|
Quaestiuncula 1
1. Ad primum sic proceditur. Videtur quod haec assignatio quae
ponitur Rom. 8, in Glossa interlineali sit incompetens, scilicet:
justificatio est remissio peccatorum, et consummatio bonorum operum.
Peccata enim inficiunt omnes potentias. Sed justificatio est in sola
voluntate; quia secundum Anselmum, justitia est rectitudo voluntatis
pro se servata. Ergo cum justificatio nihil aliud sit quam justitiae
adeptio, videtur quod non sit remissio omnium peccatorum.
2. Praeterea, Bernardus dicit, quod justificatio est revelatio
divini consilii. Sed divinum consilium revelatur aliquando eis quibus
non dimittitur peccatum, sicut patet de Nabuchodonosor, Dan. 2.
Ergo justificatio non est peccatorum remissio.
3. Praeterea, justificatio, ut quidam dicunt, est effectus
justitiae generalis, in qua de impio fit pius. Remissio autem
peccatorum non est effectus justitiae, sed gratiae. Ergo justificatio
non est remissio peccatorum.
4. Praeterea, consummatio bonorum operum in poenitente fit per
satisfactionem. Sed homo justificatur per solam contritionem ante
satisfactionem, ut ex littera habetur. Ergo justificatio non est
consummatio bonorum operum.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod justificatio sit aliud quam vocatio.
Quia, Rom. 8, quatuor per ordinem recitantur: scilicet
praedestinatio, vocatio, justificatio, magnificatio. Sed secundum
horum distat a primo. Ergo et tertium differt a secundo.
2. Praeterea, vocatio etiam est in peccato existentium. Prov.
1, 24: vocavi et renuistis. Sed justificatio non, cum sit
peccatorum remissio. Ergo justificatio non est vocatio.
3. Praeterea, vocatio importat distantiam in eo qui vocatur. Sed
justificatio importat approximationem ad Deum in eo qui justificatur.
Ergo justificatio non est vocatio.
1. Sed contra, Glossa, Rom. 8, dicit, quod vocare est
cognitionem de fide adjuvare. Sed istud adjutorium non est per gratiam
gratis datam; quia sic esset etiam malorum; quod est contra
intentionem Glossae, ibidem. Ergo est per gratiam gratum facientem.
Sed infusio gratiae gratum facientis est justificatio. Ergo vocatio
est idem quod justificatio.
2. Praeterea, idem per essentiam est motus a termino et ad terminum
oppositum, sicut de albedine ad nigredinem. Sed vocatio dicit motum a
termino, scilicet a peccato; justificatio dicit accessum ad terminum,
scilicet justitiam. Ergo justificatio et vocatio sunt idem.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod justificatio non sit idem quod renovatio
mentis, et sanatio. Quia justificari potest aliquis in hac vita, non
autem renovari vel sanari. Ergo justificatio neutrum illorum est.
Probatio mediae quantum ad justificationem est ex hoc quod dicitur
Roman. 3, 24: justificati gratis per gratiam ipsius. Quantum ad
sanationem patet per id quod dicitur in Glossa interlineali ex
Augustino super illud Psalm. 102, 3: qui sanat omnes
infirmitates tuas, quod in fine sanabit languores, quando corruptibile
hoc induet incorruptionem; quod non erit in hac vita. Quantum ad
renovationem autem ex hoc quod dicitur in Glossa super illud Rom.
6: in novitate vitae ambulemus; quod in futuro in immortalitate
perficietur.
2. Praeterea, quorum opposita differunt, ipsa etiam differunt.
Sed opposita horum sunt diversa et nomine et ratione; quia
justificationi opponitur impietas, renovationi vetustas, sanationi
infirmitas. Ergo non sunt idem.
1. Sed contra, renovatio mentis et sanatio fit per peccatorum
dimissionem. Sed justificatio nihil aliud est quam peccatorum
remissio. Ergo videtur quod justificatio sit idem quod renovatio vel
sanatio mentis.
Quaestiuncula 4
1. Ulterius. Videtur quod justificatio non reducatur ad attributum
misericordiae. Quia secundum Augustinum, majus est de impio facere
pium quam creare caelum et terram. Sed creatio caeli et terrae,
propter hoc quod infinitam potentiam ostendit, reducitur ad attributum
potentiae. Ergo et justificatio impii; et non ad misericordiam.
2. Praeterea, Deus, inquantum est bonus, facit omnia bona. Ergo
inquantum est justus, facit homines justos. Sed justificare nihil
aliud est quam justum facere. Ergo justificatio reducitur ad
attributum justitiae magis quam misericordiae.
