|
Quaestiuncula 1
1. Ad tertium sic proceditur. Videtur quod damnati in Inferno sola
poena ignis affligantur. Quia Matth. 25, 4, ut eorum damnatio
exprimatur, fit mentio solum de igne, cum dicitur: ite, maledicti,
in ignem aeternum.
2. Praeterea, sicut poena Purgatorii debetur peccato veniali, ita
poena Inferni debetur mortali. Sed in Purgatorio non dicitur esse
nisi poena ignis, ut patet per hoc quod dicitur 1 Corinth. 3,
13: uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit. Ergo nec in
Inferno erit nisi ignis poena.
3. Praeterea, poenarum varietas refrigerium praestat, sicut calido
cum transfertur ad frigidum. Sed nullum refrigerium est ponere in
damnatis. Ergo non erunt diversae poenae, sed sola poena ignis.
1. Sed contra est quod dicitur in Psalm. 10, 7: ignis,
sulphur, et spiritus procellarum pars calicis eorum.
2. Praeterea, Job 24, 19: transibunt ab aquis nivium ad
calorem nimium.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod vermis quo affliguntur damnati, sit
corporalis. Quia caro non potest affligi per vermem spiritualem. Sed
caro damnatorum affligetur per vermem. Judith 16, 21: dabit
ignem et vermes in carnes eorum; et Eccli. 7, 19: vindicta
carnis impii ignis et vermis. Ergo vermis ille erit corporalis.
2. Praeterea, Augustinus dicit 21 de Civ. Dei: utrumque,
idest ignis et vermis, poena erunt carnis; et sic idem quod prius.
1. Sed contra est quod Augustinus dicit, 20 de civitate Dei: in
poenis malorum inextinguibilis ignis et vivacissimus vermis ab aliis
aliter atque aliter est expositus. Alii utrumque ad corpus, alii
utrumque ad animam retulerunt; alii proprie ad corpus ignem, topice ad
animam vermem; quod esse credibilius videtur.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod fletus qui est in damnatis, erit
corporalis. Quia Luc. 13, dicit quaedam Glossa, quod per fletum
quem dominus reprobis comminatur, potest probari vera corporum
resurrectio; quod non esset, si fletus ille esset tantum spiritualis.
Ergo et cetera.
2. Praeterea, tristitia quae est in poena, respondet delectationi
quae fuit in culpa, secundum illud Apocal. 18, 7: quantum
glorificavit se, et in deliciis fuit, tantum date illi tormentum et
luctum. Sed peccatores in culpa habuerunt delectationem et interiorem
et exteriorem. Ergo habebunt fletum etiam exteriorem.
1. Sed contra, fletus corporalis fit per quamdam resolutionem
lacrymarum. Sed a corporibus damnatorum non potest fieri perpetua
resolutio, cum nihil in eis per cibum restauretur: omne enim finitum
consumitur, si aliquid ab eo continue abstrahatur. Ergo in damnatis
non erit corporalis fletus.
Quaestiuncula 4
1. Ulterius. Videtur quod damnati non sint in tenebris
corporalibus. Quia, ut dicit Gregorius in 9 Lib. Moral., super
illud Job 10: sed sempiternus horror inhabitat, quamvis ignis illic
ad consolationem non luceat, tamen ut magis torqueat ad aliquid lucet:
nam sequaces quos secum traxerunt de mundo reprobi, flamma illustrante
visuri sunt. Ergo non erunt ibi tenebrae corporales.
2. Praeterea, damnati vident poenam suam: hoc enim est eis
augmentum poenae. Sed nihil videtur sine lumine. Ergo non sunt
tenebrae corporales.
3. Praeterea, damnati habebunt ibi potentiam visivam post corporum
resumptionem. Sed frustra esset in eis, nisi viderent aliquid. Ergo
cum nihil videatur nisi in lumine, videtur quod non sint omnino in
tenebris.
1. Sed contra est quod dicitur Matth. 22, 13: ligatis pedibus
et manibus projicite eum in tenebras exteriores; super quo dicit
Gregorius Lib. 9 Mor.: si ignis ille lucem haberet, in tenebras
exteriores nequaquam mitti diceretur.
2. Praeterea, Basilius dicit super illud Psalm. 28: vox domini
intercidentis flammam ignis, quod virtute Dei separabitur claritas
ignis ab ejus virtute adustiva: ita quod claritas cedet in gaudium
sanctorum, et ustivum ignis in tormentum damnatorum. Ergo damnati
habebunt tenebras corporales. Quaedam vero alia quae ad poenam
damnatorum pertinent, determinata sunt supra, 44 dist.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod secundum Basilium in
ultima mundi purgatione fiet quaedam separatio in elementis; ut
quidquid est purgatum et nobile, remaneat superius ad gloriam
beatorum; quidquid vero est ignobile et faeculentum, in Inferno
projiciatur ad poenam damnatorum; ut sicut omnis creatura Dei est
beatis materia gaudii, ita damnatis ex omnibus creaturis tormentum
accrescat, secundum illud Sap. 5, 21: pugnabit cum illo orbis
terrarum contra insensatos. Hoc etiam divinae justitiae competit, ut
sicut ab uno recedentes per peccatum, in rebus materialibus (quae sunt
multa et vana) finem suum constituerunt; ita etiam multipliciter
affligantur, et ex multis.
