|
Quaestiuncula 1
1. Ad tertium sic proceditur. Videtur quod non sit necessarium
sacerdoti confiteri. Ad confessionem enim non obligamur nisi ex divina
institutione. Sed divina institutio nobis proponitur Jacob. 5:
confitemini alterutrum peccata vestra; ubi non fit mentio de
sacerdote. Ergo non oportet confiteri sacerdoti.
2. Praeterea, poenitentia est sacramentum necessitatis, sicut et
Baptismus. Sed in Baptismo propter sacramenti necessitatem est
minister quilibet homo. Ergo et in poenitentia; ergo sufficit
cuilibet confiteri.
3. Praeterea, confessio ad hoc est necessaria, ut taxetur
poenitenti satisfactionis modus. Sed aliquando aliquis non sacerdos
discretius posset poenitenti dare satisfactionis modum quam multi
sacerdotes. Ergo non est necessarium quod confessio fiat sacerdoti.
4. Praeterea, confessio ad hoc est ordinata in Ecclesia, ut
rectores pecorum suorum vultum cognoscant. Sed quandoque rector, sive
praelatus, non est sacerdos. Ergo confessio non semper facienda est
sacerdoti.
1. Sed contra, absolutio poenitentis, propter quam fit confessio,
non pertinet nisi ad sacerdotes, quibus claves Ecclesiae commissae
sunt. Ergo confessio debet fieri sacerdoti.
2. Praeterea, confessio praefiguratur in Lazari mortui
vivificatione. Sed dominus solis discipulis praecepit ut Lazarum
solverent, ut patet Joan. 11. Ergo sacerdotibus facienda est
confessio.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod in nullo casu liceat aliis quam
sacerdotibus confiteri. Quia confessio sacramentalis accusatio est,
ut ex supra posita definitione habetur. Sed dispensatio sacramenti ad
illum tantum pertinet qui est sacramenti minister. Cum ergo minister
sacramenti poenitentiae sit sacerdos, videtur quod nulli alii sit
confessio facienda.
2. Praeterea, confessio in quolibet judicio ad sententiam
ordinatur. Sed sententia in foro contentioso non a suo judice lata,
nulla est; et ideo nec facienda est confessio nisi judici. Sed judex
in foro conscientiae non est nisi sacerdos, qui habet potestatem
ligandi et solvendi. Ergo non est alii confessio facienda.
3. Praeterea, in Baptismo, quia quilibet baptizare potest, si
baptizat laicus sine necessitate, non debet a sacerdote Baptismus
iterari. Sed si aliquis confitetur laico in casu necessitatis, iterum
debet sacerdoti confiteri, si articulum necessitatis evadat. Ergo
confessio sacerdotis non potest fieri laico in casu necessitatis.
1. Sed contra est quod in littera determinatur.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod extra casum necessitatis non posset
aliquis non sacerdos confessionem venialium audire. Quia sacramentum
aliquod committitur dispensandum laico ratione necessitatis. Sed
confessio venialium non est de necessitate salutis, ut supra dictum
est. Ergo non committitur laico.
2. Praeterea, contra venialia ordinatur extrema unctio, sicut et
poenitentia. Sed illa non potest dari a laico, ut patet Jac. ult.
Ergo nec confessio venialium potest ei fieri.
1. Sed contra est quod dicit Beda in littera.
Quaestiuncula 4
1. Ulterius. Videtur quod non sit necessarium quod homo confiteatur
proprio sacerdoti. Gregorius enim dicit: apostolico moderamine et
pietatis officio a nobis constitutum est quod sacerdotibus monachis
apostolorum figuram tenentibus, liceat praedicare, baptizare,
communionem dare, pro peccatoribus orare, poenitentiam imponere,
atque peccata solvere. Sed monachi non sunt proprii sacerdotes
aliquorum, cum non habeant curam animarum. Ergo cum confessio fiat
propter absolutionem, sufficit quod fiat cuicumque sacerdoti.
2. Praeterea, sicut sacerdos est hujus sacramenti minister, ita et
Eucharistiae. Sed quilibet sacerdos potest conficere. Ergo quilibet
sacerdos potest sacramentum poenitentiae ministrare. Ergo non oportet
quod fiat proprio sacerdoti.
3. Praeterea, illud ad quod determinate tenemur, non est in nostra
electione constitutum. Sed sacerdos cui confiteri debemus, est in
nostra electione constitutus, ut patet per Augustinum in littera;
dicit enim: qui vult confiteri peccatum, ut inveniat gratiam, quaerat
sacerdotem qui sciat ligare et solvere. Ergo videtur quod non sit
necessarium quod sacerdoti proprio aliquis confiteatur.
