|
Quaestiuncula 1
1. Ad secundum sic proceditur. Videtur quod mali sacramentum
Baptismi conferre non possint. Sicut enim ad Baptismum requiritur
forma et materia, ita et minister. Sed si sit materia indebita vel
forma, non erit Baptismus. Ergo et similiter si sit minister
indebitus. Sed mali non sunt debiti ministri: quia, sicut dicit
Augustinus, justos oportet esse per quos baptizatur. Ergo mali
sacramentum conferre non possunt.
2. Praeterea, membrum aridum non participat aliquam actionem
corporis. Sed baptizare est aliqua actio corporis mystici. Cum ergo
mali sint quasi membrum aridum, carentes pinguedine caritatis et
gratiae, videtur quod Baptismum conferre non possint.
1. Sed contra sunt plures rationes in littera.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod per eos non conferatur res sacramenti.
Eccli. 34, 4: ab immundo quis mundabitur? Sed peccator omnis
est immundus. Ergo ab eo nullus potest mundari. Cum ergo mundatio
sit res sacramenti Baptismi, videtur quod per malos res sacramenti non
conferatur.
2. Praeterea, sacerdotes sunt medii inter Deum et plebem, divina
in sacris praebentes populo per doctrinam, et ea quae sunt populi
repraesentantes Deo per orationem. Sed orationes malorum sacerdotum
non prosunt plebi: quia, secundum Gregorium in pastorali, cum is qui
displicet, ad intercedendum mittitur, irati animus ad deteriora
provocatur. Ergo nec sacramenta per malos ministros data prosunt ad
effectum salutis.
1. Sed contra est quod in littera dicitur: cum baptizat malus,
illud quod datum est, unum est, nec impar propter impares ministros.
Sed boni baptizando conferunt sacramentum et rem sacramenti. Ergo et
mali.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod per meliorem ministrum Baptismus datus
majorem effectum habeat. Multiplicata enim causa multiplicatur
effectus. Sed Baptismus ex opere operato gratiam confert: similiter
etiam patet quod sancti homines ex opere operante gratiam alicui
merentur. Ergo si opus operans baptizantis adjungatur cum efficacia
Baptismi, major gratia dabitur.
2. Praeterea, Baptismus magis est ordinatus ad spiritualem salutem
quam ad corporalem. Sed aliquis baptizatus a sancto homine, meritis
et intercessione baptizantis quandoque salutem corporalem consequitur;
quod non est ex opere operato; quia Baptismus ad hoc efficaciam non
habet; sicut patet de Constantino, quem Silvester baptizavit. Ergo
etiam quantum ad spiritualem salutem Baptismus a bono ministratus
potest ampliorem effectum spiritualis salutis habere.
1. Sed contra est quod in littera dicitur: non est melior Baptismus
qui per meliorem ministrum datur; sed per ministros dispares Dei munus
est aequale.
Quaestiuncula 4
1. Ulterius. Videtur quod malus minister peccet baptizans. Quia,
sicut Augustinus in littera dicit, justos oportet esse per quos
baptizatur. Si ergo non sint justi cum baptizent, faciunt quod non
oportet. Ergo peccant.
2. Praeterea, Eucharistiae sacramentum non est majoris efficaciae
quam Baptismi. Sed peccat sacerdos indigne accedens ad illud
sacramentum, ut patet 1 Corinth., 11. Ergo et peccat, si sit
malus, baptizando.
3. Sed contra, ex officio habet quod baptizet. Ergo exequendo suum
ministerium non peccat.
4. Praeterea, ipse tenetur baptizare. Ergo si baptizando peccat,
esset perplexus; quod non potest esse.
Quaestiuncula 5
1. Ulterius. Videtur quod recipiens in se vel in alio sacramentum a
malo sacerdote, peccat. Quia consentiens peccanti ipse peccat. Sed
sacerdos in aliquo casu peccat indigne baptizans. Ergo et ab eo
Baptismum accipiens vel exigens.
