|
Quaestiuncula 1
1. Ad tertium sic proceditur. Videtur quod gratiae infusio non
requiratur ad justificationem. Non enim minus est justificare quam
creare. Sed Deus creat sine medio. Ergo et justificat sine gratia
media.
2. Praeterea, in contrariis mediatis unum potest removeri sine hoc
quod alterum ponatur. Sed inter statum gratiae et culpae est medium
innocentiae status. Ergo potest removeri culpa per justificationem
sine hoc quod gratia infundatur.
1. Sed contra, nulli dimittitur peccatum, nisi ratione caritatis;
quia caritas est quae universa delicta operit; Proverb. 10. Sed
caritas non potest esse sine gratia, quia nunquam est informis. Ergo
nec remissio peccatorum potest fieri sine gratiae infusione.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod non sit necessarius ad justificationem
motus liberi arbitrii in Deum. Ille enim qui trahitur, non movetur
libero arbitrio. Sed ille qui venit ad Deum per justificationem,
trahitur. Joan. 6, 44: nemo venit ad me, nisi pater meus
traxerit illum. Ergo in justificatione non est necessarius motus
liberi arbitrii.
2. Praeterea, sicut gratia est a Deo, ita et sapientia. Sed ad
hoc quod aliquis accipiat sapientiam a Deo, non exigitur motus liberi
arbitrii; unde dormienti datur, ut patet 3 Reg. 3, de Salomone;
et Job 33, 15, dicitur: in somno (...) tunc aperit aures
virorum. Ergo et ad gratiam justificantem suscipiendam non requiritur
motus liberi arbitrii.
3. Praeterea, per Baptismum aliquis justificatur. Sed in
Baptismo non requiritur motus liberi arbitrii ad effectum ejus
suscipiendum; quia pueri et dormientes ejus effectum suscipere
possunt, ut dicit decretalis Innocentii III. Ergo ad
justificationem non requiritur motus liberi arbitrii in Deum.
1. Sed contra, Augustinus dicit: qui creavit te sine te, non
justificabit te sine te. Ergo requiritur motus liberi arbitrii in
Deum ad justificationem.
2. Praeterea, Bernardus dicit, quod donum gratiae tam absque
consensu recipientis esse non potest, quam absque gratia dantis. Sed
consensus non est sine motu liberi arbitrii. Ergo motus liberi
arbitrii ad justificationem requiritur.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod iste motus liberi arbitrii in Deum non
sit motus fidei. Quia ad hoc quod Deus appropinquet nobis per
justificationem, oportet quod nos appropinquemus ei per affectum. Sed
per affectum facit nos appropinquare Deo caritas. Ergo iste motus
liberi arbitrii in Deum, non est fidei, sed caritatis.
2. Praeterea, Isa. 26, 18, dicitur: a timore tuo, domine,
concepimus spiritum salutis. Ergo cum ista conceptio in justificatione
fiat, videtur quod sit motus timoris, non fidei.
3. Praeterea, dispositio et perfectio debent esse in eodem. Sed
motus fidei est in intellectu, justificatio autem specialiter in
affectu. Ergo non est motus fidei.
1. Sed contra, Rom. 5, 1: justificati per fidem; et Act.
15, 9: fide purificans corda eorum.
2. Praeterea, justificatio est opus gratiae praevenientis. Sed
gratia praeveniens est fides, ut dixit Magister in 2 Lib., dist.
27. Ergo motus fidei requiritur in justificatione.
Quaestiuncula 4
1. Ulterius. Videtur quod non requiratur motus liberi arbitrii in
peccatum, sive contritio. Luc. 7, 47: dimissa sunt ei peccata
multa, quoniam dilexit multum; dicit Glossa, quod ardor caritatis
rubiginem peccatorum in ea consumpsit. Sed ardor caritatis potest esse
sine motu in peccatum. Ergo ad justificationem non requiritur motus in
peccatum.
2. Praeterea, conversio ad Deum potentior est ad bonum quam
conversio ad rem temporalem ad malum. Sed conversio ad bonum
commutabile sufficienter induxit culpam. Ergo et conversio ad Deum
sufficienter justificat; et sic non requiritur motus in peccatum.
1. Sed contra est quod dicit Glossa in Psal. 50, super illum
locum: sacrificium Deo spiritus contribulatus etc.: spiritus
contribulatus et contritus est sacrificium in quo peccata solvuntur.
Quaestiuncula 5
1. Ulterius. Videtur quod non debeat addi quartum, scilicet
peccatorum remissio. Quia effectus non connumeratur causae. Sed
gratiae infusio et contritio sunt causae remissionis peccati. Ergo non
debet connumerari eis.
2. Praeterea, remotio privationis nihil aliud est quam positio
habitus. Sed culpa est privatio gratiae. Ergo idem est remotio
culpae et infusio gratiae; et ita non debent ad invicem connumerari.
