|
Quaestiuncula 1
1. Ad quartum sic proceditur. Videtur quod oculus glorificatus
possit videre ipsum verum corpus Christi sub speciebus existens. Ipse
enim Christus sub speciebus existens, videt seipsum ibi corporali
oculo. Sed corpora glorificata conformantur corpori ejus, ut dicitur
Philipp. 3. Ergo et alius oculus glorificatus, puta virginis,
potest hoc idem.
2. Praeterea, ideo, ut infra dicetur, corpus Christi sub alia
specie proponitur, ut fides habeat meritum. Sed illi qui sunt in
gloria, non habent fidem. Ergo ipsi ad ipsam substantiam corporis
ejus videndam pertingunt corporali oculo, etiam secundum quod est sub
sacramento.
3. Praeterea, propter velamen specierum quibus verum corpus Christi
velatur, decipitur sensus viatoris. Sed status gloriae non patitur
deceptionem neque velamen. Ergo ipsam substantiam corporis Christi
sub sacramento vident.
1. Sed contra, major magnitudo in aequali distantia visa, sub
majori angulo videtur, ut perspectivi probant. Sed major est
quantitas corporis Christi quam hostiae hujus, et distantia ad oculum
est eadem. Ergo oculus videns corpus Christi et hostiam, videt
corpus Christi sub majori angulo. Sed corpus Christi videtur sub
specie hostiae. Ergo minor angulus continet majorem, quod est
impossibile.
2. Praeterea, corpus non est natum movere visum nisi moto medio.
Sed medium non movetur a colore corporis Christi, quia nos etiam
videremus. Ergo impossibile est quod ab aliquo oculo videatur; nullus
enim oculus videt, nisi motus a colore.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod quando apparet in specie carnis vel pueri
in altari, videatur in specie propria. Corpus enim Christi non est
nisi sub specie propria, vel sub specie panis. Sed tunc desinunt ibi
esse species panis. Ergo si non est species propria illa in qua
videtur, nullo modo erit ibi.
2. Praeterea, illa ostensio est ad aedificationem fidei. Sed non
confirmaretur fides, si Christus in specie alterius carnis appareret.
Ergo in specie propria ibi apparet.
3. Praeterea, nihil potest apparere in aliquo quod non est in eo.
Sed in sacramento altaris non est nisi species panis quae est tantum
sacramentum; et corpus Christi, quod est res contenta; illud autem
quod ibi apparet, non est species panis. Ergo est species corporis
Christi.
1. Sed contra, cum in hoc sacramento non sit aliqua deceptio, ergo
debet secundum veritatem ibi esse illud quod sensus percipit. Sed
sensus percipit ibi quasdam parvas dimensiones quarum judicium ad ipsum
pertinet. Ergo sunt ibi illae dimensiones. Sed illae non sunt
dimensiones corporis Christi, cum sint multo minores. Ergo sunt ibi
aliae dimensiones quam dimensiones corporis Christi, et super illas
fundantur species quae ibi apparent. Cum ergo species corporis
Christi non fundentur nisi super dimensiones proprias, non videtur ibi
corpus Christi in propria specie.
2. Praeterea, superficies illius speciei quae ibi apparet, tangit
aerem circumstantem. Ergo illud cujus est illa superficies, est ibi
sicut in loco. Sed corpus Christi non est ibi sicut in loco, ut
dictum est. Ergo illa species quae ibi apparet, non est species
corporis Christi.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod in hoc casu debeat sumi. Quia in
sumente exigitur devotio. Sed talis ostensio fit ad augmentandam
devotionem. Ergo tunc magis debet sumi.
2. Praeterea, ille qui consecrat, secundum canones debet sumere:
quod non posset nisi illud quod sub specie carnis apparet, sumeret.
Ergo debet sumere.
1. Sed contra, nihil horrendum est committendum in hoc sacramento.
Sed horrendum est comedere carnem crudam. Ergo illud quod in
substantia carnis crudae apparet, non est sumendum.
