|
Quaestiuncula 1
1. Ad primum sic proceditur. Videtur quod non debeat esse duplex
materia hujus sacramenti. Quanto enim aliquid est simplicius, tanto
nobilius; unde et simplicissima sunt nobilissima. Sed hoc sacramentum
est nobilius aliis. Ergo debet esse simplicius. Cum ergo alia
sacramenta unam tantum materiam habeant, sicut Baptismus aquam,
confirmatio chrisma; videtur quod non debeat esse duplex materia hujus
sacramenti.
2. Praeterea, materia sacramenti debet respondere ei quod est
sacramentum et res in sacramento, quia est signum ejus. Sed totum
illud quod est res et sacramentum, continetur sub specie panis,
scilicet totus Christus. Ergo panis est tota materia hujus
sacramenti; et sic idem quod prius.
3. Praeterea, hoc sacramentum ordinatur ad usum fidelium. Sed
tantum sub una specie populo hoc sacramentum ministratur, scilicet sub
specie panis. Ergo tantum una ejusdem debet esse materia.
4. Praeterea, posset contingere quod in aliqua terra triticum
haberetur et non vinum, vel e converso. Ergo in tali casu liceret et
in una specie tantum conficere.
1. Sed contra, sacramentum Eucharistiae a Christo initium
sumpsit. Sed Christus discipulis duo in coena dedit, scilicet panem
et vinum. Ergo debent esse materia hujus sacramenti.
2. Praeterea, materia sacramenti debet respondere usui sacramenti.
Sed manducatio, quae est usus hujus sacramenti, ut supra, dist.
9, qu. 1, art. 1, dictum est, requirit cibum et potum. Ergo
hujus sacramenti materia debet esse duplex, una quae competat in
cibum, et alia quae competat in potum.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod non debeat esse materia hujus sacramenti
panis et vinum. Sacramenta enim legis Mosaicae propinquiora fuerunt
sacramentis legis novae quam sacramenta legis naturae. Sed in lege
Mosaica secundum modum sacramenti manducabantur carnes animalium.
Ergo hoc magis debet esse materia hujus sacramenti quam panis et
vinum, quae sumebantur in lege naturae per modum sacramenti.
2. Praeterea, materia sacramenti debet competere usui sacramenti et
significationi. Sed expressius significaret caro animalis alicujus
carnem Christi quam panis: quia majorem habet convenientiam ad ipsam,
et iterum magis reficit. Ergo magis debet caro esse materia hujus
sacramenti quam panis.
3. Praeterea, sacramenta infirmis ministrari debent, quia medicinae
sunt. Sed vinum non datur infirmis. Ergo non debet esse materia
hujus sacramenti.
4. Praeterea, illud sacramentum non solum praefiguratum fuit in
oblatione Melchisedech, qui obtulit panem et vinum, ut dicitur
Genes. 14, sed etiam in favo mellis, quem sumpsit Jonathas, ut
dicitur 1 Reg. 14. Ergo etiam mel deberet esse materia hujus
sacramenti, et praecipue propter suavitatem.
5. Praeterea, in hoc sacramento continetur Christus ut cibus
parvulorum. Sed parvulis datur in cibum lac. Ergo lac deberet esse
materia hujus sacramenti.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod panis et vinum non possint esse materia
hujus sacramenti nisi sub determinata quantitate. In sacramentis enim
intentio requiritur conformis intentioni Ecclesiae. Sed si aliquis
vellet consecrare totum panem qui est in foro, et totum vinum quod est
in cellario, intentio ejus non esset concors intentioni Ecclesiae,
quae intendit consecrare ad usum fidelium: quod etiam verba
instituentis ostendunt: accipite, inquit, et manducate. Ergo
requiritur determinata quantitas panis.
2. Praeterea, virtus data verbis et ministro, datur ad venerationem
sacramenti, non ad irrisionem. Sed si immoderata quantitas panis et
vini consecraretur, verteretur in irrisionem. Ergo non potest
consecrari nisi sub determinata quantitate.
3. Praeterea, si aliquis in mari hominem baptizet, illa tantum aqua
verbo vitae sanctificatur quae ad usum ablutionis cedit, et non totum
mare. Ergo a simili et hic, tantum de pane et vino consecrari
potest, quantum potest venire in usum fidelium.
1. Sed contra, secundum philosophum, omne determinatum est medium
duorum extremorum determinatorum. Sed quantitas panis qui consecrari
potest, non est medium duorum extremorum determinatorum: quia nunquam
est ita parva quantitas quin possit consecrari. Ergo non est
determinata quantitas etiam secundum magnitudinem.
2. Praeterea, constat quod sacerdos habens paucos parochianos potest
tantum de pane consecrare, quantum habens multos, quamvis non debeat.