2. Praeterea, esto quod sacerdos non velit baptizare sine pretio,
constat quod si datur ei pretium, simonia committitur; quod sine
peccato fieri non potest. Ergo in alio casu peccat accipiens
sacramentum Baptismi a malo ministro.
1. Sed contra est quod Augustinus in littera dicit: nec timeo
adulterum nec homicidam. Esset autem timendus, si ab eo accipiens
sacramentum peccaret. Ergo nec peccat ab eo accipiens sacramentum.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum, ad primam quaestionem quod in sacramentis est
aliquid quod est de substantia sacramenti, et aliquid quod est de
convenientia sacramenti et solemnitate. Si ergo subtraheretur aliquid
quod est de substantia sacramenti, non erit verum sacramentum; si
autem subtraheretur aliquid eorum quae requiruntur ad solemnitatem vel
convenientiam sacramenti, propter hoc non desinit esse sacramentum.
Unde cum bonitas ministri non sit de substantia sacramenti, quia non
omnino certa est, sed quandoque ignorata, ea autem quae sunt de
substantia sacramenti oportet esse certa; patet quod subtracta bonitate
ministri adhuc est sacramentum, dummodo alia quae sunt de sacramenti
substantia, observentur.
Ad primum ergo dicendum, quod debitum dicitur dupliciter. Uno modo,
debito necessitatis; et sic est debitus minister Baptismi quilibet
homo. Alio modo, debito convenientiae et congruitatis; et sic
oportet ministrum esse bonum, sicut oportet aquam in qua fit
Baptismus, esse mundam ob reverentiam sacramenti; tamen si sit
immunda, nihilominus fit in ea Baptismus; et similiter si sit
minister malus, nihilominus confertur Baptismus.
Ad secundum dicendum, quod duplex est actio corporis. Una est
intranea, sicut sentire, vivere, et hujusmodi; et talem actionem non
participat membrum aridum; et similiter nec homo malus actionem
virtutum, quae huic proportionatur. Alia est actio ad extra; et
talis actio bene potest fieri per membrum aridum, sicut percutere,
quod etiam omnino re inanimata fit, ut baculo; et huic
proportionaliter respondet ministratio sacramentorum.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod duplex est agens; unum
principale, et aliud instrumentale. Agens autem principale, cum agat
sibi simile, oportet quod habeat formam, quam inducit per suam
actionem in agentibus univocis, vel aliquam nobiliorem in agentibus non
univocis. Sed agens instrumentale non oportet quod habeat formam quam
inducit ut disponentem ipsum, sed solum per modum intentionis, sicut
de forma scamni in serra patet, ut in 1 dist., quaest. 1, art.
4, quaestiunc. 1 et 2, dictum est. Agens autem principale in
baptizando est ipse Deus per auctoritatem, et ipse Christus secundum
quod homo, cujus meritum operatur in Baptismo; et ex plenitudine
divinae bonitatis et gratiae Christi pervenit gratia ad baptizatum.
Sed baptizans est tantum agens instrumentale; unde non refert ad rem
sacramenti percipiendam, utrum ipse gratiam habeat, vel non.
Ad primum ergo dicendum, quod actio non attribuitur instrumento
secundum philosophum, proprie, sed principali agenti. Unde proprie
et per se loquendo iste malus minister non est qui mundat, sed
Christus, de quo dictum est, Joan. 1, 33: hic est qui
baptizat.
Ad secundum dicendum, quod in oratione orans est sicut principale
agens, non solum sicut instrumentale; et ideo requiritur ad efficaciam
orationis quod ex opere operante effectum sortiatur, non solum ex opere
operato, sicut est in sacramentis; et ideo malorum orationes
infructuosae sunt, quantum ex eis est; sed possunt esse fructuosae
aliis pro quibus oratur, propter eorum devotionem, vel inquantum orant
in persona Ecclesiae.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod aliquid dicitur effectus
alicujus per se et per accidens. Per se quidem effectus alicujus est
quod per ipsum ad hoc ordinatum producitur, sicut domus aedificatoris.
