|
Quaestiuncula 1
1. Ad secundum sic proceditur. Videtur quod aureola non differat a
fructu. Eidem enim merito non debentur diversa praemia. Sed eidem
merito respondet aureola et fructus centesimus, scilicet virginitati,
ut patet in Glossa, Matth. 13. Ergo aureola est idem quod
fructus.
2. Praeterea, Augustinus dicit in Lib. de virginitate, quod
centesimus fructus debetur martyri, et idem debetur virgini. Ergo
fructus est quoddam praemium commune virginibus et martyribus. Sed
eisdem etiam debetur aureola. Ergo aureola est idem quod fructus.
3. Praeterea, in beatitudine non invenitur nisi duplex praemium;
scilicet essentiale, et accidentale, quod essentiali superadditur.
Sed praemium essentiale superadditum dictum est esse aureolam; quod
patet ex hoc quod Exod. 25 aureola coronae aureae superponi
dicitur. Sed fructus non est praemium essentiale, quia sic deberetur
omnibus beatis. Ergo est idem quod aureola.
1. Sed contra, quaecumque non sunt ejusdem divisionis, non sunt
etiam ejusdem rationis. Sed fructus et aureola non similiter
dividuntur; quia aureola dividitur in aureolam virginum, martyrum, et
doctorum; fructus autem in fructum conjugatorum, viduarum, et
virginum. Ergo fructus et aureola non sunt idem.
2. Praeterea, si fructus et aureola essent idem; cuicumque
deberetur fructus, deberetur aureola. Hoc autem patet esse falsum;
viduitati enim debetur fructus, sed non aureola. Ergo et cetera.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod fructus non debeatur soli virtuti
continentiae. Quia 1 Corinth. 15 super illud: alia claritas
solis etc. dicit Glossa quod claritati solis illorum dignitas
comparatur qui centesimum fructum habent, lunari autem qui
sexagesimum, stellae qui trigesimum. Sed illa diversitas claritatum,
secundum intentionem apostoli, pertinet ad quamcumque beatitudinis
differentiam. Ergo diversi fructus non debent respondere soli
continentiae.
2. Praeterea, fructus a fruitione dicuntur. Sed fruitio ad
praemium essentiale pertinet, quod omnibus virtutibus respondet. Ergo
et cetera.
3. Praeterea, fructus labori debetur; sapientiae 3, 15:
bonorum laborum gloriosus est fructus. Sed major labor est in
fortitudine quam in temperantia vel in continentia. Ergo fructus non
respondet soli continentiae.
4. Praeterea, difficilius est modum non excedere in cibis qui sunt
necessarii ad vitam, quam in venereis, sine quibus vita conservari
potest; et sic major est labor parsimoniae quam continentiae. Ergo
parsimoniae magis respondet fructus quam continentiae.
5. Praeterea, fructus refectionem importat. Refectio autem
praecipue est in fine. Cum ergo virtutes theologicae finem habeant pro
objecto, scilicet ipsum Deum, videtur quod eis fructus maxime debeant
respondere.
1. Sed contra est quod habetur in Glossa, Matth. 15, quae
fructus assignat virginitati, viduitati, et continentiae conjugali;
quae sunt continentiae partes.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod inconvenienter assignentur tres fructus
tribus continentiae partibus. Quia, Galat. 5, ponuntur duodecim
fructus spiritus, scilicet gaudium, pax etc.: et ideo videtur quod
non debeant poni tres tantum.
2. Praeterea, fructus nominat aliquod praemium speciale. Sed
praemium quod assignatur virginibus et viduis et conjugatis, non est
speciale; quia omnes salvandi continentur sub aliquo horum trium, cum
nullus salvetur qui continentia careat et continentia per has partes
sufficienter dividatur. Ergo inconvenienter tribus praedictis tres
fructus assignantur.
3. Praeterea, sicut viduitas excedit continentiam conjugalem, ita
virginitas viduitatem. Sed non similiter excedit sexagenarius
tricenarium, et centenarius sexagenarium; neque secundum arithmeticam
proportionalitatem, quia sexagenarius excedit tricenarium in triginta,
et centenarius sexagenarium in quadraginta; neque etiam secundum
proportionalitatem geometricam, quia sexagenarius se habet in dupla
proportione ad tricenarium, centenarius vero ad sexagenarium in
sesquitertia, quia continet totum et duas tertias ejus. Ergo
inconvenienter aptantur fructus tribus continentiae gradibus.
