|
Quaestiuncula 1
1. Ad secundum sic proceditur. Videtur quod sacramentis humanum
genus etiam post lapsum non indigeat. Per gratiam enim et virtutes
peccati vulnera sanantur in nobis: quia gratia a sanctis dicitur
sanitas et decor animae. Philosophus etiam in 2 Ethic. comparat
virtutem sanitati corporali. Cum ergo sacramenta sint instituta ut
medicinae peccati, ut Hugo de sancto Victore dicit, videtur quod eis
non indigeamus.
2. Praeterea, contraria contrariis curantur. Sed homo morbum
peccati incurrerat, se per affectum rebus temporalibus subjiciendo.
Ergo videtur inconveniens modus curationis ut sub rebus sensibilibus
humilietur, sicut Magister dicit.
3. Praeterea, id quod est causa occultationis et erroris, non
prodest ad eruditionem. Sed tradere spiritualia sub signis
corporalibus est occultatio quaedam spiritualium; unde et pluribus est
causa erroris, sicut patet de illis qui Deum credebant per lineamenta
corporalia distingui propter modum loquendi symbolicum in Scripturis.
Ergo non facit ad eruditionem nostram sacramentorum exhibitio, ut
Magister dicit.
4. Praeterea, 1 Tim. 6, 8: corporalis exercitatio ad modicum
utilis est. Sed exercitatio quae fit in sacramentis, est corporalis:
quia res quae in usum veniunt, corporales sunt. Ergo eis non
indigemus propter exercitationem, ut iterum Magister dicit.
1. Sed contra, Augustinus dicit contra Faustum, quod omnis
religio habuit aliqua signa exteriora, in quibus conveniebant ad Deum
colendum. Sed in Ecclesia Dei, post peccatum in hoc mundo
peregrinante, est verissima religio. Ergo oportet in ea esse
hujusmodi signa: et haec sunt sacramenta; ergo indigemus eis.
2. Praeterea, medicina vulneri debet esse proportionata. Sed
vulnus peccati devenerat in humano genere usque ad corpus, in quo
habitat lex peccati, ut dicitur Rom. 7. Ergo debuit medicina etiam
per aliqua corporalia ei parari. Sed hujusmodi sunt sacramenta. Ergo
sacramentis homo in statu naturae lapsae indiget.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod etiam ante peccatum homo eis
indiguisset. Homo enim etiam ante peccatum gratia indigebat, ut in 2
Lib., dist. 24, art. 4 ad 2, dictum est. Sed sacramenta
sunt instituta ad gratiae collationem. Ergo homo eis in statu
innocentiae indiguisset.
2. Praeterea, Dionysius assignat hanc causam institutionis
hujusmodi sensibilium figurarum in sacramentis: quia per hujusmodi
sensibiles figuras materiale nostrum melius reducitur ad spiritualia,
propter connaturalitatem cognitionis nostrae ad sensibilia. Sed homo
in statu innocentiae materialis erat, et ex sensibilibus cognitionem
accipiens, propter quod etiam in Paradiso dicitur positus ad
operandum, ut naturales vires rerum experiretur. Ergo et hunc
indiguit hujusmodi sacramentis.
3. Praeterea, matrimonium sacramentum quoddam est. Hoc autem in
Paradiso fuit institutum in statu innocentiae, ut patet Gen. 2.
Ergo in statu innocentiae homo sacramentis indiguisset.
1. Sed contra, Matth. 9, 12: non opus est sanis medico, nec
etiam medicina. Sed Hugo de sancto Victore dicit, quod sacramenta
sunt vasa medicinalia. Ergo non erant in statu innocentiae
necessaria, cum morbus non erat.
2. Praeterea, sacramenta virtutem sortiuntur ex passione Christi:
unde et de latere ipsius in cruce pendentis fluxisse dicuntur. Sed si
homo non peccasset, Christi passio non fuisset. Ergo nec
sacramenta.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod in statu legis naturae sacramenta non
fuerunt necessaria. Non minus enim est necessaria eruditio quae fit
per praecepta quam illa quae fit per sacramenta. Sed praecepta non
fuerunt alia data ad bene vivendum, praeter ea quibus naturali ratione
ad bene vivendum informabantur. Ergo videtur quod nec sacramenta
debuerunt pro tempore illo institui, cum ea lex naturalis non dictet:
quod patet ex hoc quod non sunt eadem apud omnes et secundum omne
tempus.