1. Sed contra, generatio unius est corruptio alterius; et tamen
generatio corruptioni connumeratur. Ergo cum infusio gratiae sit
remissio culpae, debet unum alteri connumerari.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod necessitas ponendi
virtutum habitus in anima infusos, est ex hoc quod actus illi qui
homini necessarii sunt ad vitam aeternam consequendam, sunt supra
humanae naturae facultatem: quia propriae vires non sufficiunt ad
merendum infinitum bonum. Sicut autem beatitudo futura infinitatem
habet ex objecto, et per consequens facit actus suos meritorios aliquo
modo infinitae virtutis, ut sint tali fini proportionati; ita offensa
in Deum commissa habet quamdam infinitatem ex eo in quem commissa est;
et ideo ad culpae remissionem non sufficit humana natura; et propter
hoc oportet quod ad ejus remissionem, sicut ad merendum vitam
aeternam, gratia infundatur.
Ad primum ergo dicendum, quod gratia in remissione culpae non se habet
sicut agens medium, sed sicut causa formalis, qua peccatum
remittitur; sicut ignis frigus aufert, calorem in subjecto causando,
non sicut instrumentum, sed sicut forma contraria; et in creatione
etiam est forma naturalis, qua res creata esse formaliter accipit, vel
etiam ipsum quo est, quidquid sit illud.
Ad secundum dicendum, quod quamvis secundum consecutionem argumenti
non sequatur positio gratiae ad remotionem, idest negationem, culpae;
tamen destructio culpae prius existentis non potest fieri nisi per
gratiam: quia illa innocentiae bonitas, quae inter utrumque media
videtur, non sufficeret ad hoc quod dignum redderet ab immunitate
personae, vel ab infinita offensa commissa prius, quamvis sufficeret
ut immunem redderet illum in quo peccatum non praecessit. In eo enim
qui peccavit, requiritur non solum quod peccatum absit actu, sed etiam
quod peccatum prius commissum expietur, et quodammodo tegatur; quod
fieri non potest, nisi aliquo habente infinitam virtutem.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod gratia quae datur ad recte
vivendum et peccatorum remissionem, per prius respicit voluntatem quam
alias potentias: per eam enim peccatur et recte vivitur; et ideo
oportet quod infusio gratiae justificantis sit secundum talem modum qui
voluntati competat; et propter hoc oportet quod a tali infusione omnis
ratio violentiae excludatur, quia violentiae capax non est. Ad hoc
autem quod violentia ab actione tollatur, oportet quod patiens
cooperetur agenti secundum modum suum; unde in illis quae nata sunt
agere, requiritur quod active cooperentur; in illis autem quae sunt
nata recipere tantum, sicut materia prima, sufficit ad violentiam
tollendam naturalis inclinatio ad formam; et ex hoc dicitur generatio
naturalis. Sed quantum est ibi de contrarietate, tantum est ibi de
violentia; unde quando voluntas non habet actum contrarium, sicut est
in pueris, sine violentia voluntatis potest infundi gratia per
sacramentum, sicut pueris baptizatis; et sine sacramento, sicut patet
in sanctificatis in utero. Sed quando voluntas habet suum actum,
sicut est in adultis, requiritur actus voluntatis ad gratiam
suscipiendam, animam ad datorem ordinans; et ideo ad justificationem,
quae per infusionem gratiae fit, requiritur motus liberi arbitrii in
Deum.
Ad primum ergo dicendum, quod tractio illa de qua dominus loquitur,
non importat coactionem, sed inductionem, vel adjutorium ad bene
operandum.
Ad secundum dicendum, quod sapientia magis respicit intellectum quam
voluntatem, sed gratia magis voluntatem, ut dictum est; et quia
intellectus cogi potest, non autem voluntas; ideo ad sapientiam
percipiendam, et alias intellectus perfectiones, non requiritur
consensus suscipientis, sicut ad perfectionem gratiae; unde in somno
fiunt revelationes eorum quae ad sapientiam pertinent, ut patet Num.
2: non autem gratiae infusio.
Ad tertium dicendum, quod per Baptismum etiam adulti gratiam
suscipere possunt in dormiendo: quia quamvis non adsit actualis
dispositio ex actuali motu voluntatis, adest tamen habitualis
dispositio ex motu liberi arbitrii praecedente: qui quidem quandoque ad
gratiam percipiendam sufficienter disponit, et tunc gratia infunditur
statim, ut dictum est; quandoque autem insufficienter, et tunc talis
insufficientia non potest suppleri nisi per alium actum liberi
arbitrii, vel per sacramentum, quod ad gratiam dispositive operatur,
ut supra, dist. 1, dictum est; et propter hoc sine sacramento
nullus adultus justificari potest, nisi actualiter motu liberi arbitrii
existente; sed per sacramentum potest, si tamen praecessit motus
liberi arbitrii prohibens fictionem.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod omne quod natum est ex pluribus
sequi, attribuitur ei quod primum est; sicut vita attribuitur animae
nutritivae, quia ipsa est prior inter principia vitae in viventibus
corporaliter. Similiter dicitur animal esse animal per sensum primum,
qui est tactus, ut patet in 3 de anima. Unde si justificatio
sequitur ad motum liberi arbitrii in Deum, oportet quod attribuatur
illi motui qui naturaliter prior in justificatione apparet. Movetur
autem mens in Deum et per intellectum et per affectum, et hi duo motus
mentis simul esse possunt, quamvis non simul cogitari possint: quia
unus est regula alterius, et per actum intellectus praesentatur suum
objectum voluntati, quia objectum ejus est bonum imaginatum vel
intellectum, ut philosophus dicit in 3 de anima. Sed naturaliter
motus intellectus praecedit, sicut objectum naturaliter praecedit actum
potentiae; unde cum motus intellectus in Deum sit per fidem,
justificatio motum fidei requirit.