4. Praeterea, ea quae in sacra Scriptura dicuntur, perpetuitatem
habent; Luc. 21, 33: caelum et terra transibunt; verba autem
mea non transibunt. Sed ea quae ex institutione hominum sunt facta,
quotidie possunt mutari. Ergo ex his quae ex institutione hominum
sunt, non est accipienda ratio eorum quae in Scriptura dicuntur: et
sic videtur quod inconveniens sit ratio quam Beda assignat de istis
fructibus, dicens, quod fructus tricesimus debetur conjugatis, quia
in repraesentatione quae fit in abacho, triginta significatur per
contactum pollicis et indicis secundum suam summitatem, unde ibi
quodammodo osculantur se, et sic tricenarius numerus significat
conjugatorum oscula; sexagenarius vero numerus significatur per tactum
indicis super medium articulum pollicis; et sic per hoc quod index
jacet super pollicem opprimens ipsum, significat oppressionem quam
viduae patiuntur in mundo: cum autem numerando ad centenarium
pervenimus, transimus a leva in dexteram; unde per centenarium
virginitas designatur, quae habet portionem angelicae dignitatis, qui
sunt in dextera, scilicet in gloria, nos autem in sinistra propter
imperfectionem praesentis vitae.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod ea quae metaphorice
dicuntur, possunt varie accipi secundum adaptationem ad diversas
proprietates ejus unde fit transumptio. Cum autem fructus proprie in
rebus corporalibus dicatur de terrae nascentibus secundum diversas
conditiones quae in fructibus corporalibus inveniri possunt,
diversimode fructus spiritualiter accipitur. Fructus enim corporalis
dulcedo est quae reficit, secundum quod in usum hominis venit: est
etiam ultimum ad quod operatio naturae pervenit: est etiam id quod ex
agricultura expectatur per seminationem, vel quoscumque alios modos.
Quandoque igitur fructus spiritualiter accipitur pro eo quod reficit
quasi ultimus finis; et secundum hanc significationem dicimur Deo frui
perfecte quidem in patria, imperfecte autem in via; et ex hac
significatione accipitur fruitio quae dos est. Sic autem nunc de
fructibus non loquimur. Quandoque autem sumitur spiritualiter fructus
pro eo quod reficit tantum, quamvis non sit ultimus finis; et sic
virtutes fructus dicuntur, inquantum mentem sincera dulcedine
reficiunt, ut Ambrosius dicit; et sic accipitur fructus Galat. 5,
22: fructus autem spiritus caritas, gaudium, pax et cetera. Sic
autem de fructibus nunc non quaeritur: de hoc enim habitum est in 3
Lib., dist. 23, 24, 25, 26 et 27. Potest autem sumi
alio modo fructus spiritualis ad similitudinem corporalis fructus,
inquantum corporalis fructus est quoddam commodum quod ex labore
agriculturae expectatur; ut sic fructus dicatur illud praemium quod
homo ex labore consequitur quo in hac vita laborat; et sic omne
praemium quod in futuro habetur ex nostris laboribus, fructus dicitur;
et sic accipitur fructus Roman. 6; 22: habetis fructum vestrum in
sanctificationem; finem vero vitam aeternam. Sic etiam nos nunc de
fructu non agimus; sed agimus nunc de fructu secundum quod ex semine
consurgit: sic enim de fructu loquitur dominus Matth. 13, ubi
fructum dividit in tricesimum, sexagesimum, et centesimum. Fructus
autem secundum hoc potest prodire ex semine, quod vis sementina est
efficax ad convertendum humores terrae in suam naturam; et quanto haec
virtus est efficacior, et terra ad hoc paratior, tanto fructus
sequitur uberior. Spirituale autem semen quod in nobis seminatur, est
verbum Dei; unde quanto aliquis magis in spiritualitatem convertitur a
carne recedens, tanto in eo est major fructus verbi Dei. Secundum
ergo hoc fructus differt ab aurea et ab aureola: quia aurea consistit
in gaudio quod habetur de Deo; aureola vero in gaudio quod habetur de
operum perfectione; sed fructus in gaudio quod habetur de ipsa
dispositione operantis secundum gradum spiritualitatis, in quem
proficit ex semine verbum Dei. Quidam distinguunt inter aureolam et
fructum, dicentes, quod aureola debetur pugnanti, secundum illud 2
Timoth. 2, 5: non coronabitur nisi qui legitime certaverit;
fructus autem laboranti, secundum illud quod dicitur sapientiae cap.