Quaestiuncula 4
1. Ulterius. Videtur quod nec Angelus possit videre corpus
Christi sub sacramento. Quia quidam sancti sunt majores quibusdam
Angelis, ut habetur per Glossam 1 Corinth., 6, super illud:
Angelos judicabimus. Sed oculus glorificatus hominis sancti non
potest ipsum videre. Ergo nec Angelus.
2. Praeterea, quod est visibile, si ab aliquo non videatur, hoc
est propter defectum videntis. Sed oculus glorificatus, qui non videt
corpus Christi sub sacramento, ab omni defectu est immunis. Ergo
corpus Christi non est de se visibile sub sacramento existens. Sed
quod de se non est visibile, a nullo potest videri. Ergo nec Angelus
corpus Christi videre potest sub sacramento.
1. Sed contra, Gregorius: quia est quod non videant qui videntem
omnia vident? Sed Angeli vident Deum videntem omnia, ut patet
Matth. 18, 10: Angeli eorum semper vident faciem patris. Ergo
vident corpus Christi sub sacramento.
Quaestiuncula 5
1. Ulterius. Videtur quod comprehendi possit intellectu viatoris.
Quod enim est supra intellectum, est supra sermonem, ut patet in
Lib. de causis. Sed nos loquimur de corpore Christi sub sacramento
contento. Ergo non est omnino supra intellectum nostrum.
2. Praeterea, nullus tenetur ad impossibile. Sed quilibet tenetur
concedere, et mente tenere, corpus Christi verum esse sub
sacramento. Ergo mente capi potest.
1. Sed contra, intellectus noster ortum habet a sensu. Sed corpus
Christi sub sacramento non cadit in sensum, ut probatum est. Ergo
non cadit in intellectum nostrum.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum, ad primam quaestionem, quod nihil videtur
corporali visu, nisi per hoc quod oculus movetur ab objecto secundum
similitudinem coloris in ipso existentis: quae quidem similitudo primo
fit in medio, et deinde in sensu. Corpus autem Christi non habet
ordinem ad species, sub quibus est, ratione quantitatis suae; et ideo
non potest aggenerari similitudo coloris ejus in aere contingente
species, duplici ratione. Primo, quia omnis actio corporalis
requirit contactum; tactus autem corporalium consequitur quantitatem,
quia nihil aliud est quam conjunctio terminorum duarum quantitatum; et
ideo corpus Christi non tangit aerem circumstantem; et propter hoc non
potest in ipso aggenerare similitudinem coloris sui. Secundo, quia
color consequitur quantitatem, cum immediatum subjectum ejus sit
superficies: et quia corpus Christi non habet ordinem ad hunc locum
ratione suae quantitatis, ideo nec ratione sui coloris; et ideo sicut
non conjungitur aeri circumstanti secundum quantitatem, ita non
assimilat sibi ipsum, aggenerando similitudinem coloris sui in eo.
Ad primum ergo dicendum, quod si oculus Christi esset extra species
sacramenti, non videret substantiam suam intra species contentam ex
natura gloriae nisi miraculose; et ideo non oportet quod oculus
glorificatus videat, nisi forte per miraculum.
Ad secundum dicendum, quod comprehensores, quamvis non videant forte
corporali visione corpus Christi sub sacramento, vident tamen visione
intellectuali plena; et ideo non oportet quod habeant de eo fidem, sed
perfectam cognitionem.
Ad tertium dicendum, quod sensus in hoc sacramento non decipitur:
quia sensus non habet judicare de substantia, sed de formis
sensibilibus; et ideo cum formae sensibiles sint ibi vere, in judicio
sensus non est deceptio. Sed potest esse deceptio in judicio
intellectus, nisi adsit fides, vel plena cognitio: et quamvis lateat
visum corporalem beatorum, non tamen latet ipsos, quia intellectu
conspiciunt; sicut etiam essentiam Dei non videt oculus corporis, sed
oculus mentis ipsorum, ut Augustinus dicit in Lib. de videndo
Deum.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod absque omni dubio dicendum
est, illud quod ibi apparet, esse verum corpus Christi (alias non
adoraretur), sicut et prius erat quando in specie panis videbatur.
