|
Quaestiuncula 1
1. Ad primum sic proceditur. Videtur quod confessio non sit
necessaria ad salutem. Sacramentum enim poenitentiae contra
remissionem culpae ordinatum est. Sed culpa per gratiae infusionem
sufficienter remittitur. Ergo ad poenitentiam de peccato agendam non
est necessaria confessio.
2. Praeterea, aliquibus est peccatum remissum sine hoc quod confessi
legantur, sicut patet de Petro, et de Magdalena, et etiam de
Paulo. Sed non est minoris efficaciae gratia remittens peccatum nunc
quam tunc fuit. Ergo nec nunc de necessitate salutis est quod homo
confiteatur.
3. Praeterea, peccatum quod ex alio contractum est, ex alio debet
habere medicinam. Ergo peccatum actuale, quod ex proprio motu
quilibet commisit, debet ex seipso tantum habere medicinam. Sed
contra tale peccatum ordinatur poenitentia. Ergo confessio non est de
necessitate poenitentiae.
4. Praeterea, confessio ad hoc desideratur in judicio, ut secundum
quantitatem culpae poena infligatur. Sed homo potest sibi ipsi poenam
infligere majorem quam etiam ab alio sibi infligatur. Ergo videtur
quod non sit confessio de necessitate salutis.
1. Sed contra, Boetius in Lib. de Consolat.: si medicinam
expectas, oportet quod morbum detegas. Sed de necessitate salutis est
quod homo de peccatis medicinam accipiat. Ergo et de necessitate
salutis est quod morbum per confessionem detegat.
2. Praeterea, in judicio saeculari non est idem judex et reus. Sed
judicium spirituale est ordinarius. Ergo peccator, qui est reus, non
habet esse sui ipsius judex, sed ab alio judicari; et ita oportet quod
ei confiteatur.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod sit de jure naturali. Adam enim et
Cain non tenebantur nisi ad praecepta legis naturae. Sed
reprehenduntur de hoc quod peccatum suum non sunt confessi. Ergo
confessio peccati est de lege naturali.
2. Praeterea, praecepta illa quae manent in lege veteri et nova,
sunt de jure naturali. Sed confessio fuit in lege veteri; unde
dicitur Isai. 43, 26: narra, si quid habes, ut justificeris.
Ergo est de lege naturali.
3. Praeterea, Job non erat subjectus nisi legi naturali. Sed ipse
peccata confitebatur, ut patet per hoc quod ipse de se dicit: si
abscondi ut homo peccatum meum. Ergo est de lege naturali.
1. Sed contra, Isidorus dicit, quod jus naturale est idem apud
omnes. Sed confessio non est eodem modo apud omnes. Ergo non est de
jure naturali.
2. Praeterea, confessio fit ei qui habet claves. Sed claves
Ecclesiae non sunt de naturalis juris institutione. Ergo nec
confessio.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod non omnes ad confessionem teneantur.
Quia, sicut dicit Hieronymus, poenitentia est secunda tabula post
naufragium. Sed aliqui post Baptismum naufragium non sunt passi.
Ergo eis non competit poenitentia; et sic nec confessio, quae est
poenitentiae pars.
2. Praeterea, confessio facienda est judici in quolibet foro. Sed
aliqui sunt qui non habent hominem judicem supra se. Ergo non tenentur
ad confessionem.
3. Praeterea, aliquis est qui non habet peccata, nisi venialia.
Sed de illis non tenetur homo confiteri. Ergo non quilibet tenetur ad
confessionem.
1. Sed contra est, quia confessio contra satisfactionem et
contritionem dividitur. Sed omnes tenentur ad contritionem et
satisfactionem. Ergo et omnes tenentur ad confessionem.
2. Praeterea, hoc patet ex decretali de poenitentiis et
remissionibus, ubi dicitur quod omnis utriusque sexus, cum ad annos
discretionis venerit, debet peccata confiteri.
Quaestiuncula 4
1. Ulterius. Videtur quod statim teneatur confiteri. Dicit enim
Hugo de sancto Victore: si necessitas non est quae praetendatur,
contemptus non excusatur. Sed quilibet tenetur vitare contemptum.
Ergo quilibet tenetur statim confiteri cum potest.
