|
Post haec de poenitentia agendum est. Videtur quod de poenitentia
ante confirmationem et Eucharistiam debuerit tractari; quia prius est
recedere a malo, quod pertinet ad poenitentiam, quam perfici in bono,
quod pertinet ad illa duo sacramenta. Et dicendum, quod confirmatio
et Eucharistia sunt de prima intentione sanctificationis; sed
poenitentia est de secunda intentione; quia si homo nunquam a gratia
baptismali caderet, non indigeret poenitentia; indigeret tamen
confirmatione, et Eucharistia. Est enim poenitentia interior, et
est exterior. Secundum hoc etiam videtur quod Baptismus sit virtus;
quia etiam est Baptismus interior, scilicet Baptismus flaminis. Et
dicendum, quod interior Baptismus non dicitur Baptismus nisi
metaphorice; sed interior poenitentia dicitur poenitentia vere. Et
praeterea interior actus non est de necessitate Baptismi, alias pueri
non possent baptizari; sed interior actus est de necessitate
poenitentiae. Nihil prosunt lamenta, si replicantur peccata. Hoc
intelligendum est de illis qui voluntate habituali replicant. Vel
intelligendum, quod nihil prosint ad vitam consequendam: quia qui
perseveraverit usque in finem, hic salvus erit; Matth. 24, 13.
Baptismus tamen ratione characteris quem imprimit, aliquid valet,
etiam si homo fictus accedat. Poenae graviori se subjicit. Hoc
intelligendum est de illis qui exterius per poenitentiam hypocrisim
praetendunt; quia simulata aequitas est duplex iniquitas, ut
Augustinus dicit. Vel hoc dicitur, quia tollitur excusatio de
ignorantia vel surreptione in eo quod peccatum advertit, de eo
poenitens. Vera poenitentia est cessare a peccato. Sciendum, quod
cessare a peccato non dicit simplicem negationem peccati; quia qui
intermittit actum peccati, non dicitur a peccato cessare; sed cessare
a peccato proprie dicitur, cui peccatum displicet, et peccatum
dimittere intendit; et haec est vera poenitentia. Cum emendationis
proposito. Sed contra, unius habitus unus est actus; hic autem
ponuntur quatuor actus poenitentiae, scilicet propositum emendationis,
plangere peccata praeterita, et odire, et iterum nolle ulterius
committere. Et dicendum, quod ista quatuor se consequuntur in
poenitentia, et ideo quasi pro uno actu computantur; quia sicut amor
delectationem parit in consideratione amati, ita odium peccati
tristitiam de ipso parit, et tristitia ad destructionem ipsius movet;
et ideo inter quatuor praedicta primum est odire peccata; secundum ea
plangere, tertium ea destruere, quantum ad praeterita cum proposito
emendationis, et quantum ad futurum per hoc quod homo plangenda
committere nolit, quod est quartum. Semper puniens in se, habitu vel
proposito, sed non semper actu; quia quandoque etiam motibus aliarum
virtutum debet commoveri. De poenitentia perfectorum, vel ad salutem
sufficienti, intelligendum est quod supra dixit. Perfectos hic vocat
qui in poenitentia sunt perfecti, eam usque ad finem vitae
continuantes. Si nos aliqua culpa mortalis invenerit quae non in
crimine mortali vel in morum vitio consistat, haec culpa semper
reparari potest. Sciendum, quod culpa mortalis est quae gratiam
tollit, per quam est vita animae; et sic omnis culpa mortalis est
contra gratiam; sed quaedam est contra rationem, ut perjurium;
quaedam etiam contra naturam, ut sodomia; quaedam autem est crimen,
quae est digna accusatione in judicio; quaedam autem est blasphemia,
quae est impositio alicujus falsi in Deum, vel ei subtrahendo quod
inest, vel attribuendo quod non inest. Quod tamen in quibusdam
Ecclesiis non servatur. Hoc intelligitur de poenitentia publica; sed
solemnis, ut quidam dicunt, nunquam iteratur. Nec minus tribuit quam
ante tribuerat, largissima munera vitae et salutis, videlicet quantum
in ipso est, dummodo aequaliter se homo ad gratiam habendam praeparet.
Non tamen oportet quod semper in aequali caritate resurgat, ut in 3
Lib., dist. 31, qu. 1, art. 4, quaestiunc. 3, dictum
est. Etiam si ad summum perveniat malorum. Hoc intelligendum est
quantum ad actum, non quantum ad potentiam; quia aliquis est ita malus
quod nullus alius est pejor, non autem ita quod nullus alius possit
esse pejor. Et tamen graviter postea deliquit. Sed contra: Moyses
etiam numeravit, nec tamen dicitur peccasse. Et dicendum, quod
Moyses numeravit ex praecepto domini, sed David ut in populo
gloriaretur. Ideo autem eo peccante populus percussus est propter
ostendendam habitudinem populi ad principem, sicut Augustinus dicit in
quaestionibus utriusque testamenti, de Acham. Ostenditur enim in
ipsa poena Acham quantum sit bonum in populo ipsa unitas, ut non in
seipsis singula, sed in toto partes aestimentur. Vel sicut Gregorius
dicit, super illud Job 34: qui regnare facit hypocritam etc., pro
qualitatibus subditorum disponuntur acta regentium, ut saepe propter
demerita gregis, etiam vere boni delinquat vita pastoris; et David
populum numerando peccavit, et tamen vindictam populus de peccato
suscepit. Vel dicendum, quod quia de populi elatione peccavit, ideo
in populi occisione punitus fuit, sicut aliquis dominus in amissione
possessionis. Nec tamen populus injuste passus est, quia hoc
meruerat, Absalon sequendo.
|
|