Sed non potest accipi tanta quantitas panis quae non possit venire in
usum multorum parochianorum, et praecipue cum unus homo possit et
multum et parum in quantitate sumere. Ergo non potest esse tanta
materia panis quin possit consecrari etiam a quocumque sacerdote.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod materia sacramenti
debet competere et significationi sacramenti et usui; et utroque modo
exigitur duplex materia in hoc sacramento. Usus enim hujus sacramenti
est manducatio, quae ad sui integritatem et cibum et potum exigit; et
ideo hujus sacramenti debet esse duplex materia; una quae in cibum
sumitur, et alia quae in potum. Significatio autem sacramenti est
duplex. Una secundum quod repraesentat praeteritum; et sic in hoc
sacramento significatur passio Christi, in qua separatus fuit ejus
sanguis a corpore; et ideo separatim in hoc sacramento offerri debet
signum corporis et signum sanguinis, duplici materia existente. Alia
significatio sacramenti est de effectu per sacramentum inducendo, quia
sacramenta efficiunt quod figurant; et sic, cum hoc sacramentum ad
salutem corporis et animae sumatur, oportet quod sub specie panis ad
significandam salutem corporis, et sub specie vini ad significandam
salutem animae hoc sacramentum perficiatur, ut in littera Magister
dicit.
Ad primum ergo dicendum, quod simplicitas per se non est causa
nobilitatis; sed perfectio; unde ubi perfecta bonitas in uno simplici
invenitur, simplex est nobilius quam compositum; quando autem e
contrario simplex est imperfectum, compositum vero perfectum, tunc
compositum est nobilius quam simplex, sicut homo est nobilior terra;
et ideo hoc sacramentum quamvis sit magis compositum ratione materiae,
est tamen nobilius, quia est magis perfectum. Quod autem ad
perfectionem ejus haec compositio exigatur, patet ex dictis.
Ad secundum dicendum, quod quamvis totus Christus sit sub specie
panis secundum rei veritatem, non tamen est ibi ex vi sacramenti nisi
corpus ejus, ut ex dictis patet, et secundum quod venit in usum
fidelium.
Ad tertium dicendum, quod populo non datur sanguis propter periculum:
quia una gutta sanguinis citius laberetur quam aliqua particula
corporis; unde ministris altaris secundum consuetudinem aliquorum datur
participatio sanguinis, de quibus praesumitur quod in talibus magis
sint cauti. In lege autem veteri de libaminibus nihil habebant
offerentes, sed soli sacerdotes; per quae significabatur potus hujus
sacramenti: de sacrificiis autem habebant, quibus significabatur cibus
hujus sacramenti.
Ad quartum dicendum, quod quamvis consecratio panis non dependeat a
consecratione vini, quod quidam posuerunt, ut supra, dist. 8, qu.
2, art. 4, quaestiunc. 1, dictum est, tamen potius deberet
desistere qui non haberet utrumque quam conficere praeter morem
Ecclesiae in una tantum specie; quamvis etiam si in una tantum specie
consecraret, consecratum esset. Peccaret autem graviter: nisi post
consecrationem corporis ante consecrationem sanguinis occideretur, vel
alias praeter culpam suam impediretur.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod causa quare panis et vinum sunt
materia hujus sacramenti inter alios cibos et potus, est institutio
divina. Causa autem institutionis multipliciter potest assignari.
Prima ex parte usus sacramenti: quia haec duo communius in cibum et
potum veniunt; unde convenientius per haec in cibum et potum
spiritualem manuducimur. Secunda ex effectu sacramenti: quia, ut
dicitur in Glossa 1 Corinth. 11, panis prae ceteris cibis
sustentat corpus, et vinum laetificat cor: et similiter hoc
sacramentum sustentat magis et laetificat caritate inebriatos quam alia
sacramenta. Tertia ex ritu celebrationis: quia mundius tractantur
quam alia quae in cibum et potum veniunt. Quarta ex significatione
duplicis rei hujus sacramenti: quia panis ex multis granis conficitur,
et vinum ex multis acinis confluit; quod competit ad significandum
corpus Christi verum et mysticum, ut supra, dist. 8, dictum est.
Quinta ex repraesentatione ejus quod praecessit: nam grana in area
conculcantur, et panis in fornace decoquitur, et vinum in torculari
exprimitur; quae omnia competunt ad repraesentandum passionem
Christi.
Ad primum ergo dicendum, quod hoc sacramentum non debuit in specie
alicujus sacramenti legis Mosaicae institui, ut ostenderetur cessatio
legalium, quorum sacerdotium est imperfectius sacerdotio Christi; et
ideo convenienter ad illas species in novo testamento reducitur, quibus
ostenditur sacerdotium novi testamenti sic praeeminere sacerdotio
levitico scilicet ad oblationem Melchisedech, ut apostolus probat
Hebr. 7.