Sed utrum species illa quae ibi apparet, sit species corporis
Christi, difficile est determinare. Quidam enim dicunt, quod
species illa carnis vel pueri est tantum in oculo videntis: et hoc
forte aliquando verum est, cum ab uno videatur in specie panis, et ab
alio in specie carnis vel pueri; ab eodem etiam quandoque post modicum
iterum sub specie panis videtur, quod prius sub specie carnis
videbatur: et secundum hoc potest fieri divino miraculo ut similitudo
corporis Christi fiat in oculo, sicut naturaliter fieret, si corpus
Christi praesens esset. Nec est deceptio; quia non fit nisi ad
instructionem fidei, et devotionem excitandam. Sed quia aliquando ab
omnibus ita videtur, et quandoque ita diu servatur in tali specie;
ideo alii dicunt, quod vera species corporis Christi extra visum
immutat. Nec obstat quod videtur in minori quantitate, et non in
specie gloriosa: quia in potestate corporis gloriosi est, ut se
ostendat in toto vel in parte, et in specie gloriosa vel non gloriosa.
Sed quia mutatio visus ab aliquo corpore per medium, fit per contactum
ejus quod sentitur, ad medium quo sentitur, oportebit secundum hoc
dicere quod corpus Christi secundum hoc tangit medium visionis, et per
consequens quod sit ibi sicut in loco; et ita quod vel sit simul in
pluribus locis, vel quia localiter motum sit de caelo descendens; quod
tamen ei non est impossibile. Sed huic obviat quod Guitmundus dicit,
quod de multorum episcoporum consilio sigillatum fuit hoc quod apparebat
in specie corporis Christi, et positum in altari: corpus autem
Christi, si ibi esset localiter, dispareret postquam apparuisset,
sicut accidit discipulis euntibus in Emaus; nullo autem modo
reservaretur inclusum. Et ideo securius videtur dicere, quod sicut
quando videbatur corpus Christi in specie panis, erant quaedam
dimensiones subsistentes, et in illis alia accidentia sensibilia
fundabantur; ita illae eaedem dimensiones manent, et eis alia
accidentia superducuntur divina virtute, quae speciem carnis
praetendunt, sicut et accidentia quae prius erant, praetendebant
speciem panis: et potest esse quod eadem virtute, illis accidentibus
recedentibus, iterum accidentia panis reducantur, cum etiam naturali
actione aliquod illorum accidentium quandoque immutari posset,
dimensionibus manentibus, sicut odor vini vel sapor, si diu
conservaretur.
Ad primum ergo dicendum, quod adhuc species panis manent quantum ad
dimensiones quae prius subsistebant, et principales erant in
sacramento, quamvis color et alia hujusmodi non maneant, divina
virtute hoc faciente; et ideo sub illis dimensionibus adhuc manet
corpus Christi.
Ad secundum dicendum, quod aedificatur fides, et excitatur devotio:
quia illa accidentia sunt similia omnino accidentibus carnis Christi
verae, quod non erat de accidentibus panis; quamvis non sint ipsamet
accidentia corporis Christi.
Ad tertium dicendum, quod quamvis illa accidentia carnis ibi prius non
essent, tamen sunt superinducta ad fidei instructionem divina virtute.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod usus sacramenti debet materiae
sacramenti competere, sicut ablutio aquae in Baptismo. Et quia
corpus Christi in hoc sacramento sub specie panis nobis proponitur,
ideo usus sacramenti est per manducationem, ut supra dictum est. Cum
ergo in specie propria, vel in specie carnis cruentatae apparens, vel
in simili specie, non habeat rationem cibi, non debet assumi ab eo cui
sic apparet, sed ab alio cui sub specie panis apparet. Si autem
omnibus sub specie carnis appareret, tunc deberet cum reliquiis poni.
