|
Quaestiuncula 1
1. Ad secundum sic proceditur. Videtur quod Augustinus
inconvenienter confessionem definiat, dicens: confessio est per quam
morbus latens spe veniae aperitur. Morbus enim contra quam confessio
ordinatur peccatum est. Sed peccatum aliquando est apertum. Ergo non
debuit dicere morbum latentem esse, cujus confessio est medicina.
2. Praeterea, principium poenitentiae est timor, ut in 14
dist., quaest. 1, art. 2 dictum est. Sed confessio est pars
poenitentiae. Ergo non debuit pro causa confessionis ponere spem, sed
magis timorem.
3. Praeterea, illud quod sub sigillo ponitur, non aperitur; sed
clauditur magis. Sed peccatum quod quis confitetur, sub sigillo
confessionis ponitur. Ergo non aperitur in confessione peccatum, sed
magis clauditur.
4. Praeterea, inveniuntur quaedam aliae definitiones ab ista
differentes. Gregorius enim dicit, quod confessio est peccatorum
detestatio, et ruptio vulneris. Quidam vero dicunt, quod confessio
est legitima coram sacerdote peccatorum declaratio. Quidam autem sic:
confessio est sacramentalis delinquentis accusatio ex erubescentia, et
per claves Ecclesiae satisfactoria, obligans ad peragendam
poenitentiam injunctam. Ergo videtur quod praeassignata causa non
omnia contineat quae in his continentur, et ita quod insufficiens sit.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod confessio non sit actus virtutis. Omnis
enim actus virtutis est de jure naturali: quia ad virtutes apti sumus a
natura, ut philosophus dicit in 2 Ethicorum. Sed confessio non est
de jure naturali. Ergo non est actus virtutis.
2. Praeterea, actus virtutis magis potest convenire innocenti quam
ei qui peccavit. Sed confessio peccati de qua loquimur, non potest
innocenti convenire. Ergo non est actus virtutis.
3. Praeterea, gratia quae est in sacramentis, aliquo modo differt a
gratia quae est in virtutibus et donis, ut in prima distinctione dictum
est. Sed confessio est sacramenti pars. Ergo non est actus
virtutis.
1. Sed contra, non meremur nisi actibus virtutum. Sed confessio
est meritoria, quia aperit caelum, ut in littera Magister dicit.
Ergo videtur quod sit actus virtutis.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod confessio non sit actus poenitentiae
virtutis. Quia actus illius virtutis est quae est causa ejus. Sed
causa confessionis est spes veniae, ut ex definitione inducta apparet.
Ergo videtur quod sit actus spei, et non poenitentiae.
2. Praeterea, verecundia est pars temperantiae, ut in 3 Lib.,
dist. 33, dictum est. Sed confessio ex erubescentia operatur, ut
ex praeassignata definitione apparet. Ergo est actus temperantiae,
non poenitentiae.
3. Praeterea, actus poenitentiae innititur divinae misericordiae.
Sed confessio magis innititur sapientiae propter veritatem, quae in
ipsa esse debet. Ergo non est actus poenitentiae.
4. Praeterea, ad poenitentiam movet articulus de judicio propter
timorem, qui poenitentiae origo est. Sed ad confessionem movet
articulus de vita aeterna, quia est propter spem veniae. Ergo non est
actus poenitentiae.
5. Praeterea, ad virtutem veritatis pertinet ut ostendat se quis
talem qualis est. Sed hoc facit confitens. Ergo est actus virtutis
quae dicitur veritas, et non poenitentiae.
1. Sed contra, poenitentia ordinatur ad destructionem peccati. Sed
ad hoc idem confessio ordinatur. Ergo est actus poenitentiae.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod in actu confessionis
plura consideranda occurrunt. Primo ipsa substantia actus, sive genus
ejus, quod est manifestatio quaedam. Secundo de quo fit, scilicet
peccatum. Tertio cui fiat, scilicet sacerdos. Quarto causa cujus,
scilicet spes veniae. Quinto effectus ejus, scilicet absolutio a
parte poenae, et obligatio ad aliam partem exsolvendam. In prima ergo
definitione Augustini tangitur et substantia actus in apertione, et de
quo fit confessio cum dicitur morbus latens, et causa in spe veniae;
et in aliis definitionibus tanguntur aliqua de illis quinque
assignatis, ut cuilibet inspicienti patet.
Ad primum ergo dicendum, quod quamvis sacerdos aliquando sciat ejus
peccatum ut homo, non tamen scit ut Christi vicarius; sicut etiam
judex aliquando scit aliquid ut homo, quod nescit ut judex; et quantum
ad hoc per confessionem aperitur. Vel dicendum, quod quamvis actus
peccati exterior in aperto sit, actus interior, qui tamen principalior
est, in occulto est; et ideo oportet quod per confessionem aperiatur.
