|
Quaestiuncula 1
1. Ad quintum sic proceditur. Videtur quod uxor possit de rebus
mariti facere eleemosynam. Quia, sicut dicit Augustinus, uxor in
societatem matrimonii assumitur, propter quod non de capite neque de
pedibus femina formata est, sed de latere. Si ergo vir potest facere
eleemosynas de rebus domus, quae sunt ei communes ratione praedictae
societatis, et uxor poterit facere.
2. Praeterea, de Lucia legitur, quod dabat eleemosynas ignorante
sponso; nec ex hoc reprehenditur, sed laudatur. Ergo uxor potest
sine consilio mariti eleemosynas dare.
1. Sed contra, 1 Corinth. 11, 3: vir caput est mulieris.
Sed membrum non potest aliquid sine capite facere. Ergo nec uxor
potest sine viro eleemosynas dare.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur, quod filius familias possit etiam dare.
Quia quilibet quod suum est, potest alteri dare. Sed res paternae
sunt filii familias, quia ipse est heres. Ergo potest de his
eleemosynam facere.
2. Praeterea, usus divitiarum laudabilior est, si ad bonum
spirituale quis magis eis utatur quam ad bonum corporale. Sed ad usum
corporis sui potest filius familias rebus patrimonii sui uti. Ergo
multo fortius ad bonum spirituale, quod est per eleemosynas.
1. Sed contra, nullus potest aliquid dare quod non est in potestate
ejus. Sed patrimonium non est in potestate filiifamilias. Ergo non
potest de eo dare eleemosynam.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod servus vel ancilla possunt facere
eleemosynam de rebus dominorum. Quia de quolibet praesumendum est
bonum, nisi probetur contrarium. Sed facere eleemosynam est bonum.
Ergo debet praesumi quod domino suo placeat; et ita sub spe
ratihabitionis poterit eleemosynam facere.
2. Praeterea, eleemosynae etiam a famulis factae valere ad salutem
dominorum possunt, sicut patet in mortuorum suffragiis. Sed servus
debet procurare bonum domini sui non solum corporale, sed spirituale
magis. Ergo potest de rebus domini eleemosynas facere.
1. Sed contra, nullus debet eleemosynam facere in alieno. Sed res
dominorum non sunt servorum. Ergo servi de eis eleemosynas facere non
debent.
Quaestiuncula 4
1. Ulterius. Videtur quod monachi possint eleemosynas facere sine
licentia abbatis. Unum enim bonum non praejudicat alteri. Sed
religio est bonum quoddam. Ergo non praejudicat eleemosynae, quae
etiam bonum quoddam est, quin eam dare possit.
2. Praeterea, eleemosynae maxime in Scriptura commendantur. Si
ergo monachi non possunt eleemosynas dare, tunc sunt pejoris
conditionis quam alii.
1. Sed contra, eleemosyna non est danda nisi de proprio. Sed
monachus non habet proprium, prohibente paupertatis voto. Ergo
monachus non potest eleemosynam dare.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod in extrema necessitate
existenti, quae facit omnia communia, quilibet praedictorum potest
eleemosynam facere; quia debet praesumere quod suo superiori placeat,
cum ipse dare teneretur, si praesens esset; et si etiam prohiberetur,
idem dicendum videtur sicut de illicito lucro dictum est prius, ad
cujus restitutionem aliquis tenetur. Alias autem de uxore
distinguendum est; quia si habet alias res praeter dotem, vel est
lucrosa, tunc potest tales eleemosynas dare quae virum non
depauperent, etiam non requisito assensu viri, dummodo non prohibeat;
et si etiam prohiberet verbo, posset probabiliter credere quod eam non
intenderet simpliciter ab eleemosynis coercere, sed a superfluitate
eleemosynarum, nisi aperte pateret ei contrarium. Si autem praedicta
duo defuerint, non debet dare eleemosynas sine consensu viri, nisi
aliquas eleemosynas communes et modicas, de quibus satis ei constare
potest quod viro placeret, si necessitatem pauperis inspiceret.
Ad primum ergo dicendum, quod quamvis uxor ad societatem assumatur,
et in ipso actu matrimonii sit aequalis; tamen in his quae ad
dispositionem domus pertinent, vir caput est mulieris; et ideo non est
similis ratio de utroque.
Ad secundum dicendum, quod beata Lucia erat adhuc sponsa tantum, nec
erat matrimonium consummatum, aut ratificatum; et ideo de consensu
matris, sub cujus cura erat, poterat eleemosynam facere.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod filius familias non potest dare
eleemosynam sine consensu parentum, nisi panem et hujusmodi, quae non
inferunt sensibile damnum; de quibus satis constare potest quod
parentibus placeat.
Ad primum ergo dicendum, quod quamvis filius familias sit heres, non
tamen adhuc est dominus rerum; et ideo dare non potest.
Ad secundum dicendum, quod ad victum corporalem tenentur ei parentes,
nisi ex culpa sua remaneat; ideo potest uti rebus parentum ad
necessitatem suam, non autem aliis dare.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum est de servis et ancillis, et etiam de
famulis, quamvis sint liberae conditionis, quod non possunt
eleemosynas dare de rebus dominorum sine eorum consensu, nisi panem et
hujusmodi, quae, ut dictum est, non inferunt sensibile nocumentum;
quia etsi sit dispensator rerum, non tamen ponitur dispensator quasi
potestatem aliquam in re domini habens, sed quasi tractans eam ad
utilitatem domini. De pretio autem sui servitii constat quod posset
eleemosynam dare.
Ad primum ergo dicendum, quod non oportet quod praesumamus de quolibet
quodlibet bonum, sed illud ad quod tenetur, quo praetermisso peccat;
quia nullum debemus credere malum, nisi constet nobis de malitia ejus;
et ideo non oportet quod famulus credat quod domino placeat, nisi in
illa necessitate pauperis in qua dominus de necessitate tenetur.
Ad secundum dicendum, quod suffragia non prosunt mortuis per alios
facta, nisi inquantum meruerunt ut eis prodessent, dum adhuc
viverent, ut Augustinus dicit; et ideo sunt aliquo modo eorum illae
eleemosynae quae pro eis fiunt. Et similiter oportet quod eleemosynae
quae pro viventibus fiunt, si debeant eis prodesse, debeant esse
eorum: quod non potest esse, si eis displiceat; et ideo non debet
facere eleemosynam pro domino famulus de rebus domini, nisi constet
sibi quod ei placeat.
Quaestiuncula 4
Ad quartam quaestionem dicendum, quod monachus, si habet
dispensationem rerum monasterii, potest et debet facere eleemosynam de
superfluis nomine capituli. Si autem non habet dispensationem, tunc
in monasterio existens non debet dare sine licentia, nisi in extrema
necessitate vel absente abbate aliquid modicum sub spe ratihabitionis;
extra monasterium vero existens, puta in studio, potest eleemosynam
facere; quia cum dantur ei expensae, committitur ei earum
dispensatio.
Ad primum ergo dicendum, quod non est inconveniens bonum perfectum
bono imperfecto repugnare; non quidem propter contrarietatem ad ipsum,
quia bonum, inquantum est bonum, non est bono contrarium; sed propter
contrarietatem ad ejus imperfectionem.
Ad secundum dicendum, quod monachus non est factus ex hoc pejoris
conditionis: quia multo magis est accepta Deo universalis rerum
abdicatio quam particularis distributio, quae fit per eleemosynas.
|
|
