|
Quaestiuncula 1
1. Ad primum sic proceditur. Videtur quod Eucharistia non sit
sacramentum. Ad idem enim non debent diversa ordinari. Sed
confirmatio est ad perficiendum, secundum Dionysium. Cum ergo
secundum ipsum Eucharistia etiam sit perfectio, videtur quod
superfluat hoc sacramentum.
2. Praeterea, in omni sacramento novae legis idem quod figuratur,
efficitur per signum figurans. Sed species panis et vini, quae
figurant corpus Christi verum et mysticum, non efficiunt illud. Ergo
Eucharistia non est sacramentum novae legis.
3. Praeterea, sacramentum est elementum materiale, secundum
Hugonem exterius oculis suppositum. Sed corpus Christi verum quod
dicitur hic sacramentum et res similiter, non est oculis videntium
suppositum. Ergo non est sacramentum.
4. Praeterea, omne sacramentum in ipsa sui susceptione consecratur
et perficitur, sicut patet de Baptismo, quod perficitur in ipsa
ablutione. Sed Eucharistia consecratur ante sumptionem. Ergo non
est sacramentum.
5. Praeterea, in omni alio sacramento illud quod est res et
sacramentum, est aliquid effectum in suscipiente, sicut character in
Baptismo. Sed corpus Christi verum, quod ponitur hic res et
sacramentum, non est aliquid in recipiente effectum. Ergo non est
sacramentum ejusdem rationis cum aliis.
1. Sed contra est quod in collecta dicitur: praesta ut hoc tuum
sacramentum non sit nobis reatus ad poenam.
2. Praeterea, omnis actio per ministros Ecclesiae dispensata, in
qua ex ipso opere operato gratia confertur, est sacramentum. Sed
Eucharistia est hujusmodi. Ergo est sacramentum.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod non sit unum sacramentum, sed multa.
Primo per hoc quod in collecta dicitur: purificent nos, domine, haec
sacramenta quae sumpsimus.
2. Praeterea, sacramentum est in genere signi. Sed ea quae sunt in
genere signi, sicut nomina, plurificantur ad pluralitatem signantium,
quamvis sit idem signatum; sicut Marcus et Tullius sunt duo nomina,
quamvis sit eadem res significata. Ergo cum in Eucharistia sint plura
signantia, sicut species panis et vini, videtur quod sint plura
sacramenta.
3. Praeterea, unitas rei est ex forma sua. Sed in Eucharistia
sunt duae formae, una ad consecrationem panis, alia ad consecrationem
sanguinis. Ergo sunt duo sacramenta.
4. Praeterea, ea quae nec in genere nec in specie conveniunt, sunt
plura simpliciter. Sed corpus Christi verum cum speciebus panis et
vini sunt differentia et specie et genere. Ergo sunt plura
simpliciter. Cum ergo utrumque dicatur sacramentum in Eucharistia,
videtur quod non sit unum sacramentum.
5. Praeterea, ex duobus perfectis non fit aliquid unum. Sed
Christus perfecte est sub utraque specie, scilicet panis et vini.
Ergo ex his duobus non fit unum sacramentum.
1. Sed contra est, quia si essent duo, tunc sacramenta novae legis
non essent tantum septem.
2. Praeterea, quaecumque ordinantur ad idem efficiendum et
significandum, pertinent ad unum sacramentum. Sed omnia quae in
Eucharistia sunt, pertinent ad idem repraesentandum, scilicet mortem
domini, et idem efficiendum, scilicet gratiam, per quam homo
incorporatur corpori mystico. Ergo est unum tantum sacramentum.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod non convenientibus nominibus nominetur.
Nomen enim proprium alicui debet imponi ex eo quod sit sibi proprium.
Sed bonitas gratiae est communis omnibus sacramentis. Ergo ex hoc non
debet imponi nomen proprium uni sacramento, ut dicatur Eucharistia.
2. Praeterea, sicut in littera dicitur, hoc sacramentum ideo
viaticum appellatur, quia in via nos reficiens, usque ad patriam
deducit. Sed hoc est commune omnibus sacramentis, quae non nisi
viatoribus dantur ad perveniendum ad gloriam patriae, quae est res non
contenta, et significata in omnibus sacramentis. Ergo non
convenienter viaticum appellatur.
3. Praeterea, causae per effectus denominari solent. Sed adducere
ad communionem fidelium est effectus Baptismi, secundum Dionysium,
ut ex praedictis patet. Ergo Baptismus magis debet dici communio vel
synaxis, quam hoc sacramentum.
4. Praeterea, in quolibet sacramento fit aliquid sacrum. Sed hoc
importat sacrificii nomen. Ergo sacrificium etiam non est nomen
proprium hujus sacramenti.
5. Praeterea, hostia videtur idem quod sacrificium. Sed Dionysius
confirmationem nominat chrismatis hostiam. Ergo neque hostia neque
sacrificium est nomen proprium huic sacramento.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod Eucharistia
sacramentum quoddam est, alio tamen modo ab omnibus aliis sacramentis.
Sacramentum enim secundum sui nominis proprietatem sanctitatem active
importat; unde secundum hoc aliquid habet sacramenti rationem secundum
quod habet rationem sanctificationis, qua sanctum aliquid fit.