4. Praeterea, quidam sunt, sicut praelati, qui non videntur habere
proprium sacerdotem, cum non habeant superiorem. Sed isti tenentur ad
confessionem. Ergo non semper tenetur homo confiteri proprio
sacerdoti.
5. Praeterea, illud quod est institutum pro caritate, contra
caritatem non militat, ut Bernardus dicit. Sed confessio, quae pro
caritate instituta est, contra caritatem militaret, si homo ad
confitendum uni sacerdoti esset obligatus; ut puta, si peccator sciat
sacerdotem suum haereticum, vel solicitatorem ad malum, aut fragilem,
qui ad peccatum quod quis ei confitetur, sit pronus; vel si revelator
esse confessionis probabiliter existimatur; vel si peccatum contra
ipsum commissum sit, de quo quis confiteri debet. Ergo videtur quod
non semper oporteat confiteri proprio sacerdoti.
6. Praeterea, in eo quod est necessarium ad salutem, non sunt
homines arctandi, ne impediantur a via salutis. Sed magna arctatio
videtur, si oporteat uni homini confiteri de necessitate: et per hoc
multi possunt a confessione retrahi vel timore vel verecundia, vel
aliquo hujusmodi. Ergo cum confessio sit de necessitate salutis, non
debent homines ad hoc arctari, ut videtur, quod proprio sacerdoti
confiteantur.
1. Sed contra est decretalis Innocentii qui instituit quod omnes
utriusque sexus semel in anno proprio sacerdoti confiteantur.
2. Praeterea, sicut se habet episcopus ad dioecesim suam, ita
sacerdos ad suam parochiam. Sed non licet uni episcopo in dioecesi
alterius episcopale officium exercere, secundum statuta canonum. Ergo
nec licet uni sacerdoti parochianum alterius audire.
Quaestiuncula 5
1. Ulterius. Videtur quod non possit aliquis alteri quam proprio
sacerdoti confiteri, etiam ex privilegio, vel mandato superioris.
Quia non potest aliquod privilegium indulgeri in praejudicium
alterius. Sed hoc est in praejudicium alterius sacerdotis, si alius
confessionem subditi audiat. Ergo non potest per privilegium vel
licentiam seu mandatum superioris obtineri.
2. Praeterea, illud per quod impeditur divinum mandatum, non potest
per mandatum, vel privilegium, alicujus hominis concedi. Sed
mandatum divinum est ad rectores Ecclesiarum ut diligenter vultum
pecoris sui agnoscant, Proverb. 23: quod impeditur, si alius quam
ipse confessionem ejus audiat. Ergo hoc non potest per alicujus
hominis privilegium vel mandatum ordinari.
3. Praeterea, ille qui audit confessionem alicujus, est proprius
judex ejus: alias non posset eum ligare et solvere. Sed unius hominis
non possunt esse plures proprii judices, vel proprii sacerdotes; quia
tunc teneretur pluribus obedire; quod esset impossibile, si contraria
praeciperent vel incompossibilia. Ergo non potest alicui aliquis
confiteri nisi proprio sacerdoti, etiam ex superioris licentia.
4. Praeterea, injuriam facit sacramento qui sacramentum iterat super
eamdem materiam: vel ad minus inutiliter facit. Sed qui confessus est
alii sacerdoti, tenetur iterum confiteri proprio sacerdoti, si petat:
quia non est absolutus ab obedientia qua ei tenetur ad hoc. Ergo non
potest licite fieri quod alii quam proprio sacerdoti confiteatur.
1. Sed contra, ea quae sunt ordinis, possunt habenti similem
ordinem committi ab eo qui illa facere potest. Sed superior, ut
episcopus, potest audire confessionem illius qui est de parochia
alicujus presbyteri: quia etiam aliquando aliqua sibi reservat, cum
sit principalis rector. Ergo et potest committere alicui sacerdoti
alteri quod ipse audiat.
2. Praeterea, quidquid potest inferior, potest superior. Sed ipse
sacerdos potest dare licentiam suo parochiano quod alteri confiteatur.
Ergo multo fortius hoc ejus superior potest.
3. Praeterea, potestatem quam habet sacerdos in populo, habet
episcopus. Sed ex illa potestate potest confessionem audire. Ergo et
eadem ratione alius, cui episcopus potestatem concedit.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod gratia quae in
sacramentis datur, a capite in membra descendit; et ideo ille solus
est minister sacramentorum, in quibus gratia datur, qui habet
ministerium super corpus Christi verum; quod solius sacerdotis est,
qui consecrare Eucharistiam potest; et ideo, cum in sacramento
poenitentiae gratia conferatur, solus sacerdos est minister hujus
sacramenti, et ideo ei soli facienda est sacramentalis confessio, quae
ministro Ecclesiae debet fieri.
