Sed quidquid est volitum vel
intellectum vel in memoria existens, est non ignotum. Ergo omne
hujusmodi est in intellectu. Intelligentia ergo capit omnes tres.
Tertio ostendit idem de voluntate. Omne illud quo utor, est in
voluntate mea, quacumque operatione utor; quia voluntas est
universalis motor virium. Sed omni eo quod volo vel intelligo vel
memoror, utor. Ergo omne hujusmodi est in voluntate mea, et sic
voluntas capit omnes. Quo facto concludit similitudinem, ibi: cum
itaque invicem a singulis et omnia et tota capiantur, aequalia sunt
tota singula totis singulis. Mens autem hic pro animo ipso accipitur.
Hic manifestat quaedam quae dixerat: et primo quomodo accipiatur
mens; secundo quomodo accipiatur memoria, ibi: illud etiam sciendum.
Hic attendendum est diligenter, ex quo sensu accipiendum sit quod
supra dixit. Hic removet objectionem contra illud quod dictum est,
tres dictas potentias esse unam essentiam: et primo ponit objectum;
secundo solutionem, ibi: sed jam videndum est quomodo haec tria
dicantur una substantia. Objectio autem sumitur ex duobus. Primo ex
hoc quod nulla proprietas est essentia ejus cujus est proprietas. Sed
potentiae sunt proprietates naturales ipsius animae. Ergo non sunt una
essentia animae. Secunda ponitur ibi: et haec tria etiam ad se ipsa
referuntur. Et sumitur ex hoc quod istae potentiae dicuntur relative
ad invicem; unde et differunt ab invicem. Ergo mirum videtur quomodo
omnia possint esse una essentia. Verumtamen caveat ne hanc imaginem ab
eadem Trinitate factam ita ei comparet ut omnino existimet similem.
Hic ostendit dissimilitudinem: et dividitur in duas, secundum duas
dissimilitudines. Secunda ibi: rursus et imago, quae est homo habens
illa tria, una persona est. Potest etiam alio modo aliisque nominibus
distingui Trinitas in anima. Hic assignat imaginem secundum habitus:
et primo assignat partes imaginis; secundo probat similitudinem, ibi:
haec autem tria, cum sint distincta a se invicem, dicuntur tamen esse
unum; tertio concludit suam intentionem, ibi: mens itaque rationalis
considerans haec tria et illam unam essentiam in qua ista sunt,
extendit se ad contemplationem creatoris. Ostendit autem similitudinem
quantum ad tria. Primo quantum ad personarum distinctionem in
essentiae unitate; secundo quantum ad personarum processionem, ibi:
et est ipsa mens quasi parens, et notitia ejus quasi proles ejus;
tertio quantum ad aequalitatem, ibi: nec minor est proles parente.
Quam ostendit dupliciter. Primo, quia quanta est mens, tanta se
intelligit et amat; secundo, quia haec tria mutuo se includunt, ibi:
sunt etiam singula in se ipsis. Ad intelligentiam hujus partis duo
quaeruntur: 1 de subjecto imaginis; 2 de partibus imaginis
enumeratis.
|
|