Ad primum ergo dicendum, quod devotio non excitatur hic ad
manducandum, quia non in specie cibi proponitur, sed ad venerandum.
Ad secundum dicendum, quod in tali casu sacerdos debet iterum
celebrare, ut quidam dicunt, et corpus Christi sumere; et si secundo
hoc accideret, iterum tertio. Quidam autem dicunt, quod in tali casu
sufficit spiritualis manducatio, nec propter hoc efficitur transgressor
constitutionis Ecclesiae: quia ad ea quae frequentius accidunt, leges
aptantur.
Quaestiuncula 4
Ad quartam quaestionem dicendum, quod Angelus nihil videt corporali
visione; quia etsi corpus assumat, non tamen conceditur quod videat
per corpus assumptum; unde relinquitur quod in ipso non est nisi
intellectualis visus, qui quidem non est recipiendo a sensibilibus, ut
in 2 Lib. dictum est, dist. 3, qu. 2, art. 1 ad 2, sed vel
per species innatas, quantum ad ea quae naturali cognitione
intelligunt, vel per verbum quod vident, quantum ad ea quae supra
naturalem cognitionem ipsorum sunt. Et quia Angeli sunt beati,
oportet quod habeant plenam visionem eorum omnium de quibus est fides
quantum ad visionem gloriosam, quae fidei succedit; et ideo sicut
fides credit corpus Christi esse sub sacramento, ita in visione beata
Angeli vident. Credo autem quod omnia quae sunt fidei, sunt supra
naturalem cognitionem Angelorum, sicut supra rationem naturalem
hominum; et ideo mysteria fidei dicuntur esse abscondita a saeculis in
Deo, ut dicitur Eph. 3; unde naturali cognitione non vident
Angeli corpus Christi sub sacramento, sed solum beata. Daemones
vero nullo modo vident plenarie, sed credunt, et contremiscunt.
Ad primum ergo dicendum, quod beati visione intellectuali gloriae
vident corpus Christi sub sacramento, quamvis non corporali, in qua
cum Angelis non communicant.
Ad secundum dicendum, quod de se secundum quod est sub sacramento,
non est visibile corpus Christi visu corporali; est tamen visibile
visu intellectuali.
Quaestiuncula 5
Ad quintam quaestionem dicendum, quod sicut in 3 Lib. dictum est,
dist. 34, qu. 1, art. 2, quaestiunc. 1, illa tantum
intellectus noster videre dicitur, proprie loquendo, quorum essentiae
ei repraesentantur sive lumine naturali, sive lumine gratiae aut
gloriae; et ideo per consequens videre dicitur illa a principio quae
statim cognitis terminis, quasi visis essentiis terminorum,
cognoscuntur, et per consequens tantum illa quae reducuntur in illa
principia, sicut conclusiones scientiarum; quae vero nullo modo
ordinem habent ad principia naturaliter cognita, nec ad sensus
perceptionem, non potest in statu viae videre. Et quia corpus
Christi esse sub sacramento nullum ordinem habet ad principia
naturaliter cognita, quae sunt principia scientiarum, nec etiam sensu
a nobis apprehendi potest; ideo intellectus viatoris nullo modo hoc
videre potest, et multo minus comprehendere: quia aliquid videtur quod
non comprehenditur, sicut essentia divina in patria: nisi videre largo
modo dicto, secundum quod dicimur ea quae sunt fidei, videre in
speculo et aenigmate, 1 Corinth. 13.
Ad primum ergo dicendum, quod sicut imperfecte videmus, ita etiam et
deficienter loquimur.
Ad secundum dicendum, quod nullus tenetur videre in praesenti, sed
tenetur credere. Fides autem de non visis est, credere autem est
possibile.
|
|