Ad primum ergo dicendum, quod Jacobus loquitur ex praesuppositione
divinae institutionis; et quia divinitus institutio praecesserat de
confessione sacerdotibus facienda per hoc quod eis potestatem remittendi
peccata in apostolis dedit, ut patet Joan. 20; ideo intelligendum
est quod Jacobus sacerdotibus confessionem esse faciendam monuit.
Ad secundum dicendum, quod Baptismus est magis sacramentum
necessitatis quam poenitentiae sacramentum, quo ad confessionem, et
absolutionem: quia quandoque Baptismus praetermitti non posset sine
periculo salutis aeternae, ut patet in pueris, qui nondum habent usum
rationis. Sed non est ita de confessione et absolutione, quae tantum
ad adultos pertinet, in quibus contritio cum proposito confitendi et
desiderio absolutionis sufficit ad liberandum a morte aeterna; et ideo
non est simile de Baptismo et confessione.
Ad tertium dicendum, quod, sicut dictum est dist. 15, quaest.
1, art. 2, in satisfactione non solum est attendenda quantitas
poenae, sed etiam virtus ejus secundum quod est pars sacramenti; et
sic requirit sacramentorum dispensatorem, quamvis etiam ab alio quam a
sacerdote quantitas poenae taxari possit.
Ad quartum dicendum, quod cognoscere vultum pecoris ad duo necessarium
est. Primo ad hoc quod coordinentur gregi Christi; et sic cognoscere
vultum pecoris pertinet ad curam et sollicitudinem pastoralem, quae
incumbit quandoque illis qui non sunt sacerdotes. Secundo ad hoc quod
provideatur ei conveniens medicamentum salutis; et sic cognoscere
vultum pecoris pertinet ad eum cujus est medicamentum salutis, scilicet
sacramentum Eucharistiae et alia praebere, scilicet ad sacerdotem; et
ad talem cognitionem pecoris confessio ordinatur.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod sicut Baptismus est
sacramentum necessitatis, ita et poenitentia. Baptismus autem, qui
est sacramentum necessitatis, habet duplicem ministrum: unum cui ex
officio baptizare incumbit, scilicet sacerdotem; alium cui ratione
necessitatis dispensatio Baptismi committitur. Et ita etiam minister
poenitentiae, cui confessio est facienda ex officio, est sacerdos;
sed in necessitate etiam laicus vicem sacerdotis supplet, ut ei
confessio fieri possit.
Ad primum ergo dicendum, quod in sacramento poenitentiae non solum est
aliquid ex parte ministri, scilicet absolutio et satisfactionis
injunctio, sed etiam aliquid ex parte ipsius qui suscipit sacramentum,
quod est etiam de essentia sacramenti, sicut contritio et confessio.
Satisfactio autem jam incipit esse a ministro inquantum eam injungit,
et a poenitente inquantum eam implet; et ad plenitudinem sacramenti
utrumque debet concurrere quando possibile est; sed quando necessitas
imminet, debet facere poenitens quod ex parte sua est, scilicet
conteri, et confiteri cui potest: qui quamvis sacramentum perficere
non possit, ut faciat id quod est ex parte sacerdotis, absolutionem
scilicet, tamen defectum sacerdotis summus sacerdos supplet.
Nihilominus confessio laico ex desiderio sacerdotis facta,
sacramentalis est quodammodo, quamvis non sit sacramentum perfectum,
quia deest ei id quod est ex parte sacerdotis.
Ad secundum dicendum, quod quamvis laicus non sit judex ejus qui ei
confitetur absolute, tamen ratione necessitatis accipit judicium super
eum, scilicet secundum quod confitens ex desiderio sacerdotis se ei
subdit.
Ad tertium dicendum, quod per sacramenta homo non solum Deo, sed
etiam Ecclesiae oportet quod reconcilietur. Ecclesiae autem
reconciliari non potest nisi sanctificatio Ecclesiae ad eum perveniat.
