|
Quaestiuncula 1
1. Ad tertium sic proceditur. Videtur quod nulla fuit necessitas
instituendi hoc sacramentum. Veniente enim veritate debet cessare
figura. Sed hoc sacramentum agitur in figuram dominicae passionis,
quae jam realiter venit. Ergo non debuit hoc sacramentum institui.
2. Praeterea, eadem in actione aliquid instituitur et a contraria
dispositione removetur. Sed ad eamdem actionem non debet institui nisi
unum sacramentum, sicut unum instrumentum est unius actionis. Cum
ergo per Baptismum mundemur a malo, videtur quod non oportuit institui
aliquod sacramentum per quod in bono confirmemur, scilicet
Eucharistiam, ut in littera dicitur.
3. Praeterea, ex eisdem ex quibus sumus, et nutrimur, ut in 2 de
Generat. dicitur. Sed per Baptismum, qui est spiritualis
regeneratio, acquirimus esse spirituale, ut Dionysius dicit. Ergo
per gratiam reficimur baptismalem; et ita non oportet hoc sacramentum
institui ad spiritualiter reficiendum, ut in littera dicitur.
1. Sed contra, ad perfectionem corporis exigitur quod membra capiti
conjungantur. Sed per hoc sacramentum membra Ecclesiae suo capiti
conjunguntur; unde Joan. 6, 57, dicitur: qui manducat carnem
meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo. Ergo
necessaria fuit hujus sacramenti institutio.
2. Praeterea, caritas non est minus necessaria quam fides. Sed
habemus unum sacramentum fidei, scilicet Baptismum. Cum ergo
caritatis sacramentum sit Eucharistia, unde et communio dicitur;
videtur quod ejus institutio fuerit necessaria.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod ante adventum Christi debuerit
institui. Christus enim est caput hominum justorum qui fuerunt a
principio mundi, ut in 3 Lib., dist. 13, qu. 2, art. 2,
quaest. 2 ad 4, dictum est. Si ergo per hoc sacramentum membra
capitis mystico suo capiti conjungantur, videtur quod debuerit a
principio mundi institui.
2. Praeterea, populus Israel fuit populus Deo dilectissimus; unde
dicitur Exod. 4, 22: filius meus primogenitus Israel. Sed hoc
sacramentum est sacramentum caritatis, ut dictum est. Ergo debuit
institui adhuc priore populo habente statum.
3. Praeterea, hoc sacramentum dicitur viaticum, quia tendentes ad
patriam in via confortat, et quotidianos etiam lapsus reparat. Sed
patres qui erant ante adventum Christi, ad patriam tendebant,
hospites et peregrinos se vocantes super terram, ut dicitur Hebr.
11, et etiam quotidianis peccatis impediebantur. Ergo ante adventum
Christi debuit hoc sacramentum institui.
1. Sed contra, hoc sacramentum continet verbum incarnatum realiter.
Ergo institui non potuit ante incarnationem verbi.
2. Praeterea, hoc sacramentum continet gratiae plenitudinem; unde
et Eucharistia dicitur. Sed tempus plenitudinis incepit ab
incarnatione Christi. Ergo ante incarnationem hoc sacramentum
institui non potuit.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod post passionem institui debuit. Quia
hoc sacramentum est in memoriam dominicae passionis, ut patet 1
Corinth., 11. Sed memoria praeteritorum est. Ergo et praeterita
passione Christi institui debuit.
2. Praeterea, Eucharistia non nisi baptizatis debet dari. Sed
Baptismus fuit institutus post Christi passionem, quando dominus
discipulis formam baptizandi dedit, Matth. ult. Ergo et post
passionem institui debuit Eucharistia.
3. Praeterea, in his quae sibi invicem continue succedunt, ultimum
primi debet conjungi primo secundi. Sed dominus voluit in coena
ostendere terminationem veteris legis, et continuationem novae legis ad
ipsam, ut ex littera habetur. Ergo debuit post coenam paschalem
statim instituere primum sacramentum novae legis, et alia per ordinem;
et sic post passionem Eucharistiam, quae est ultimum.