3. Praeterea, Ambrosius dicit, quod praecedit quiddam in
peccatoribus quo digni sunt justificatione. Sed ad justitiam pertinet
reddere alicui hoc quo dignus est. Ergo justificatio reducitur ad
attributum justitiae.
1. Sed contra, miseria hominis in peccato principaliter consistit;
miseros enim facit populos peccatum ipsum. Sed miseriam removere ad
misericordiam pertinet. Ergo cum justificatio sit peccatorum
remissio, videtur quod ad attributum misericordiae reducatur.
2. Praeterea, justificatio fit per gratiam. Sed gratia est
effectus misericordiae, ut patet per illud quod apostolus inducit
Rom. 9, 15: miserebor cujus miserebor, et misericordiam
praestabo, cujus miserebor. Ergo pertinet ad misericordiam.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod justificatio de sui
ratione importat motum ad justitiam. Justitia autem, secundum
philosophum in 5 Ethic., tribus modis dicitur. Uno enim modo est
specialis virtus aequalitatem constituens in commutationibus et
distributionibus communicabilium bonorum, quae sunt necessaria in
vita. Alio modo est nomen generale ad omnes virtutes, secundum quod
actus earum ad bonum commune ordinat secundum directionem legis.
Tertio modo importat quemdam statum rectitudinis in homine quantum ad
partes ipsius, prout scilicet aliqua pars animae suo superiori
subditur, sive alii parti, sive ipsi Deo; et hanc justitiam nominat
philosophus metaphoricam, eo quod diversae partes hominis computantur
quasi diversae personae. Haec autem rectitudo per quodlibet peccatum
tollitur, et per gratiam reparatur: unde haec justitia generalis etiam
dicitur, inquantum omnes virtutes includit, non quidem per modum
totius universalis, sicut praecedens justitia; sed generalis dicitur
per modum totius integralis: et ad hanc justitiam motus justificatio
dicitur. In quolibet autem motu est recessus a termino, et hoc in
praedicta assignatione tangitur in hoc quod dicitur: remissio
peccatorum, et accessus ad terminum, qui tangitur in hoc quod
dicitur: et consummatio bonorum operum.
Ad primum ergo dicendum, quod tota ista rectitudo a voluntate
originaliter est, quae est principium merendi et demerendi; sed etiam
est in aliis partibus animae quasi rectificatis, sicut in subjecto.
Ad secundum dicendum, quod revelatio sumitur ibi materialiter, pro eo
scilicet in quo consilium revelatur. Consilium autem divinae
praedestinationis fuit de justificatione; unde hoc consilium revelatur
per ipsam justificationem, sicut effectus per causam; et sic objectio
cessat.
Ad tertium dicendum, quod justificatio potest sumi dupliciter: vel
secundum quod respondet ad justificari; et sic dicit motum ad justitiam
praedictam: vel secundum quod sumitur ad justificatum esse; et sic est
effectus formalis justitiae praedictae, quia ea aliquid formaliter
justificatum est, sicut albedine albatum. Sicut autem ab essentia
animae potentiae fluunt, ita rectitudo potentiarum a gratia, quae est
essentiae perfectio; et inter ipsas potentias voluntas quae alias
movet, et eis rectitudinem quodammodo largitur; et ideo praedictae
justitiae causa prima est gratia, et consequenter caritas, quae
voluntatem ad finem perficit, a quo est rectitudo praedicta; et
propter hoc ipsa justificatio et peccatorum remissio est effectus
justitiae generalis sicut causae formalis proximae; sed caritatis et
gratiae sicut causarum causae proximae; sicut aliquis aequatus dicitur
et aequalitate, et quantitate quae est aequalitatis causa. Et quia a
proximis causis vel terminis aliquid denominari debet; ideo praedictus
motus vel terminatio motus magis denominatur a justitia quam a caritate
vel gratia.