3, 15: bonorum laborum gloriosus est fructus. Alii vero dicunt,
quod aurea respicit conversionem ad Deum, sed aureola et fructus
consistunt in his quae sunt ad finem; ita tamen quod fructus
principalius respicit voluntatem, aureola autem magis corpus. Sed cum
in eodem sit labor et pugna, et secundum idem; et praemium corporis ex
praemio animae dependeat; secundum praedicta non esset differentia
inter fructum, auream et aureolam, nisi ratione tantum; et hoc non
potest esse, cum quibusdam assignetur fructus quibus non assignatur
aureola.
Ad primum ergo dicendum, quod non est inconveniens eidem merito,
secundum diversa quae in ipso sunt, diversa praemia respondere; unde
et virginitati respondet aurea, secundum quod propter Deum servatur
imperio caritatis; aureola vero, secundum quod est quoddam
perfectionis opus habens rationem victoriae excellentis; fructus vero,
secundum quod per virginitatem homo in quamdam spiritualitatem transit a
carnalitate recedens.
Ad secundum dicendum, quod fructus secundum propriam acceptionem,
prout nunc loquimur, non dicit praemium commune matrimonio et
virginitati, sed tribus continentiae gradibus. Glossa autem illa quae
ponit fructum centesimum martyribus respondere, large accipit fructum,
secundum quod quaelibet remuneratio fructus dicitur; ut sic per
centesimum fructum remuneratio designetur quae quibuslibet operibus
perfectionis debetur.
Ad tertium dicendum, quod quamvis aureola sit quoddam accidentale
praemium essentiali superadditum; non tamen omne accidentale praemium
est aureola, sed praemium de operibus perfectionis, quibus homo maxime
Christo conformatur secundum perfectam victoriam; unde non est
inconveniens quod abstractioni a carnali vita aliquod aliud praemium
accidentale debeatur, quod fructus dicitur.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod sicut dictum est, fructus est
quoddam praemium quod debetur homini ex hoc quod a carnali vita in
spiritualem transit; et ideo illi virtuti praecipue respondet quae
hominem praecipue a subjectione carnis liberat: hoc autem facit
continentia, quia per delectationes venereas anima praecipue carni
subditur, adeo ut in actu carnali, secundum Hieronymum, nec spiritus
prophetiae corda prophetarum tangat, nec in illa delectatione est
possibile aliquid intelligere, ut philosophus dicit in 7 Ethicor.;
et ideo continentiae magis respondet fructus quam alii virtuti.
Ad primum ergo dicendum, quod Glossa illa accipit fructum large,
secundum quod quaelibet remuneratio fructus nominatur.
Ad secundum dicendum, quod fruitio non sumitur a fructu secundum illam
similitudinem qua nunc de fructu loquimur, ut ex dictis patet.
Ad tertium dicendum, quod fructus, secundum quod nunc loquimur, non
respondet labori ratione fatigationis, sed secundum quod per laborem
semina fructificant; unde et ipsae segetes labores dicuntur, inquantum
propter eas laboratur, vel labore acquiruntur. Similitudo autem
fructus, secundum quod oritur ex semine, magis aptatur in
continentia, quam in fortitudine: quia per passiones fortitudinis homo
non subditur carni, sicut per passiones circa quas est continentia.
Ad quartum dicendum, quod quamvis delectationes quae sunt in cibis,
sint magis necessariae illis quae sunt in venereis; non tamen sunt ita
vehementes; unde per eas anima non ita carni subditur.
Ad quintum dicendum, quod fructus non sumitur hic secundum quod frui
dicitur qui reficitur in fine; sed alio modo; et ideo ratio non
sequitur.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod per continentiam, cui fructus
respondet, ut dictum est, homo in quamdam spiritualitatem adducitur
carnalitate abjecta; et ideo secundum diversum modum spiritualitatis
quem continentia facit, diversi fructus distinguuntur. Est enim
quaedam spiritualitas necessaria, et quaedam superabundans.