Ad secundum dicendum, quod confessio praesupponit caritatem, qua jam
vivus aliquis efficitur, ut in littera dicitur; contritio autem est in
qua datur caritas; timor autem servilis, qui est sine spe, est
praevius ad caritatem. Sed habens caritatem magis movetur ex spe quam
ex timore; et ideo causa confessionis potius ponitur spes quam timor.
Ad tertium dicendum, quod peccatum in confessione aperitur sacerdoti,
et clauditur aliis confessionis sigillo.
Ad quartum dicendum, quod non oportet in qualibet definitione omnia
tangere quae ad rem definitam concurrunt; et ideo inveniuntur quaedam
definitiones, sive assignationes, datae penes unam causam, quaedam
penes aliam.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod ad hoc quod aliquis dicatur
actus virtutis, ut prius dictum est, sufficit quod in sui ratione
aliquam conditionem implicet quae ad virtutem pertineat. Quamvis autem
non omnia quae ad virtutem requiruntur, importet confessio; tamen
importat ex suo nomine manifestationem alicujus quod in conscientia
tenet aliquis; sic enim simul in unum os et cor conveniunt. Si enim
quis aliquid proferat ore quod corde non teneat, non confessio, sed
fictio dicitur. Haec autem conditio ad virtutem pertinet, ut aliquis
ore confiteatur quod corde tenet; et ideo confessio est bonum ex
genere, et est actus virtutis; sed tamen potest male fieri, nisi
aliis debitis circumstantiis vestiatur.
Ad primum ergo dicendum, quod ad confessionem veri debito modo
faciendam ubi oportet et cui oportet, in generali inclinat ratio
naturalis; et secundum hoc confessio est de jure naturali. Sed
determinatio circumstantiarum, quando et quomodo et quid confiteri
oporteat, et cui, hoc est ex institutione juris divini in
confessione, de qua loquimur. Et sic patet quod jus naturale inclinat
ad confessionem mediante jure divino, quo circumstantiae
determinantur, sicut pene est in omnibus quae sunt de jure positivo.
Ad secundum dicendum, quod illius virtutis cujus objectum est peccatum
commissum, quamvis habitum possit innocens habere, tamen actum non
habet innocentia permanente, ut supra de poenitentia dictum est; et
ideo etiam confessio peccatorum, de qua nunc loquimur, non competit
innocenti, quamvis sit actus virtutis.
Ad tertium dicendum, quod quamvis gratia sacramentorum et gratia
virtutum sit alia et alia; non tamen sunt contrariae, sed disparatae;
et ideo non est inconveniens ut idem sit actus virtutis secundum quod ex
libero arbitrio gratia informato procedit, et sit sacramentum vel pars
sacramenti secundum quod est medicina in remedium peccati ordinata.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod in virtutibus hoc considerandum
est, quod quando supra objectum virtutis additur specialis ratio boni
et difficilis, requiritur specialis virtus; sicut magni sumptus ad
magnificentiam pertinent, quamvis communiter sumptus mediocres et
donationes pertineant ad liberalitatem, ut patet in 2 et 4 Ethic.;
et similiter est in confessione veri, quae quamvis ad veritatis
virtutem pertineat absolute, tamen secundum quod aliqua ratio boni
additur, ad aliam virtutem pertinere incipit; et ideo dicit
philosophus in 4 Ethic., quod confessio quae fit in judiciis, non
pertinet ad veritatis virtutem, sed magis ad justitiam. Et similiter
confessio beneficiorum Dei in laudem divinam non pertinet ad virtutem
veritatis, sed ad virtutem latriae; et ita etiam confessio peccatorum
ad remissionem eorum consequendam non pertinet elicitive ad virtutem
veritatis, ut quidam dicunt, sed ad virtutem poenitentiae; imperative
autem ad multas virtutes pertinere potest, secundum quod in finem
multarum virtutum trahi potest confessionis actus.
Ad primum ergo dicendum, quod spes est causa confessionis non sicut
eliciens, sed sicut imperans.
Ad secundum dicendum, quod erubescentia in illa definitione non
ponitur quasi causa confessionis, cum magis nata sit impedire
confessionis actum, sed quasi concausa ad liberandum a poena,
inquantum ipsa erubescentia poena quaedam est; et sic etiam claves
Ecclesiae concausae confessionis ad hoc sunt.
Ad tertium dicendum, quod secundum quamdam adaptationem partes
poenitentiae tribus attributis personarum adaptari possunt; ut
contritio misericordiae vel bonitati respondeat propter dolorem de
malo; confessio sapientiae propter veritatis manifestationem;
satisfactio potentiae propter satisfaciendi laborem: et quia contritio
est prima poenitentiae pars efficaciam aliis partibus praebens, ideo
eodem modo judicatur de tota poenitentia sicut de contritione.
Ad quartum dicendum, quod quia confessio magis ex spe procedit quam ex
timore, ut dictum est, ideo magis innititur articulo de vita aeterna,
quem respicit spes, quam articulo de judicio, quem respicit timor;
quamvis poenitentia ratione contritionis e converso se habeat.
Ad quintum patet solutio ex dictis.
|
|