Ad quartum dicendum, quod consummatio bonorum operum potest accipi vel
in executione ipsorum, et sic procedit objectio, et sic non accipitur
hic; vel in infusione habituum, a quibus opera bona perfectionem
habent; et sic dicitur hic consummatio bonorum operum justificatio.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod vocatio est duplex: quaedam
exterior, ut quae fit per praedicatorem; et haec non est
justificatio, sed disponit ad eam: quaedam vero interior: et haec
quandoque quidem non pertingit ad finem suum ex vocati defectu; et haec
vocatio nihil aliud est quam aliquis instinctus, vel motus ad bonum, a
Deo immissus; et haec etiam vocatio non est idem quod justificatio,
sed via ad illam: quandoque autem pertingit ad finem, quando scilicet
aliquis audit vocantem, et venit ad Christum, ut dicitur Joan. 6,
45: omnis qui audivit a patre et didicit, venit ad me: et haec
vocatio idem est quod justificatio secundum substantiam, sed differt
ratione: quia vocatio dicitur secundum quod per infusionem gratiae et
auxilium homo a peccato retrahitur; sed justificatio respicit terminum
ad quem, scilicet praedictae rectitudinis statum; et sic vocatio
sumitur Rom. 8, ut patet per Glossam. Auxilium enim quod fidei,
nos vocando, Deus praestat, est gratia, quae facit fidem per
dilectionem operari; unde illorum quatuor quae ibi ponuntur,
praedestinatio est causa justificationis in justificante, vocatio autem
est idem justificationi, ratione differens, ut dictum est; sed
magnificatio est justificationis complementum, sive referatur ad
perfectionem gratiae, sive ad perfectionem gloriae.
Ad primum ergo dicendum, quod vocatio ibi praeponitur justificationi:
quia prius est recessus a termino quam accessus ad terminum.
Ad secundum dicendum, quod objectio procedit de primis duabus
justificationibus, non de tertia.
Ad tertium dicendum, quod ille non justificat quantum ad terminum a
quo erat distans, sed quantum ad terminum ad quem est prope; et hoc
competit ei quod dictum est.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod praedicta justitiae rectitudo
metaphorice sanitas animae dicitur et novitas ipsius, eo quod sanitas
commensurationem debitam in partibus corporis importat; novitas autem
integritatem et virtutem et decorem habet; et per haec omnia patet quod
rectitudo potentiarum animae, quae justitia dicitur, continet haec
omnia per similitudinem. Sed quia res aliqua non est ita similis uni
quin possit etiam alteri assimilari; inde est quod ea quae metaphorice
dicuntur, non ita conveniunt uni quin et aliis convenire possint,
sicut leo metaphorice et Deus et Diabolus dicitur; unde sanitas et
novitas per similitudinem integritatem gratiae significare possunt,
quae per culpam tollitur; unde culpa etiam similitudinarie dicitur
vetustas et languor animae; et etiam possunt significare integritatem
naturae, quam tollit poena, quae etiam vetustas et languor dicitur.
Sed quia culpa est causa poenae, ideo vetustas in vetustate et languor
in languore includitur, sicut effectus in causa. Patet ergo quod ipsa
justificatio, per quam gratia acquiritur et culpa tollitur, renovatio
et sanatio dici potest; quamvis etiam ablatio poenae renovatio et
sanatio dici possit.
Ad primum ergo dicendum, quod quantum ad culpam potest fieri renovatio
in hac vita, sed non quantum ad poenam omnino; et similiter est de
sanatione; et sic loquuntur auctoritates illae.
Ad secundum dicendum, quod illa etiam per similitudinem signant idem
quod impietas, ut ex dictis patet.
Quaestiuncula 4
Ad quartam quaestionem dicendum, quod in omni actione quam Deus in
creatura facit omnia attributa concurrunt (alias ejus actio non esset
perfecta), sed tamen aliqua ipsius actio vel effectus actionis uni
attributo appropriatur magis quam alteri, inquantum illud attributum
magis manifestatur per talem actionem vel effectum quam per aliud;
sicut per revelationem futurorum manifestatur plenitudo divinae
sapientiae; et ideo sapientiae appropriatur. Et quia in
justificatione impii maxime divina misericordia manifestatur, ideo ad
hoc attributum reducitur.
Ad primum ergo dicendum, quod difficultas quae est in justificatione
impii, maxime est ex incongruentia impii ad justificationis effectum
suscipiendum; et ideo quando talis effectus in ipsum inducitur, magis
indicat misericordiam quam potentiam. Sed effectus creationis
difficultatem habet propter magnitudinem facti, vel propter modum
faciendi, quia ex nihilo fit aliquid; et ideo manifestat maxime
potentiam.
Ad secundum dicendum, quod justificatio manifestat justitiam divinam
sicut causam exemplarem, sed misericordiam sicut causam efficientem:
effectus autem proprie causae efficienti respondet. Sed bonitas
creaturae manifestat bonitatem divinam utroque modo: quia bonitas movet
ipsum ad communicandum similem bonitatem. Sed misericordia magis movet
ad justificandum quam justitia.
Ad tertium dicendum, quod illud non est intelligendum, quod aliquis
ante justificationem sit sufficienter dignus; alias gratia non esset
gratia; sed quia est in ipso aliqua dispositio ad justificationem, qua
est minus indignus quam alii; unde talis dignitas ad justitiam non
sufficit.
|
|