2. Praeterea, sacramenta, quando instituta sunt, necessaria sunt
ad salutem, ut patet Joan. 3, 5: nisi quis renatus fuerit ex aqua
et spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei. Sed ea quae
ante legem scriptam videntur esse sacramenta, erant voto celebrata, et
non necessitate, ut Hugo de sancto Victore dicit. Ergo non erant
sacramenta, et per consequens nec necessaria.
1. Sed contra, secundum Hugonem, quandocumque fuit morbus, fuit
et medicina morbi. Sed in statu legis naturae erat morbus peccati.
Ergo necessaria erat sacramentorum medicina.
Quaestiuncula 4
1. Ulterius. Videtur quod nec debuerunt supra illa sacramenta legis
naturae alia superaddi in lege Moysi. Quod enim superadditur alteri,
debet esse magis ad perfectionem accedens. Sed sacramenta quae fuerunt
in lege naturae, erant propinquissima perfectis sacramentis, quae sunt
in lege nova, ut patet de oblatione Melchisedech. Ergo non debuit
fieri superadditio per legem Moysi.
2. Praeterea, superadditio ad id quod bonum erat, vel mutatio
ejus, non debet fieri nisi propter meliorationem. Sed sacramenta
veteris legis non habebant alium effectum meliorem effectu sacramentorum
legis naturae: quia utraque sacramenta significabant tantum. Ergo non
debuit fieri aliqua mutatio ipsorum, vel superadditio ad ea.
1. Sed contra, sacramenta, ut Magister in littera dicit, ad
eruditionem instituta sunt. Sed secundum Gregorium, per incrementum
temporum crevit scientia sanctorum patrum, et fides etiam magis
explicata est, ut in 3, dist. 25, quaest. 3, art. 2,
quaestiunc. 1, dictum est. Ergo oportuit in lege Moysi alia
sacramenta addi sacramentis legis naturae.
Quaestiuncula 5
1. Ulterius. Videtur quod in lege nova non debuerunt aliqua
sacramenta remanere. Veniente enim veritate cessat figura. Sed
gratia et veritas jam per Christum Jesum facta est, Joan. 1. Non
ergo indigemus sacramentis gratiam ipsius et veritatem signantibus.
2. Praeterea, apostolus Galat. 3, dicit, quod antiqui patres
erant sub elementis mundi servientes, sicut pueri sub paedagogo usque
ad praefinitum tempus a patre. Sed tempus plenitudinis est tempus
incarnationis, ut ibidem dicitur. Ergo cum sacramentum sit materiale
elementum, videtur quod ex tunc non debuerimus sub sacramentis salutem
quaerere.
1. Sed contra, quando est tempus medicandi, tunc magis necessariae
sunt medicinae. Sed tempus aptissimum spirituali medicationi est
tempus gratiae; unde in Psal. 101, tempus miserendi, annus
benignitatis Dei dicitur. Ergo in statu gratiae maxime necessaria
sunt sacramenta, quae sunt medicinae quaedam.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum, ad primam quaestionem, quod sacramenta non erant
necessaria necessitate absoluta, sicut necessarium est Deum esse, cum
ex sola divina bonitate instituta sint, sed de necessitate quae est ex
suppositione finis; non ita tamen quod sine his Deus hominem sanare
non posset, quia sacramentis virtutem suam non alligavit, ut in
littera dicitur (sicut cibus necessarius est ad vitam humanam), sed
quia per sacramenta magis congrue fit hominis reparatio; sicut equus
dicitur necessarius ad iter, quia in equo facilius homo vadit.
Hujusmodi autem congruitatis causa potest accipi ex hoc quod homo per
peccatum praecipue circa sensibilia corruptus erat, eis detentus ne in
Deum surgere posset. Erat autem praedicta corruptio quantum ad
cognitionem: quia humana mens circa sensibilia tantum occupari
noverat, intantum ut quidam nihil extra sensibilia crederent; et si
qui ad cognitionem intelligibilium pervenirent, ea secundum modum rerum
sensibilium judicabant. Similiter quantum ad affectionem: quia eis
quasi summis bonis inhaerebant, Deo postposito. Similiter etiam
quantum ad actionem: quia homo eis inordinate utebatur. Necessarium
ergo fuit ad curationem peccatorum ut homo ex sensibilibus in
spiritualia cognoscenda proficeret, et ut affectum quem circa ea
habebat, in Deum referret, et ut eis ordinate et secundum divinam
institutionem uteretur; et ideo necessaria fuit sacramentorum
institutio, per quae homo ex sensibilibus de spiritualibus eruditur;
et haec est secunda causa quam Magister ponit: per quae etiam
affectum, qui sensibilibus subjicitur, in Dei reverentiam referret;
et haec est prima causa: per quae etiam circa ea in honorem Dei
excitaretur; et haec est tertia causa.