Dicitur autem aliquid sanctum dupliciter. Uno modo simpliciter et per
se, sicut quod est subjectum sanctitatis, sicut dicitur homo sanctus.
Alio modo secundario et secundum quid, ex eo quod habet ordinem ad
hanc sanctitatem, vel sicut habens virtutem sanctificandi, sicut
chrisma dicitur sanctum; vel quocumque alio modo ad aliquid sanctum
deputetur, sicut altare sanctum. Et ideo ea quibus aliquid fit
sanctum primo modo, dicuntur sacramenta simpliciter; illa autem quibus
fit aliquid sanctum secundo modo, non dicuntur sacramenta, sed
sacramentalia magis. In aliis ergo sacramentis fit aliquid sanctum
primo modo, sicut homo suscipiens sacramentum; non autem elementum
corporale sanctificans hominem, quia hoc est sacrum secundo modo; et
ideo hoc quod pertinet ad sanctificationem materiae in omnibus
sacramentis non est sacramentum, sed sacramentale; sed hoc quod
pertinet ad usum materiae qua homo sanctificatur, est sacramentum. In
hoc autem sacramento illud quod est sanctificans hominem, est sanctum
primo modo, quasi subjectum sanctitatis, quia est ipse Christus; et
ideo ista sanctificatio materiae est hoc sacramentum; sed sanctificatio
hominis est effectus sacramenti. Et ideo hoc sacramentum in se
consideratum, est dignius omnibus sacramentis, quia habet absolutam
sanctitatem etiam praeter suscipientem; alia autem non habent nisi in
ordine ad aliud; et ideo hoc sacramentum est perfectio aliorum
sacramentorum; quia omne quod est per aliud, reducitur ad id quod est
per se, sicut patet de accidente et substantia.
Ad primum ergo dicendum, quod perfectum unumquodque est, cum attingit
propriam virtutem, ut dicitur in 7 Phys. Virtus autem est ultimum
in re, ut dicitur in 1 Cael. et Mund.; et ideo perfectio rei
consistit in hoc quod res ad sui ultimum perducatur. Est autem
dupliciter ultimum rei; unum quod est in re, et aliud quod est extra
rem; sicut in corporibus ultimum in corpore est superficies corporis
contenti; ultimum extra est locus, qui est superficies corporis
continentis. Ultimum autem cujuslibet rei in seipsa est ipsa rei
operatio, propter quam res est: forma enim est finis generationis,
non ipsius generati, ut dicit Commentator in 2 Phys. Unde res quae
habet formam substantialem per quam est, esse non dicitur perfecta
simpliciter, sed perfecta in esse, vel perfecta perfectione prima; et
talem perfectionem quantum ad esse spirituale acquirit homo in
Baptismo, in quo est regeneratio spiritualis; et ideo Dionysius non
ponit Baptismum habentem vim perfectivam simpliciter, sed magis
purgativam et illuminativam. Sed simpliciter perfectum dicitur quod
habet operationem convenientem suae formae. In hoc enim consistit
virtus rei, secundum philosophum in 2 Ethic., per cujus
consecutionem aliquid dicitur perfectum, ut dictum est. Hominis autem
operatio spiritualis est duplex. Una ipsius inquantum est persona
privata; et quantum ad hoc perficit confirmatio, quae facit hominem
non impeditum aliquo mundano timore in confessione fidei, et aliis quae
ad Christianam religionem spectant. Alia, inquantum est persona
publica, quasi membrum principale, et influens aliis membris; et
quantum ad hoc perficit sacramentum ordinis. Ultimum autem cujuslibet
rei extra seipsam, est principium a quo res habet esse: quia per
conjunctionem ad ipsum res complentur et firmantur, et propter
distantiam ab ipso deficiunt, sicut corruptibilia propter longe distare
a primo, ut dicitur in 2 de Generat.; et ideo primum agens habet
etiam rationem ultimi finis perficientis. Fons autem Christianae
vitae est Christus; et ideo hoc modo Eucharistia perficit, Christo
conjungens; et ideo hoc sacramentum est perfectio omnium perfectionum,
ut Dionysius dicit; unde et omnes qui sacramenta alia accipiunt, hoc
sacramento in fine confirmantur, ut ipse dicit.
Ad secundum dicendum, quod sicut ad species sensibiles aliorum
sacramentorum se habet virtus quae interius inest, quae
sanctificationem acquirit, ex qua sacramentum efficit, secundum
Hugonem, ita in hoc sacramento se habet ipsum corpus Christi, quod
per consecrationem sub speciebus illis fit. Unde sicut in aliis
sacramentis materiale elementum non est causa virtutis quae in ipso
est, neque alicujus spiritualis effectus in homine, nisi mediante
virtute, secundum quod ex elemento et virtute quasi unum efficitur;
ita in hoc sacramento species non sunt causa corporis Christi, neque
alicujus effectus in anima spiritualis, nisi mediante corpore Christi
vero, secundum quod ex speciebus et corpore Christi fit unum
sacramentum. Utrum autem species illae secundum se habeant aliquem
effectum corporalem, sicut aqua corporaliter abluit in Baptismo,
etiam non mediante spirituali virtute, infra dicetur.