Ad primum ergo dicendum, quod quia ignis est maxime afflictivus
propter hoc quod abundat virtute activa; ideo nomine ignis omnis
afflictio designatur ut sit vehemens.
Ad secundum dicendum, quod poena Purgatorii non est principaliter ad
affligendum, sed ad purgandum; unde per solum ignem fieri debet, qui
habet maximam vim purgativam. Sed damnatorum poena non ordinatur ad
purgandum; unde non est simile.
Ad tertium dicendum, quod damnati transibunt ex vehementissimo calore
ad vehementissimum frigus, sine hoc quod in eis sit aliquod
refrigerium: quia passio ab exterioribus non erit per transmutationem
corporis a sua pristina naturali dispositione, ut contraria passio ad
aequalitatem vel temperiem reducendo refrigerium causet, sicut accidit
nunc; sed erit per actionem spiritualem, secundum quod sensibilia
agunt per sensum, prout sentiuntur imprimendo formas illas secundum
esse spirituale in organum, et non secundum esse materiale, ut supra,
dist. 44, dictum est.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod sicut supra dictum est, dist.
48, post diem judicii in mundo innovato non remanebit aliquod animal
vel aliquod corpus mixtum, nisi corpus hominis tantum, eo quod non
habeat aliquem ordinem ad corruptionem, nec post illud tempus sit
futura generatio et corruptio. Unde vermis qui in damnatis ponitur,
non debet intelligi esse materialis, sed spiritualis, qui est
conscientiae remorsus: qui dicitur vermis, inquantum oritur ex
putredine peccati, et animam affligit, sicut corporalis vermis ex
putredine ortus affligit pungendo.
Ad primum ergo dicendum, quod ipsae animae damnatorum dicuntur carnes
eorum pro eo quod carni subjectae fuerunt. Vel potest dici quod etiam
per vermem spiritualem caro affligetur, secundum quod passiones animae
redundant in corpus; et hoc in futuro.
Ad secundum dicendum, quod Augustinus loquitur sub quadam
comparatione: non enim vult simpliciter asserere quod ille vermis sit
materialis; sed quod potius esset asserendum, ignem et vermem
materialiter intelligi, quam quod utrumque spiritualiter tantum
intelligatur; quia sic damnati nullam poenam corporalem sustinerent;
ut patet seriem verborum ejus ibidem inspicienti.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod in fletu corporali duo
inveniuntur: quorum unum est lacrymarum resolutio; et quantum ad hoc
fletus corporalis in damnatis esse non potest: quia post diem judicii
quiescente motu primi mobilis non erit aliqua generatio et corruptio,
vel corporalis alteratio; in lacrymarum autem resolutione oportet esse
illius humoris generationem qui per lacrymas distillat; unde quantum ad
hoc corporalis fletus in damnatis esse non poterit. Aliud quod
invenitur in corporali fletu, est quaedam commotio et perturbatio
capitis et oculorum; et quantum ad hoc fletus in damnatis esse poterit
post resurrectionem. Corpora enim damnatorum non solum ex exteriori
affligentur, sed etiam ab interiori, secundum quod corpus immutatur ad
passionem animae in bonum vel malum; et quantum ad hoc fletus carnis
resurrectionem indicat, et respondet delectationi culpae quae fuit in
anima et in corpore.
Et per hoc patet responsio ad objecta.
Quaestiuncula 4
Ad quartam quaestionem dicendum, quod dispositio Inferni talis erit
quod maxime miseriae damnatorum competet; unde secundum hoc sunt ibi
lux et tenebra, prout maxime spectant ad miseriam damnatorum. Ipsa
autem visio secundum se est delectabilis; ut enim dicitur in 1
Metaph., sensus oculorum est maxime diligibilis, eo quod per ipsum
plura cognoscimus. Sed per accidens contingit visionem esse
afflictivam, inquantum videmus aliqua nobis nociva, vel nostrae
voluntati repugnantia. Ideo et in Inferno hoc modo debet esse locus
dispositus ad videndum secundum lucem et tenebras, quod nihil ibi
perspicue videatur, sed solummodo sub quadam umbrositate videantur illa
quae afflictionem cordi ingerere possunt. Unde simpliciter loquendo,
locus est tenebrosus, sed tamen ex divina dispositione est ibi aliquid
luminis, quantum sufficit ad videndum illa quae animam torquere
possunt: et ad hoc satis facit naturalis situs loci: quia in terrae
medio, ubi Infernus ponitur, non potest esse ignis nisi faeculentus
et turbidus, et quasi fumosus. Quidam tamen tenebrarum harum causam
assignant ex commassatione et compressione corporum damnatorum, quae
propter multitudinem ita replebunt locum Inferni, quod nihil ibi de
aere remanebit; et sic non erit ibi aliquid de diaphano quod possit
esse subjectum lucis et tenebrae, nisi oculi damnatorum, qui erunt
obtenebrati.
Et per hoc patet responsio ad objecta.
|
|