Per accidens quod conjungitur ei quod est effectus per se, sicut si
habitatio domus dicatur effectus aedificatoris. Sic ergo dico, quod
effectus per se Baptismi aequalis est a quocumque detur, vel a malo
vel a bono, ceteris paribus ex parte baptizati; sed cum effectu
Baptismi potest aliquid aliud baptizato conferri, sive pertineat ad
salutem corporis, sive animae, ex merito Baptismi; et hoc non est
proprie effectus Baptismi: quia Baptismus non est causa nisi
instrumentalis, et non est instrumentum agens in virtute ministri, qui
et ipse instrumentum est, agens in virtute Christi et Dei.
Et per hoc patet solutio ad objecta.
Quaestiuncula 4
Ad quartam quaestionem dicendum, quod quicumque in peccato mortali
existens, exhibet se ministrum Ecclesiae in quocumque spirituali,
peccat, secundum quorumdam opinionem satis probabilem, et quae per
auctoritatem Dionysii, confirmatur, ut infra dist. 24, quaest.
1, art. 3, quaestiunc. 1, melius ostendetur; et ideo sacerdos
baptizans cum solemnitate, ministrum Ecclesiae se exhibens, peccat
mortaliter; si autem simpliciter baptizet in articulo necessitatis,
non quasi minister Ecclesiae, sed sicut vetula baptizare posset, non
peccat.
Ad primum ergo dicendum, quod auctoritas Augustini non multum cogit,
quia loquitur de opportunitate congruentiae; et praeterea loquitur de
illis qui baptizant ut ministri Ecclesiae; unde subdit: justos
oportet esse tanti judicis ministros.
Ad secundum dicendum, quod secus est de Eucharistia: quia illud
sacramentum nunquam nisi a ministris Ecclesiae perfici potest; et ideo
semper aliquis celebrans illud sacramentum, ministrum Ecclesiae se
exhibet.
Ad tertium dicendum, quod quamvis ex officio competat sibi quod
baptizet, tamen officium suum debet juste exercere, sicut dicitur
Deut. 16, 20: juste quod justum est exequeris.
Ad quartum dicendum, quod ipse non est perplexus: quia potest conteri
de peccato, et tunc baptizare et conficere.
Quaestiuncula 5
Ad quintam quaestionem dicendum, quod malus minister aut est praecisus
ab Ecclesia aut non. Si sit praecisus ab Ecclesia, tunc peccat ab
eo recipiens sacramentum, nisi in necessitate in qua posset etiam a
Pagano vel a Judaeo suscipere. Si autem non sit praecisus ab
Ecclesia, non peccat ab eo accipiens sacramentum, nisi per accidens
scilicet si ejus peccato communicet.
Ad primum ergo dicendum, quod dato quod malus sacerdos peccet
baptizando, non tamen oportet quod ille qui ab eo Baptismum recipit
vel exigit, etiam excepto casu necessitatis, peccet propter duas
rationes. Primo quia isti non potest esse certum quod ille sit in
peccato mortali, cum in uno instanti spiritus operetur justificationem
impii. Secundo, quia iste petit quod justum est quia a suo sacerdote
debet sacramenta percipere. Nec propter hoc cogit vel inducit eum ad
peccandum: quia ille potest reddere quod debet non peccando.
Ad secundum dicendum, quod aut ille qui est baptizandus, est
adultus, aut non. Si est adultus, sufficit ei petere Baptismum ad
salutem, quia baptizatur Baptismo flaminis; nec debet propter hoc
simoniam committere. Si autem sit puer qui est baptizandus, tunc
potius debet ipsemet puerum baptizare, quam pretium sacerdoti pro
Baptismo simoniace dare. Et tamen licitum est ei aquam emere, si
alias habere non posset, quia aqua non est sacrum quid: et si sit
sanctificata non operatur ad Baptismum de necessitate ejus existens
quasi sanctificata, sed quasi aqua; et ideo non emit aquam
sanctificatam, sed aquam. Quidam vero dicunt, quod potest pretium
dare: quia hoc non est simoniam committere, sed redimere vexationem
suam. Sed primum melius videtur.
|
|