Ad primum ergo dicendum, quod gratia et virtutes sanant formaliter,
sicut sanitas; sed sacramenta quodammodo effective, sicut medicinae
quaedam. Unde sicut non sequitur: sanitas sanat; ergo medicinae non
sunt necessariae; ita nec haec: gratia sanat; ergo sacramenta non
sunt necessaria: sed magis posset contrarium concludi.
Ad secundum dicendum, quod per eadem contrario modo fit virtus et
corrumpitur, ut in 2 Ethic. Unde sicut corruptio virtutis facta est
in homine per hoc quod se sub sensibilibus rebus humiliavit propter ipsa
sensibilia; ita reparatio virtutis convenienter fit per hoc quod homo
sub eis humiliatur propter Dei reverentiam; et sic contraria
contrariis curantur: quia contraria debent accipi circa idem.
Ad tertium dicendum, quod remanentibus in sensibilibus praedictus
modus tradendi spiritualia est occulti erroris occasio; a quibus etiam
congruum est sancta occultare, ut Dionysius dicit. Sed eis qui
instruuntur ex sensibilibus in spiritualem intellectum consurgere, est
valde congruus: quia est conformis naturali cognitioni, qua ex
sensibilibus cognitionem intellectus accipit.
Ad quartum dicendum, quod corporalis exercitatio secundum se accepta
ad modicum utilis est in comparatione ad pietatem, ut ibi apostolus
intendit; sed si ei pietas adjungatur, sicut fit in sacramentis, quae
ad religionis pietatem pertinent, est valde utilis.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod utilitas sacramentorum est
eruditio et curatio. Quantum autem ad curationem omnibus patet quod
non erant necessaria sacramenta in statu innocentiae, cum tunc morbus
non esset. Sed quidam dicunt, quod erant necessaria quantum ad
eruditionem: quia homo in statu etiam illo sensibilibus utebatur, et
ita ex sensibilibus spiritualia significari congruebat. Sed hoc non
videtur conveniens: quia significatio fit ad acquirendum cognitionem de
eo quod significatur. Quamvis autem in primo statu sensibilia
cognosceret, et in eis etiam spiritualium similitudines inspiceret,
non tamen ex sensibilibus spiritualium cognitionem accepit, sed magis
ex influentia divini luminis; et ideo sacramentis ad eruditionem non
indigebat. Et hoc etiam in littera Magister videtur significare:
quia refert hoc quod de eruditione dicit, ad defectum cognitionis qui
est in statu peccati. Et ideo dicendum est cum aliis, quod in statu
innocentiae sacramenta non fuissent necessaria.
Ad primum ergo dicendum, quod sacramenta non sunt instituta ad gratiam
conferendam, nisi prout gratia est sanans formaliter morbum peccati;
et sic in statu innocentiae homo gratia non indigebat.
Ad secundum dicendum, quod in statu innocentiae superiores partes
hominis omnino inferioribus dominabantur; et ideo quamvis homo haberet
sensus, et materialis esset, non tamen intellectus ex sensibilibus
cognitionem accipiebat, sed ex influentia divini luminis habebat. Sed
quia experientia etiam eorum quae prius sciebamus, delectabilis est,
ideo operabatur ad experiendum naturae vires, non ut ex hoc habitum
scientiae acciperet, sed ut ex visione experimentali eorum quae
sciebat, delectaretur.
Ad tertium dicendum, quod matrimonium non fuisset in statu innocentiae
in remedium, sed in officium. Et quia sacramenta remedia sunt, ideo
proprie loquendo, non fuisset sacramentum, nisi forte inquantum rem
sacram significabat; et non quidem illius sacrae rei, scilicet
conjunctionis Christi et Ecclesiae, per hujusmodi matrimonium homo in
statu illo cognitionem accepisset; sed magis e converso ex cognitione
praedictae conjunctionis convenientiam et sanctitatem matrimonii
cognovisset.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod ea quae ab homine fiunt, a
cognitione ortum oportet habere; alias non essent humana opera; unde
oportet quod operatio cognitioni respondeat, sicut effectus causae.
In statu autem legis naturae non sufficiebat ad salutem sola naturalis
cognitio, sed exigebatur fides aliquorum quae supra rationem sunt; et
post lapsum exigebatur fides de reparatore, per quem erat medicina
morbi; et ideo in statu illo non tantum erant necessaria opera quae
sunt de dictamine legis naturalis, sed etiam alia quae essent
protestationes et signa eorum quae ad reparationem pertinebant; et haec
erant illius temporis sacramenta, sicut sacrificia, decimae,
oblationes, et hujusmodi.