2. Praeterea, quilibet tenetur plus facere ad evadendum a morbo
spirituali quam ad evadendum a morbo corporali. Sed aliquis infirmus
corporaliter non sine detrimento salutis medicum requirere tardat.
Ergo videtur quod non possit esse sine detrimento salutis quod aliquis
sacerdoti, cujus copiam habet, de peccato confiteatur.
3. Praeterea, illud quod sine termino debetur, statim debetur.
Sed sine termino debet homo confessionem Deo. Ergo tenetur ad
statim.
1. Sed contra, in decretali simul datur tempus determinatum de
confessione et de Eucharistiae perceptione. Sed aliquis non peccat si
non percipiat Eucharistiam ante tempus a jure determinatum. Ergo non
peccat, si non ante tempus illud confiteatur.
2. Praeterea, quicumque omittit illud ad quod ex praecepto tenetur,
peccat mortaliter. Si ergo aliquis non statim confitetur quando habet
copiam sacerdotis, si ad confitendum statim tenetur, peccaret
mortaliter; et eadem ratione in alio tempore, et sic deinceps; et ita
multa mortalia peccata homo incurreret pro una poenitentiae dilatione,
quod videtur inconveniens.
Quaestiuncula 5
1. Ulterius. Videtur quod possit cum aliquo dispensari ne
confiteatur homini. Praecepta enim quae sunt de jure positivo,
subjacent dispensationi praelatorum Ecclesiae. Sed confessio est
hujusmodi, ut ex dictis patet. Ergo potest dispensari cum aliquo ut
non confiteatur.
2. Praeterea, illud quod ab homine institutum est, potest etiam ab
homine dispensationem recipere. Sed confessio non legitur a Deo
instituta, sed ab homine. Jacob. 5, 16: confitemini alterutrum
peccata vestra. Habet autem Papa potestatem dispensandi in his quae
per apostolos instituta sunt, sicut patet de bigamis. Ergo etiam
potest cum aliquo dispensare, ne confiteatur.
1. Sed contra, poenitentia, cujus pars est confessio, est
sacramentum necessitatis, sicut et Baptismus. Cum ergo in Baptismo
nullus dispensare possit, nec in confessione aliquis dispensare
poterit.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod passio Christi, sine
cujus virtute nec actuale nec originale peccatum dimittitur, in nobis
operatur per sacramentorum susceptionem, quae ex ipsa efficaciam
habent: ideo ad culpae remissionem et actualis et originalis requiritur
sacramentum Ecclesiae, vel actu susceptum, vel saltem voto, quando
articulus necessitatis, non contemptus, sacramentum excludit; et per
consequens illa sacramenta quae ordinantur contra culpam cum qua salus
esse non potest, sunt de necessitate salutis; et ideo sicut
Baptismus, quo deletur originale, est de necessitate salutis; ita et
poenitentiae sacramentum. Sicut autem aliquis per hoc quod Baptismum
petit, se ministris Ecclesiae subjicit, ad quos pertinet dispensatio
sacramenti; ita etiam per hoc quod fatetur peccatum suum, se ministro
Ecclesiae subjicit, ut per sacramentum poenitentiae ab eo dispensatum
remissionem consequatur; qui congruum remedium adhibere non potest,
nisi peccatum cognoscat, quod fit per confessionem peccantis; et ideo
confessio est de necessitate salutis ejus qui in peccatum actuale
mortale cecidit.
Ad primum ergo dicendum, quod gratiae infusio sufficit ad culpae
remissionem: sed post culpam remissam adhuc est peccator debitor poenae
temporalis. Sed ad gratiae infusionem consequendam ordinata sunt
gratiae sacramenta, ante quorum susceptionem vel actu vel proposito
aliquis gratiam non consequitur, sicut in Baptismo patet; et
similiter est de confessione; et ulterius per confessionem,
erubescentiam, et vim clavium, quibus se confitens subjicit, et
satisfactionem injunctam quam sacerdos moderatur secundum qualitatem
criminum sibi per confessionem innotescentium, poena temporalis
expiatur. Sed tamen ex hoc quod operatur confessio ad poenae
remissionem, non habet quod sit de necessitate salutis: quia poena
ista est temporalis, ad quam post culpae remissionem aliquis ligatus
remanet; unde sine hoc quod in praesenti vita expiatur, esset via
salutis; sed habet quod sit de necessitate salutis ex hoc quod ad
remissionem culpae modo praedicto operatur.