Necessaria quidem spiritualitas est in hoc quod rectitudo spiritus ex
delectatione carnis non pervertatur: quod fit dum aliquis secundum
rectum ordinem rationis utitur delectabilibus carnis; et haec est
spiritualitas conjugatorum. Spiritualitas vero superabundans est per
quam homo ab hujusmodi delectationibus carnis spiritum suffocantibus
omnino se abstrahit. Sed hoc contingit dupliciter: vel respectu
cujuslibet temporis, praeteriti, praesentis, futuri; et haec est
spiritualitas virginum; vel secundum aliquod tempus, et haec est
spiritualitas viduarum. Servantibus ergo continentiam conjugalem datur
fructus tricesimus, vidualem sexagesimus, virginalem centesimus,
ratione illa quam Beda assignat; quamvis possit et alia ratio
assignari ex ipsa natura numerorum. Tricenarius enim numerus ex ductu
ternarii in denarium surgit; ternarius enim est numerus omnis rei, ut
dicitur in 1 Cael., et habet in se perfectionem quamdam omnibus
communem, scilicet principii, medii, et finis; unde convenienter
tricenarius numerus conjugatis assignatur, in quibus super
observationem Decalogi, qui per denarium signatur, non additur aliqua
perfectio nisi communis, sine qua non potest esse salus. Senarius
autem, ex cujus ductu in denarium sexagenarius surgit, habet
perfectionem ex partibus, cum constet ex omnibus partibus suis simul
aggregatis; unde convenienter viduitati respondet, in qua invenitur
perfecta abstractio a delectabilibus carnis quantum ad omnes
circumstantias, quae sunt quasi partes virtuosi actus; cum nulla enim
persona et nullo loco delectabilibus carnis viduitas utitur; et sic de
aliis circumstantiis carnis; quod non erat in continentia conjugali.
Sed centenarius convenienter respondet virginitati, quia denarius, ex
cujus ductu centenarius surgit, est limes numerorum; et similiter
virginitas tenet spiritualitatis limitem, quia ad eam nihil de
spiritualitate adjici potest; habet enim centenarius, inquantum est
quadratus numerus, perfectionem ex figura; figura enim quadrata
secundum hoc perfecta est quod ex omni parte aequalitatem habet, utpote
habens omnia latera aequalia; unde competit virginitati, in qua
quantum ad omne tempus aequaliter incorruptio invenitur.
Ad primum ergo dicendum, quod ibi fructus non accipiuntur hoc modo
sicut hic de fructibus loquimur, ut ex dictis patet.
Ad secundum dicendum, quod nihil cogit ad ponendum fructum esse
praemium non omnibus salvandis conveniens. Non solum enim essentiale
praemium commune est omnibus, sed etiam aliquod accidentale, sicut
gaudium de operibus illis sine quibus non est salus. Potest tamen
dici, quod fructus non omnibus conveniunt salvandis, sicut patet de
his qui in fine poenitent, et incontinenter vixerunt: eis enim non
fructus, sed essentiale praemium tantum debetur.
Ad tertium dicendum, quod distinctio fructuum magis accipitur secundum
species vel figuras numerorum, quam secundum quantitates eorum; tamen
etiam quantum ad quantitatis excessum potest aliqua ratio assignari.
Conjugatus enim abstinet tantum a non sua, vidua vero a suo et a non
suo; et sic invenitur ibi quaedam ratio dupli, sicut sexagenarius est
duplex ad tricenarium. Centenarius vero supra sexagenarium addit
quadragenarium, qui consurgit ex ductu quaternarii in denarium;
quaternarius autem est primus numerus solidus et cubus; et sic convenit
talis additio virginitati, quae supra perfectionem viduitatis perpetuam
incorruptionem adjungit.
Ad quartum dicendum, quod quamvis illa repraesentatio numerorum sit ex
humana institutione, tamen fundatur aliquo modo supra rerum naturam,
inquantum secundum ordinem digitorum et articulorum et contactuum numeri
gradatim designantur.
|
|