Ad primum ergo dicendum, quod praecepta quae ordinant ad bene
vivendum, sunt praecepta legis naturae, quae respondent cognitioni
naturali. Et quia cognitio naturalis sufficienter ea dictabat, nondum
per contrariam consuetudinem omnino obtenebrata, ideo non erat tanta
necessitas ut eorum expressio fieret, sicut sacramentorum, quae
supernaturali cognitioni respondent.
Ad secundum dicendum, quod ante legem scriptam erant quaedam
sacramenta necessitatis, sicut illud fidei sacramentum quod ordinabatur
ad deletionem originalis peccati; et similiter poenitentia, quae
ordinabatur ad deletionem actualis; et similiter matrimonium, quod
ordinabatur ad multiplicationem humani generis. Sed sacrificia et
oblationes et hujusmodi erant necessitatis in communi, ut scilicet
aliquid facerent in protestationem fidei suae, qua Deo per latriae
religionem subjecti erant; sed in speciali erant voluntatis, utrum
scilicet deberent sacrificia exhibere, vel oblationes, vel aliquid
hujusmodi.
Quaestiuncula 4
Ad quartam quaestionem dicendum, quod cum sacramentorum usus fidei
proportionaliter respondeat, sicut dictum est, oportuit quod secundum
diversum statum fidei diversimode sacramenta traderentur. Fides autem
quantum ad articulorum explicationem semper magis et magis crevit
secundum propinquitatem temporis gratiae, ut 3 Lib., dist. 25,
dictum est; et secundum hoc oportuit sacramenta magis ac magis
determinari. Et propter hoc, quia in Abraham fides primo habuit
quasi notabilem quantitatem, ut propter fidei religionem ab aliis
separaretur (unde et pater fidei dicitur), ideo sibi signaculum,
sive sacramentum fidei, determinatum fuit, scilicet circumcisio. Et
quia tempore Moysi jam fides ad tantam quantitatem devenerat ut non
solum in uno homine refulgeret, vel in familia; sed in una tota
gente, populo Dei multiplicato; ideo oportuit et legem dari, quae
non nisi populo ferri potest (unde legis positio est pars politicae,
non oeconomicae vel monasticae) et sacramenta in speciali determinari
et multiplicari; et propter hoc necessarium fuit in lege Moysi
determinari sacrificia, oblationes, et decimas, quantum ad omnes
singulares circumstantias, et matrimonia ordinari, et poenitentiae
satisfactiones distingui.
Ad primum ergo dicendum, quod quamvis oblatio Melchisedech
perfectissime repraesentaret nostrum sacrificium quantum ad materiam,
tamen etiam oportuit multas alias circumstantias repraesentari, sicut
modum sumendi, et passionem Christi, cujus est memoriale, quae
explicite significantur per agnum paschalem, et per alia legis
sacramenta.
Ad secundum dicendum, quod quamvis non sit facta melioratio per
sacramenta veteris legis quantum ad alium effectum in genere, scilicet
causare; facta est tamen quantum ad eumdem effectum qui est
significare, inquantum expressius et pluribus modis futura gratiae
significabantur sacramenta.
Quaestiuncula 5
Ad quintam quaestionem dicendum, quod eadem fides est modernorum et
antiquorum, ut Augustinus dicit, quia quem illi credebant venturum,
nos credimus jam venisse; et ideo cum sacramenta fidei correspondeant,
sicut protestationes ipsius, et ab ea virtutem habentia, oportet quod
sicut antiqui patres redemptionis Christi participes effecti sunt per
sacramenta quae erant signa futuri ita et in nos redemptio ejus
perveniat mediantibus aliquibus sacramentis significantibus quod jam
factum est, quae sunt sacramenta novae legis.
Ad primum ergo dicendum, quod, sicut dicit Dionysius in Eccles.
Hier., status novae legis medius est inter statum veteris legis et
statum caelestis patriae; et ideo etiam ea quae sunt novae legis, et
sunt veritas respectu signorum veteris legis, et sunt figurae respectu
manifestae et plenae cognitionis veritatis, quae erit in patria; et
ideo adhuc oportet in nova lege quod maneant aliquae figurae, quae
scilicet in patria, ubi erit plenaria perceptio veritatis, omnes
cessabunt.
Ad secundum dicendum, quod sacramenta legalia gratiam non
continebant; et ideo apostolus ibidem nominat ea egena et vacua; et
propter hoc qui eis subdebantur, erant sub elementis pure
corporalibus. Sed non est simile de sacramentis quae gratiam
invisibilem continent.
|
|