Ad secundum dicendum, quod etsi non legatur illorum confessio, potuit
tamen fieri. Multa enim sunt facta quae non sunt scripta; et
praeterea Christus habet potestatem excellentiae in sacramentis; unde
sine his quae ad sacramentum pertinent, potest rem sacramenti
conferre.
Ad tertium dicendum, quod peccatum quod ex altero contractum est,
scilicet originale, potest omnino ab extrinseco remedium habere, ut in
parvulis patet; sed peccatum actuale, quod ex seipso quisque
commisit, non potest expiari nisi aliquid cooperetur ille qui
peccavit. Sed tamen non sufficit ad peccatum expiandum ex seipso,
sicut sufficienter peccatum commisit: eo quod peccatum ex parte
conversionis est finitum, ex qua parte peccator in ipsum inducitur;
sed ex parte aversionis habet infinitatem, ex qua parte oportet quod
peccati remissio incipiat: quia quod est ultimum in generatione, est
primum in resolutione, ut dicitur in 3 Ethic.; et ideo oportet quod
etiam peccatum actuale ex alio medicinam habeat.
Ad quartum dicendum, quod satisfactio non sufficeret ad expiandum
poenam peccati ex quantitate poenae quae in satisfactione imponitur:
sed sufficit inquantum est pars sacramenti, virtutem sacramentalem
habens; et ideo oportet quod per dispensatores sacramentorum
imponatur; et ideo necessaria est confessio.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod sicut in 1 dist., quaest.
1, art. 2, quaestiunc. 3, in corp., dictum est, sacramenta
sunt quaedam fidei protestationes; unde oportet ea fidei esse
proportionata. Fides autem est supra cognitionem rationis naturalis;
unde etiam sacramenta sunt supra rationis naturalis dictamina. Et quia
jus naturale est quod non opinio genuit, sed innata quaedam vis
inseruit, ut Tullius dicit; ideo sacramenta non sunt de jure
naturali, sed de jure divino, quod est supranaturale; et quandoque
etiam naturale dicitur, secundum quod cuilibet rei illud est naturale
quod ei a suo creatore imponitur: tamen proprie naturalia dicuntur quae
ex principiis naturae causantur; supra naturam autem quae ipse Deus
sibi reservat sine naturae ministerio operanda, sive in operationibus
miraculorum, sive in revelationibus mysteriorum, sive in
institutionibus sacramentorum; et sic confessio quae sacramentalem
necessitatem habet, non est de jure naturali, sed divino.
Ad primum ergo dicendum, quod Adam vituperatur de hoc quod peccatum
suum coram Deo non recognovit. Confessio enim quae fit Deo per
recognitionem peccati, est de jure naturali. Nunc autem loquimur de
confessione quae fit homini. Vel dicendum, quod confiteri peccatum in
casu est de jure naturali, scilicet cum quis in judicio constitutus a
judice interrogatur: tunc enim non debet mentiri peccatum excusando vel
negando; de quo Adam et Cain vituperantur; sed confessio quae fit
homini sponte ad remissionem peccatorum consequendam a Deo non est de
jure naturali.
Ad secundum dicendum, quod praecepta legis naturae manent eodem modo
in lege Moysi et in lege nova. Sed confessio quamvis aliqualiter
esset in lege Moysi, non tamen eodem modo sicut in lege nova, nec
sicut in lege naturae. In lege enim naturae sufficiebat interior
recognitio peccati apud Deum; sed in lege Moysi oportebat aliquo
signo exteriori peccatum protestari, sicut per oblationem hostiae pro
peccato, ex quo etiam homini innotescere poterat eum peccasse: non
autem oportebat quod speciale peccatum a se commissum manifestaret, aut
peccati circumstantias, sicut in nova lege oportet.
Ad tertium dicendum, quod Job loquitur de illa absconsione peccati
quam facit in judicio deprehensus peccatum negando aut excusando, ut ex
Glossa ibidem haberi potest.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod ad confessionem dupliciter
obligamur. Uno modo ex jure divino, ex hoc ipso quod est medicina;
et secundum hoc non omnes tenentur ad confessionem, sed illi tantum qui
peccatum mortale incurrunt post Baptismum. Alio modo, ex praecepto
juris positivi; et sic tenentur omnes ex institutione Ecclesiae edita
in Concilio generali sub Innocentio III: tum ut quilibet se
peccatorem recognosceret, quia omnes peccaverunt, et egent gratia
Dei: tum ut cum majori reverentia ad Eucharistiam accedat: tum ut
Ecclesiarum rectoribus sui subditi innotescant, ne lupus inter gregem
lateat.