4. Sed contra, videtur quod debuerit institui a principio
praedicationis Christi. Quia quae primo capiuntur, arctius memoriae
imprimuntur, ut patet de his quae homo a pueritia capit. Sed dominus
voluit ut hoc sacramentum arctissime memoriae commendaretur. Ergo
debuit a principio hoc instituere.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod in quolibet genere
actionum in quo inveniuntur plures actiones ordinatae diversis agentibus
ordinatis distributae, oportet quod principalis illarum actionum
attribuatur principali agenti, cujus virtute secundarii agentes
operantur secundarias actiones; sicut patet in artibus quae sub invicem
continentur, ut militaris, equestris, et frenorum factrix. Et quia
invenimus diversas actiones sacramentales diversis sacramentis
distributas, quae in virtute verbi incarnati agunt, oportet ad
perfectam actionem hujus generis esse aliquam sacramentalem actionem
quae ipsimet principali agenti attribuatur, quod est verbum
incarnatum; et ideo oportuit esse sacramentum Eucharistiae, quod
ipsum verbum incarnatum contineret, ceteris sacramentis tamen in
virtute ipsius agentibus; et ideo convenienter in figura cibi hoc
sacramentum institutum est: quia inter alios sensus solus tactus est
cui suum sensibile realiter conjungitur, similitudinibus tantum
sensibilium ad alios sensus per medium pervenientibus: gustus autem
tactus quidam est: et inter alia quae ad tactum pertinent, solus cibus
est qui agit per conjunctionem sui ad cibatum, quia nutriens et
nutritum fit unum; alia vero tangibilia agunt efficiendo aliquas
impressiones in eo quod tangitur, sicut patet de calido et frigido, et
hujusmodi. Et ideo cum omne sacramentum in figura alicujus rei
sensibilis proponi debeat, convenienter sacramentum in quo ipsum verbum
incarnatum nobis conjungendum continetur, proponitur nobis in figura
cibi, non quidem convertendi in nos per suam conjunctionem ad nos, sed
potius sua conjunctione nos in ipsum convertens, secundum quod
Augustinus ex persona verbi incarnati dicit: non tu me mutabis in te,
sicut cibum carnis tuae; sed tu mutaberis in me.
Ad primum ergo dicendum, quod secundum Dionysium nostra hierarchia
est media inter caelestem et eam quae in veteri lege erat. Tempore
enim legis erat veritas promissa tantum; sed in statu novae legis est
veritas inchoata per Jesum Christum; in patria autem erit veritas
consummata. Et ideo in veteri lege figurae sine rebus proponebantur;
in nova autem proponuntur figurae cum rebus; in patria autem res sine
figuris. Et ideo orat Ecclesia ut quod nunc spe gerimus in via,
rerum veritate capiamus in patria.
Ad secundum dicendum, quod objectio illa procedit de perfectione illa
qua aliquid ad formam receptam perficitur, qualis perfectio fit per
Baptismum; non autem de illa quae est per conjunctionem ad principium
perfectionis, quae fit per Eucharistiam, ut supra dictum est.
Ad tertium dicendum, quod de nutrimento corporali verum est nos eisdem
nutriri ex quibus sumus, quia oportet cibum carnis nostrae in nos
transmutari, et ideo oportet quod nobiscum in materia conveniat; secus
autem de cibo spirituali, qui nos in seipsum transmutat.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod sicut dictum est, in hoc
sacramento ipse Christus, qui est sanctificationis principale agens,
realiter nobis proponitur. In veteri autem lege non exhibebatur, sed
promittebatur, incarnatione nondum facta; et ideo in veteri lege hujus
sacramenti institutio esse non potuit. Unde sacramenta veteris legis
habebant se ad modum sensibilium quae per medium cognoscuntur, quae
quidem realiter sentienti non conjunguntur, sed suas similitudines ad
sensus a longinquo transmittunt. Sacramenta vero alia novae legis, in
quibus virtus Christi operatur, cum ipsum realiter non contineant,
assimilantur sensibilibus jam dictis, quae quidem non incorporantur
sentienti, sed secundum aliquam qualitatem immutant. Hoc autem
sacramentum, ut dictum est, quasi majoris perfectionis, similatur
illi sensibili quod incorporatur sentienti, scilicet cibo; unde magis
distat a modo sacramentorum veteris legis quam sacramenta novae legis.