Ad tertium dicendum, quod omne sacramentum est visibile; non tamen
oportet quod quidquid est in sacramento, sit visibile. Videtur enim
species visibilis aquae in Baptismo, sed non videtur virtus
spiritualis, quae secretius operatur salutem; et similiter hic
videntur species, sed non videtur verum corpus Christi. Vel
dicendum, quod est visibile non in se, sed in speciebus quae ipsum
tegunt; sicut et substantia aliorum corporum videtur mediante colore.
Ad quartum dicendum, quod sanctitas quae est in materiis aliorum
sacramentorum, non est forma sanctitatis absolute, sed secundum
ordinem ad aliud, ut in 1 dist. dictum est; et ideo non est simile
de aliis sacramentis et de hoc, ut ex dictis patet.
Ad quintum dicendum, quod ex hoc ipso quod alia sacramenta
perficiuntur in acceptione vel collatione, contingit quod illud quod
est in eis sacramentum et res, est aliquid acquisitum in suscipiente;
in hoc autem sacramento aliter est, ut ex dictis patet.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod per se unum simpliciter, et
quod est numero unum, tribus modis dicitur. Uno modo sicut
indivisibile est unum, ut punctum et unitas, quod neque est multa actu
neque potentia. Alio modo quod est unum ex continuitate, quod tamen
est multa potentia, sicut linea. Tertio modo quod est unum
perfectione, sicut dicitur calceamentum unum, quia habet omnes partes
quae requiruntur ad calceamentum; et haec unitas dicitur in omnibus
illis ad quorum integritatem aliqua exiguntur, sicut unus homo, una
domus. Et quia ad esse sacramenti multa concurrunt, sicut forma et
materia, et hujusmodi; ideo ab hac unitate perfectionis dicitur
sacramentum unum esse. Illa enim sunt de integritate alicujus
instrumenti quae requiruntur ad operationem illam ad quam instrumentum
deputatum est. Hoc autem sacramentum deputatum est ex divina
institutione ad cibationem spiritualem, quae per cibationem corporalem
significatur. Et quia cibatio corporalis duo requirit, scilicet
aliquid per modum cibi, et aliquid per modum potus; ideo ad
integritatem hujus sacramenti ex divina institutione est aliquid per
modum cibi, scilicet corpus Christi; et aliquid per modum potus,
scilicet sanguis.
Ad primum ergo dicendum, quod dicitur pluraliter sacramenta propter
materialem diversitatem signorum.
Ad secundum dicendum, quod ratio illa procedit quando utrumque signum
habet integram significationem; sic autem non est hic: quia cibatio
spiritualis non significatur perfecte neque per panis tantum neque per
vini tantum sumptionem, sed per utrumque simul, sicut est in
significatione nominum compositorum.
Ad tertium dicendum, quod ratio illa procederet, si utraque forma
responderet toti sacramento; sed hoc falsum est: quia una forma
respondet uni, et alia alii eorum quae ad sacramentum exiguntur.
Ad quartum dicendum, quod quamvis non sint unum in genere vel specie
naturae, possunt tamen esse unum per relationem ad unam operationem,
ex qua unitate sumitur unitas sacramenti.
Ad quintum dicendum, quod quamvis Christus perfectus sit sub utraque
specie, non tamen quantum ad integrum usum sacramenti est sub utroque,
sed quantum ad diversos usus.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod in quolibet sacramento est tria
considerare; scilicet originem, perfectionem, et finem ad quem est.
Origo autem omnium sacramentorum est passio Christi, de cujus latere
in cruce pendentis sacramenta profluxerunt, ut sancti dicunt;
perfectio autem sacramenti est in hoc quod continet gratiam; finis
autem sacramenti est duplex; proximus, scilicet sanctificatio
recipientis, et ultimus, scilicet vita aeterna. Haec autem per
quamdam excellentiam in Eucharistia inveniuntur. Quia hoc sacramentum
est specialiter in memoriam dominicae passionis; unde Matthaei 26:
quotiescumque feceritis, in mei memoriam facietis; et ideo quantum ad
originem vocatur sacrificium vel hostia. Similiter etiam gratiam non
per modum intentionis continet sicut alia sacramenta, sed plenitudinem
gratiae in suo fonte; et ideo antonomastice Eucharistia dicitur.
Similiter etiam quia ipsa est consummatio omnium sanctificationum, ut
Dionysius dicit, id quod est omnium, scilicet congregari ad unum,
huic sacramento attribuitur; et dicitur communio vel synaxis, quod
idem est, inquantum scilicet homo congregatur ad unum et ad seipsum et
ad alios, ei quod est maxime unum conjunctus. Similiter etiam quantum
ad ultimum finem consequendum maximam efficaciam habet, inquantum
realiter continet hoc quo janua caeli nobis aperta est, scilicet
sanguinem Christi; et ideo specialiter viaticum appellatur.
Et per haec patet solutio ad objecta: quia ab eo quod est commune,
aliquid antonomastice denominari potest.
|
|
