|
Quaestiuncula 1
1. Ad secundum sic proceditur. Videtur quod ludi poenitentiam
exterius impediant. Illud enim in quo potest consistere virtus,
poenitentiam non impedit. Sed in ludis consistit virtus eutrapeliae,
ut in 4 Ethic. patet. Ergo ludus poenitentiam non impedit.
2. Praeterea, oportet operibus laboriosis requiem interponere, eo
quod impossibile est semper agere. Sed ludus est requies quaedam.
Ergo oportet inter opera poenitentiae aliquando ludere; ergo ludus
poenitentiam non impedit.
1. Sed contra, Eccle. 3, tempus ridendi aliud describitur a
tempore flendi. Sed tempus poenitentiae est tempus flendi: quia
poenitentia est commissa flere. Ergo non est tempus ludendi.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod spectacula non impediant poenitentiam.
Spectacula enim ad utilitatem hominum sunt instituta. Sed poenitentia
non resecat utilia, sed superflua. Ergo poenitentia per spectacula
non impeditur.
2. Praeterea, in spectando aliud non potest esse nisi peccatum
curiositatis. Sed aliae curiositates, ut scientiarum, non ponuntur
impedimenta poenitentiae. Ergo nec spectaculum impedimentum
poenitentiae dici debet.
3. Praeterea, alia sunt multo graviora peccata quam spectacula et
ludi. Ergo illa multo magis debent poni impedimenta poenitentiae quam
ista.
1. Sed contra, illud ex quo homo peccator constituitur, non
competit poenitenti. Sed inspectores talium adulteros et inverecundos
ipsa spectacula constituunt, ut Chrysostomus dicit. Ergo non
competunt poenitenti.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod exercitium militiae vel negotiationis
poenitentiam non impediat. Quia illa sine quibus non potest respublica
conservari, non sunt vitia, sed magis ad virtutem ordinata. Sed non
potest conservari sine militia, per quam hostes comprimuntur, et sine
negotiatione, per quam necessaria populo procurantur. Ergo talia
officia sine peccato possunt exerceri; ergo non impediunt
poenitentiam.
2. Praeterea, Joannes poenitentiam docebat, ut patet Matth. 3.
Sed ipse non prohibebat homines a militia, neque publicanos ab officio
suo, ut patet Lucae 3. Ergo videtur quod talia officia non
impediant.
1. Sed contra est quod Gregorius in littera dicit.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod ludorum est triplex
differentia. Quidam enim ludi sunt qui ex se ipsis turpitudinem
habent; et tales ludi ab omnibus vitandi sunt, et praecipue a
poenitentibus, qui per fletum peccata corrigere debent, sicut ludi qui
in theatris agebantur ad luxuriam provocantes. Alii ludi sunt qui ex
gaudio devotionis procedunt, sicut David dixit: ludam, et vilior
fiam coram domino: 2 regum 6, 21 et 23; et tales ludi non sunt
vitandi, sed laudandi et aemulandi. Quidam autem ludi sunt nullam
turpitudinem habentes, quos philosophus liberales vocat; et hi sunt
materia virtutis, scilicet eutrapeliae; et ideo servatis debitis
circumstantiis, possunt laudabiliter fieri ad quietem propriam, et
aliis delectabiliter convivendum. Sed contingit in eis esse peccatum,
eo quod debitae circumstantiae non servantur; unde in talibus ludis
aliquid decet unum quod non decet alium; et in his etiam ludis
poenitens se debet habere aliter quam alii, inquantum poenitentia
fletum requirit. Tamen eis moderate uti potest, secundum quod ad
recreationem animi pertinent, aut ad societatem eorum cum quibus homo
convivit; unde Seneca dicit: sic te gere sapienter, ut nullus te
habeat tamquam asperum, nec contemnat quasi vilem.
Et per hoc patet solutio ad objecta.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod hujusmodi spectacula si sunt
rerum turpium, ad peccatum provocantium, studiosa eorum inspectio
peccatum est, et quandoque etiam mortale, tanta potest libido
adhiberi; unde a tali inspectione omnes se arcere debent, et praecipue
poenitentes. Quaedam vero spectacula sunt de rebus utilibus et ad
vitam necessariis, sicut sunt venationes, et cetera hujusmodi; et
talia spectacula distrahunt animum; unde quamvis possit sine peccato
eis intendi, servata discretione debita quantum ad conditiones
personae, et aliarum circumstantiarum; tamen poenitenti sunt vitanda
propter hoc quod debet cor ad Deum collectum habere, nisi quantum
necessitas exposcit.
Ad primum ergo dicendum, quod poenitentia etiam quaedam utilia
resecat, inquantum poenam infert pro culpa praeterita: unde in littera
dicitur, quod aliquid sufficit ei qui non peccavit, quod non sufficit
ei qui de peccatis poenitentiam agit.
Ad secundum dicendum, quod per hujusmodi spectacula sensibilia magis
animus ad vanitates distrahitur quam per intelligibilia: et ideo ista
magis sunt cavenda; quamvis peccatum curiositatis in omnibus cavendum
sit.
Ad tertium dicendum, quod ista peccata specialiter ex inepta laetitia
procedere videntur; et quia poenitentia tristitiam habet adjunctam,
ideo specialem oppositionem ad poenitentiam ista peccata habent.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod officium militiae et
negotiationis, et publicanorum, qui vectigalia publica exigunt, ex
propinquo habent peccatum annexum, quamvis sine peccato quandoque
exerceri possunt. Et quia poenitens debet occasionem peccati vitare
satisfaciendo, etiam talia officia laudabile est si evitet; non est
tamen de necessitate poenitentiae: quia poenitens non potest omnes
peccati occasiones vitare, dum in mundo isto vivit; et ideo sufficit,
si peccatum in istis officiis vitet; ut quod miles secundum consilium
Joannis, neminem concutiat, et stipendiis justis contentus sit, et
non utatur officio militari ad ostentationem, sed ad utilitatem
Ecclesiae et reipublicae, et ad exercitium virium; et quod negotiator
non habeat conditionem in se, quae ipsum ab officio hoc prohibeat;
sicut clericis et monachis non licet negotiari, quamvis liceat propria
vendere; et quod tempore debito mercationes faciant, non diebus
festivis, et tempore quod caristiam inducere possit, tale officium
exerceatur; et modus debitus, ut sine fraude fiat, et secundum
licitum contractum. In publicanis autem, ut de auctoritate
principis, et causa communis utilitatis, scilicet ad defensionem
terrae, et non immoderata recipiantur telonea. Quod autem Gregorius
dicit in littera, intelligendum est non quia non possit sine peccato
fieri, sed quia frequenter ad peccatum implicat.
Et per hoc patet solutio ad objecta.
|
|