Ad primum ergo dicendum, quod motum liberi arbitrii, cum quo gratia
infunditur, oportet accipi in sua ultima perfectione. Actus autem
fidei perfectus non est, nisi actu affectus perfecto existente: nullus
enim credit nisi qui vult, ut Augustinus dicit; et ideo cum actu
fidei in justificatione semper adjungitur actus caritatis; et his
duobus anima Deo appropinquat. Non enim potest esse dubium quin actui
caritatis semper actus fidei conjungatur, ex quo objectum per fidem
caritati praesentatur: sicut etiam intelligere nostrum nunquam est in
actu nisi per imaginationem in actu existentem.
Ad secundum dicendum, quod timor est remota dispositio ad gratiam:
nunquam enim ad gratiam attingit, nisi amor adjungatur. Nos autem
loquimur hic de dispositione ultima ad gratiam, cum qua gratia datur.
Ad tertium dicendum, quod non oportet in eodem esse dispositionem et
perfectionem in rebus ad invicem ordinatis: quia dispositio facta in
priori ordinat ad perfectionem factam in posteriori, sicut motus
imaginationis est dispositio ad perfectionem intellectus; et similiter
motus in intellectu factus potest esse dispositio ad motum affectus.
Quaestiuncula 4
Ad quartam quaestionem dicendum, quod sicut in generationibus
naturalibus, in quibus una forma expellitur et altera introducitur,
propter hoc quod generatio unius est corruptio alterius, oportet esse
disponens ad utrumque; ita in justificatione, qua gratia confertur et
culpa expellitur, oportet esse dispositionem voluntatis secundum
proprium actum ad utrumque. Et ideo sicut per motum liberi arbitrii in
Deum disponitur ille qui justificatur, ad gratiam obtinendam; ita per
motum liberi arbitrii in peccatum, oportet quod ad culpae expulsionem
disponatur; et ideo in justificatione qua innocens justificatur,
oportet esse dispositionem solum ad gratiam inducendam; sed in
justificatione qua justificatur impius, oportet dispositionem esse
duplicem; unam ad introducendum gratiam, scilicet motum liberi
arbitrii in Deum; alteram ad expellendam culpam, scilicet motum
liberi arbitrii in peccatum.
Ad primum ergo dicendum, quod fervor dilectionis de necessitate secum
conjunctum habet odium contrarii; et ideo fervor dilectionis ad
dimissionem culpae non operatur sine peccati detestatione, quae directe
dimissioni culpae respondeat.
Ad secundum dicendum, quod conversio ad Deum sufficit ad gratiam
obtinendam quantum in se est, sicut conversio ad bonum commutabile
sufficit ad culpam; sed requiritur conversio ad peccatum quasi removens
impedimentum. Vel dicendum, quod etiam in peccato conversio non facit
culpam sine aversione; et similiter oportet duo esse in
justificatione.
Quaestiuncula 5
Ad quintam quaestionem dicendum, quod illa quae per accidens se habent
ad aliquid, non includuntur ab illo. Remissio autem culpae se habet
accidentaliter ad gratiae infusionem, quia accidit ex subjecto in quo
culpam invenit: posset enim esse infusio gratiae sine hoc quod culpa
remitteretur, sicut in statu innocentiae fuit, et in Christo homine
quantum ad primum instans suae conceptionis; et ideo infusio gratiae
non includit culpae remissionem. Unde cum ad justificationem impii,
de qua loquimur, sit necessaria culpae remissio, oportet quod
connumeretur gratiae infusioni; et sic sunt quatuor quae requiruntur in
ipsa justificatione: scilicet gratiae infusio, culpae remissio, motus
liberi arbitrii in Deum, et motus liberi arbitrii in peccatum.
Ad primum ergo dicendum, quod objectio illa procedit de effectu
proportionato causae qui includitur in ipsa causa; non est autem ita de
peccati remissione, ut dictum est.
Ad secundum dicendum, quod peccatum et gratia non se habent sicut
affirmatio et negatio, vel sicut privatio et habitus: quia aliquis
potest esse gratia destitutus, et tamen non habebit peccatum, sicut
patet de Adam secundum illos qui dicunt eum non fuisse in gratia
creatum, quia peccatum aliquid ponit vel esse vel fuisse in peccante.
Transeunte enim actu peccati, adhuc peccatum praecedens manet aliquo
modo in ipso peccante, secundum quod ex eo reus apud Deum efficitur,
sicut etiam actus meritorii manent, ut supra, dist. 14, dictum
est; et ideo ratio non procedit.
|
|