Ad secundum dicendum, quod caro de ratione sui non dicit aliquid
ordinatum in cibum, sed quamdam rem naturae; et ideo non ita
competenter significaret caro animalis carnem Christi, ut est cibus
fidelium, secundum quod in hoc sacramento continetur sicut panis; quia
ad hoc confectus est ut cibus sit.
Ad tertium dicendum, quod vinum quamvis non detur infirmis qui morbo
febrili subjacent, datur tamen debilibus ut confortentur; et similiter
hoc sacramentum non est dandum his qui sunt in febre peccati, sed ad
confortationem debilium qui a peccato liberati sunt.
Ad quartum dicendum, quod mel quamvis habeat suavitatem, est tamen
inflativum; et ideo magis congrue significat suavitatem temporalem quae
inflat, quam caritatem quae aedificat; unde et in sacrificiis veteris
legis apponi prohibebatur; et ideo etiam non competit huic sacramento.
Ad quintum dicendum, quod quamvis cibus iste sit parvulorum per
humilitatem, est tamen grandium in fide. Unde Augustinus: cibus sum
grandium; et ideo non convenit ut sub specie lactis sumatur.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod quidam dicunt, quod virtus non
est data ministro et verbis ad consecrandum panem et vinum sub quacumque
quantitate, sed sub tanta quantitate, quanta potest competere ad usum
fidelium; sic enim conformabitur intentio consecrantis intentioni
Ecclesiae. Sed hoc non videtur verum. Non enim potest dici, quod
quantitas materiae sit determinata secundum usum qui in praesenti
occurrit; quia sic sacerdos in deserto non posset conficere tot
hostias, quot sacerdos alicujus civitatis habentis multos parochianos,
quod falsum est; sed secundum usum qui nunquam occurrere potest.
Tantum ergo de vino et pane consecrare potest, quantum est sumibile ab
omnibus. Ad hoc autem non est quantitas determinata, praecipue cum
unus homo possit sumere in magna quantitate et parva quantitate; unde
quantitas parva vel magna ad hoc nihil facit.
Ad primum ergo dicendum, quod sacramenta ad aliquid ordinantur; unde
in sacramentis est duplex intentio. Una quae ordinatur ad perfectionem
sacramenti; et haec est essentialis sacramento; unde ea praetermissa
non est sacramentum. Alia quae ordinatur ad finem sacramenti; et haec
consequitur sacramentum, ut ea posita vel remota, nihilominus
perficiatur sacramentum; sicut si aliquis intendat baptizare aliquem ut
lucrum temporale consequatur, sacramentum Baptismi verum est, quia
secundum primam intentionem conformatur intentioni Ecclesiae, quamvis
non quantum ad secundam. Et similiter in hoc sacramento si aliquis
sacerdos intenderet consecrare non ad sumendum, sed ut in veneficiis
uteretur, verum corpus Christi esset. Unde etsi aliquis sacerdos
intenderet consecrare magnam quantitatem panis et vini non ad usum
fidelium, sed in irrisionem, esset consecratum. Non tamen dico quod
posset consecrare totum panem qui est in civitate simul, vel qui est in
foro; quia ipsa forma pronomine demonstrativo utens, ostendit quod
materia consecranda debet esse coram sacerdote. Unde sacerdos existens
in domo sua non posset consecrare panem qui est in altari: quod etiam
non potest de toto pane qui est in foro, neque de toto vino quod est in
cellario. Sed quantacumque sit quantitas panis et vini quae coram
sacerdote proponitur, credo quod possit consecrari ab ipso.
Ad secundum dicendum, quod potestas omnis a Deo est, ut dicitur
Rom. 13, et quantum est de intentione dantis potestatem, ad bonum
est ordinata; nihil tamen prohibet quin potestate accepta abutatur.
Unde sicut praelati Ecclesiae habent potestatem in aedificationem, et
non in destructionem, tamen multa possunt facere quae sunt in
destructionem; ita virtus consecrandi data est verbo et ministris ad
Dei honorem; tamen potest aliquis abuti, ut ad irrisionem, vel ad
lucrum, vel ad aliquid hujusmodi faciat.
Ad tertium dicendum, quod perfectio sacramenti in Baptismo consistit
in ipso usu materiae; et ideo illud tantum aquae consecratur verbo
vitae quod in usum venit. Sed perfectio hujus sacramenti consistit in
ipsa materiae consecratione, et usus est consequens ad hoc
sacramentum; unde perfectio hujus sacramenti non dependet ab usu,
sicut est in Baptismo.
|
|