Ad primum ergo dicendum, quod quamvis homo in hac vita post Baptismum
naufragium evadere possit, quod est per peccatum mortale; non tamen
potest evadere venialia, quibus ad naufragium disponitur, contra quae
etiam poenitentia ordinatur; et ideo manet poenitentiae locus etiam in
illis qui non mortaliter peccant, et per consequens confessionis.
Ad secundum dicendum, quod nullus est qui non habeat judicem
Christum, cui per suum vicarium confiteri debet; qui quamvis eo
inferior sit inquantum ipse praelatus est, tamen eo est superior,
inquantum peccator est ipse, et ille Christi minister.
Ad tertium dicendum, quod ex vi sacramenti non tenetur aliquis
venialia confiteri, sed ex institutione Ecclesiae, quando non habet
alia quae confiteatur. Vel potest dici, secundum quosdam, quod ex
decretali praedicta non obligantur nisi illi qui habent peccata
mortalia; quod patet ex hoc quod dicit, quod debet omnia peccata
confiteri; quod de venialibus intelligi non potest, quia nullus omnia
confiteri potest; et secundum hoc etiam ille qui non habet mortalia,
non tenetur ad confessionem venialium, sed sufficit ad praeceptum
Ecclesiae implendum ut se sacerdoti repraesentet, et se ostendat
absque conscientia mortalis esse; et hoc ei pro confessione reputatur.
Quaestiuncula 4
Ad quartam quaestionem dicendum, quod cum propositum confitendi sit
annexum contritioni, tunc tenetur aliquis ad hoc propositum, quando ad
contritionem tenetur; scilicet quando peccata memoriae occurrunt, cum
praecipue in periculo mortis existit, aut in aliquo articulo, in quo
sine peccati remissione peccatum oporteat eum incurrere; sicut cum
teneatur ad celebrandum, si desit copia sacerdotis, saltem conteri
tenetur, et habere propositum confitendi. Sed ad confessionem
actualiter faciendam obligatur aliquis dupliciter. Uno modo per
accidens, scilicet quando ad aliquid tenetur quod non potest sine
peccato facere nisi confessus: tunc enim confiteri tenetur, sicut si
debeat Eucharistiam percipere, ad quam nullus post peccatum mortale,
nisi confessus, accedere debet, copia sacerdotis oblata, et
necessitate non urgente; et inde venit obligatio qua Ecclesia omnes
obligat ad semel in anno confitendum: quia instituit ut semel in anno,
scilicet in Paschate, omnes sacram communionem accipiant; et ideo
ante tempus illud confiteri tenentur. Alio modo obligatur aliquis ad
confessionem per se; et sic videtur eadem ratio esse de confessione et
de Baptismo differendo: quia utrumque est sacramentum necessitatis.