Ad primum ergo dicendum, quod Christus ab initio mundi erat caput
sanctorum, non quasi habens actu conformitatem in natura cum membris
Ecclesiae, incarnatione nondum facta, sed solum secundum fidem
incarnationem expectantium; et ideo conjunctio corporis mystici ad suum
caput pro tempore illo non poterat fieri per aliquod sacramentum
realiter continens ipsum caput membris conforme, sed poterat per aliqua
sacramenta figurari.
Ad secundum dicendum, quod populus Israel erat dilectissimus pro
tempore illo comparatione aliorum populorum, qui idolis serviebant,
non autem comparatione populi novi testamenti, de quo dicitur 1
Petr. 2, 9: vos estis gens sancta, populus acquisitionis. Vel
dicendum, secundum apostolum Rom. 9: non qui sunt secundum carnem,
sed qui ex promissione, hi computantur in semine. Unde populus novi
testamenti non excluditur ab illo privilegio amoris ratione cujus
Israel primogenitus Dei dicebatur.
Ad tertium dicendum, quod quamvis antiqui patres in via essent,
tendentes ad patriam, non tamen erant in statu perveniendi ante
Christi incarnationem; et ideo non competebat pro tempore illo
viaticum esse, quo statim ad patriam perducimur.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod propter quatuor rationes hoc
sacramentum in coena institui debuit, et non ante. Prima apparet ex
ipsa necessitate sacramenti assignata: quia ad perfectionem nostram
exigebatur ut caput nostrum etiam nobis realiter conjungeretur; et ideo
quamdiu sub propria specie cum hominibus conversatus est, non oportebat
hoc sacramentum institui, sed quando ejus corporali praesentia
destituenda erat Ecclesia; et haec ratio tangitur in littera ab
Eusebio: quia, inquit, corpus assumptum ablaturus erat et cetera.
Secunda sumitur ex ejus figura. Christus enim quamdiu in mundo
conversatus est, figuras legis observare voluit, factus sub lege, ut
eos qui sub lege erant redimeret. Et quia veniente veritate cessat
figura, ideo non debuit hoc sacramentum institui nisi Christo
ascendente per mortem, quando figurae veteris legis terminandae erant.
Tertia ratio sumitur ab ipsa repraesentatione hujus sacramenti. Est
enim repraesentativum dominicae passionis; et ideo congrue jam passione
imminente instituitur. Quarta ratio sumitur ex ritu quo frequentandum
est hoc sacramentum, ut ultimo traditum magis memoriae teneretur.
Ad primum ergo dicendum, quod imminente passione corda discipulorum
magis erant affecta ad passionem, quam passione jam peracta, quando
jam erant immemores pressurae passionis propter gaudium resurrectionis;
et ideo memoriale passionis magis erat eis proponendum ante quam post.
Nec tunc erat memoriale, sed instituebatur ut in memoriam in posterum
celebrandum.
Ad secundum dicendum, quod Baptismus etiam ante passionem institutus
est quantum ad aliquid, ut supra dictum est; et praeterea non oportet
quod sit idem ordo institutionis sacramentorum et perceptionis: quia ad
finem qui nobis praestituitur, ultimo pervenimus. Sed Eucharistia
est quodammodo finis Baptismi: quia per Baptismum aliquis consecratur
ad Eucharistiae perceptionem, sicut per ordinem ad ejus
consecrationem. Et ideo ratio non procedit.
Ad tertium dicendum, quod quamvis hoc sacramentum sit quasi ultimum in
perceptione, est tamen primum in intentione. Institutio autem ordini
intentionis respondet; et ideo terminatis sacramentis legalibus hoc
primo instituendum fuit.
Ad quartum dicendum, quod ratio illa procedit de illis quae a
principio quis capere potest. Apostoli autem a principio non tanti
capaces erant mysterii; et ideo in fine hoc eis proponendum fuit. Et
praeterea ratio illa procedit de illis quae memoriae imprimuntur propter
seipsa; in illis autem quae memoriae imprimit affectio ad dicentem,
secus est: quia tunc firmius imprimuntur quando affectionis motus ad
dicentem major sentitur. Quanto autem aliquis ad amicum diutius
conversatur, fit major dilectio; et quando ab amicis separatur,
sentitur motus dilectionis ferventior propter dolorem separationis; et
ideo verba amicorum a nobis recedentium finaliter dicta magis memoriae
imprimuntur.
|
|