Ad Baptismum autem percipiendum non tenetur aliquis statim postquam
habet propositum Baptismi, ita quod peccet mortaliter, nisi statim
baptizetur: nec est aliquod tempus determinatum, ultra quod si
Baptismum differat, peccatum mortale incurrat. Sed potest contingere
quod in dilatione Baptismi erit peccatum mortale vel non erit; et hoc
pensandum est ex causa dilationis: quia, sicut dicit philosophus in 8
Phys., voluntas non retardat facere opus volitum, nisi propter
aliquam causam rationalem. Unde si causa dilationis Baptismi peccatum
mortale annexum habeat, utpote si propter contemptum, vel aliquid
hujusmodi, Baptismum differat, dilatio erit peccatum mortale; alias
non. Et ideo idem videtur esse de confessione, quae non est majoris
necessitatis quam Baptismus. Et quia ea quae sunt de necessitate
salutis, tenetur homo in hac vita implere; ideo si periculum mortis
immineat, etiam per se loquendo, obligatur aliquis ad confessionem
faciendam tunc, vel Baptismum suscipiendum; et propter hoc etiam
Jacobus simul praeceptum edidit de confessione facienda, et extrema
unctione suscipienda; et ideo videtur probabilis eorum opinio qui
dicunt, quod non tenetur homo ad statim confitendum, quamvis
periculosum sit differre. Alii autem dicunt, quod tenetur contritus
ad statim confitendum debita opportunitate oblata secundum rectam
rationem. Nec obstat quod decretalis terminum praefigat, ut semel in
anno confiteatur: quia Ecclesia non indulget dilationem, sed prohibet
negligentiam in majori dilatione. Unde per decretalem illam non
excusatur a culpa dilationis quantum ad forum conscientiae, sed
excusatur a poena quantum ad forum Ecclesiae, ut non privetur debita
sepultura, si morte praeventus fuerit ante tempus illud. Sed hoc
videtur nimis durum: quia praecepta affirmativa non obligant ad
statim, sed ad tempus determinatum, non quidem ex hoc quod tunc
commode impleri possunt (quia sic si non daret aliquis eleemosynam de
superfluo quandocumque pauper offerretur, peccaret mortaliter, quod
falsum est): sed ex hoc quod tempus necessitatem urgentem adducit: et
ideo non oportet quod si statim oblata opportunitate non confiteatur,
etiamsi major opportunitas non expectetur, aliquis peccet mortaliter;
sed quando ex articulo temporis necessitas confessionis inducitur. Nec
hoc est ex indulgentia Ecclesiae, quod non teneatur ad statim, sed ex
natura praecepti affirmativi; unde ante Ecclesiae statutum etiam minus
debebatur. Quidam vero dicunt, quod saeculares non tenentur ante
quadragesimale tempus confiteri, quod est eis poenitentiae tempus; sed
religiosi tenentur ad statim, quia totum tempus est eis poenitentiae
tempus. Sed hoc nihil est: quia religiosi non tenentur ad alia quam
alii homines, nisi ad quae se ex voto obligaverunt.
Ad primum ergo dicendum, quod Hugo loquitur de illis qui sine
sacramento decedunt.
Ad secundum dicendum, quod non est de necessitate salutis corporalis
quod statim medicum quaerat, nisi quando necessitas curationis
incumbit; et similiter est de morbo spirituali.
Ad tertium dicendum, quod retentio rei alienae invito domino
contrariatur praecepto negativo, quod obligat semper et ad semper; et
ideo tenetur statim ad reddendum. Secus autem est de impletione
praecepti affirmativi, quod obligat semper, sed non ad semper; unde
non tenetur aliquis ad statim implendum.
Quaestiuncula 5
Ad quintam quaestionem dicendum, quod ministri Ecclesiae instituuntur
in Ecclesia divinitus fundata; et ideo institutio Ecclesiae
praesupponitur ad operationem ministrorum, sicut opus creationis
praesupponitur ad opus naturae. Et quia Ecclesia fundatur in fide et
sacramentis; ideo ad ministros Ecclesiae nec novos articulos fidei
edere, aut editos removere, aut nova sacramenta instituere, aut
instituta removere, pertinet; sed hoc est potestatis excellentiae,
quae soli debetur Christo, qui est Ecclesiae fundamentum. Et ideo,
sicut Papa non potest dispensare ut aliquis sine Baptismo salvetur;
ita nec quod salvetur sine confessione, secundum quod obligat ex ipsa
vi sacramenti; sed potest dispensare in confessione secundum quod
obligat de praecepto Ecclesiae, ut possit aliquis diutius confessionem
differre quam ab Ecclesia institutum sit.
Ad primum ergo dicendum, quod praecepta juris divini non minus
obligant quam praecepta juris naturalis; unde sicut non potest
dispensari in jure naturali, ita nec in jure positivo divino.
Ad secundum dicendum, quod praeceptum de confessione non est ab homine
puro institutum, quamvis sit a Jacobo promulgatum; sed a Deo
institutionem habuit, quamvis expressa institutio ipsius non legatur:
tamen quaedam praefiguratio ipsius invenitur et in hoc quod Joanni
confitebantur peccata, qui Baptismo ipsius ad gratiam Christi
praeparabantur; et in hoc etiam quod dominus sacerdotibus leprosos
transmisit: qui quamvis non essent novi testamenti sacerdotes, tamen
in eis novi testamenti sacerdotium significabatur.
|
|