In Baptismo autem sanctificatio Ecclesiae ad hominem pervenit per
ipsum elementum exterius adhibitum, quod verbo vitae sanctificatur
secundum formam Ecclesiae a quocumque; et ideo ex quo semel baptizatus
est a quocumque, non oportet quod iterum baptizetur. Sed in
poenitentia Ecclesiae sanctificatio non pervenit ad hominem nisi per
ministrum: quia non est ibi aliquod elementum corporale exterius
adhibitum, quod ex sanctificatione invisibilem gratiam conferat; et
ideo quamvis ille qui laico confessus est in articulo necessitatis,
consecutus sit veniam a Deo, eo quod propositum confitendi secundum
mandatum Dei, quod concepit, sicut potuit, implevit; non tamen
adhuc Ecclesiae reconciliatus est, ut ad sacramenta Ecclesiae admitti
debeat, nisi prius a sacerdote absolvatur; sicut ille qui Baptismo
flaminis baptizatus est, ad Eucharistiam non admittitur; et ideo
oportet quod iterum confiteatur sacerdoti, cum copiam habere potuerit;
et praecipue quia, ut dictum est, sacramentum poenitentiae perfectum
non fuit; unde oportet quod perficiatur, ut ex ipsa perceptione
sacramenti pleniorem effectum consequatur, et ut mandatum de
poenitentiae sacramento recipiendo impleat.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod per peccatum veniale homo nec a
Deo nec a sacramentis Ecclesiae separatur; et ideo non indiget novae
gratiae collatione ad ejus dimissionem, nec indiget reconciliatione ad
Ecclesiam; et propter hoc non oportet quod venialia aliquis sacerdoti
confiteatur: quia ipsa confessio laico facta, sacramentale quoddam
est, quamvis non sit sacramentum perfectum, et ex caritate procedens;
et talibus natum est veniale remitti, sicut per tunsionem pectoris, et
per aquam benedictam.
Et per hoc patet solutio ad primum; quia venialia non indigent
sacramenti perceptione ad dimissionem sui, sed sufficit ibi aliquod
sacramentale, ut aqua benedicta, vel aliquid hujusmodi.
Ad secundum dicendum, quod extrema unctio non datur directe contra
veniale, nec aliquod sacramentum, ut supra, dist. 2, qu. 1,
art. 1, quaestiunc. 4, dictum est.
Quaestiuncula 4
Ad quartam quaestionem dicendum, quod alia sacramenta non consistunt
in hoc quod ad sacramentum accedens aliquid agat, sed solum ut
recipiat, sicut patet in Baptismo, et hujusmodi; sed actus
recipientis requiritur ad percipiendum utilitatem sacramenti in eo qui
est suae voluntatis arbiter constitutus, quasi removens prohibens,
scilicet fictionem. Sed in poenitentia actus accedentis ad sacramentum
est de substantia sacramenti, eo quod contritio, confessio,
satisfactio sunt poenitentiae partes, quae sunt actus poenitentis.
Actus autem nostri, cum in nobis principium habeant, non possunt
nobis ab alio dispensari nisi per imperium; unde oportet quod ille qui
dispensator hujus sacramenti constituitur, sit talis qui possit
imperare aliquid agendum. Imperium autem non competit alicui in
alium, nisi qui habet super eum jurisdictionem; et ideo de necessitate
hujus sacramenti est non solum ut minister habeat ordinem, sicut in
aliis sacramentis, sed etiam quod habeat jurisdictionem; et ideo sicut
ille qui non est sacerdos, non potest hoc sacramentum conferre, ita
nec ille qui non habet jurisdictionem; et propter hoc oportet sicut
sacerdoti, ita proprio sacerdoti confessionem fieri. Cum enim
sacerdos non absolvat nisi ligando ad aliquid faciendum, ille solus
potest absolvere qui potest per imperium ad aliquid faciendum ligare.
Ad primum ergo dicendum, quod Gregorius loquitur de illis monachis
qui jurisdictionem habent, utpote quibus alicujus parochiae cura est
commissa; de quibus aliqui dicebant, quod hoc ipso quod monachi
erant, non poterant absolvere, et poenitentias injungere; quod falsum
est.
Ad secundum dicendum, quod sacramentum Eucharistiae non requirit
imperium in aliquem hominem; secus autem est in hoc sacramento, ut
dictum est, et ideo ratio non sequitur; et tamen non licet
Eucharistiam ab alio quam a proprio sacerdote accipere, quamvis sit
verum sacramentum quod ab eo percipitur.
Ad tertium dicendum, quod electio discreti sacerdotis non est nobis
commissa, ut nostro arbitrio facienda, sed de licentia superioris; si
forte proprius sacerdos esset minus idoneus ad apponendum peccato
salutare remedium.
Ad quartum dicendum, quod quia praelatis incumbit sacramenta
dispensare, quae non nisi mundi tractare debent, ideo concessum est
eis a jure quod possunt sibi eligere proprios confessores, qui quantum
ad hoc sunt eis superiores; sicut etiam unus medicus ab alio curatur,
non inquantum est medicus, sed inquantum est infirmus.
Ad quintum dicendum, quod in casibus illis in quibus probabiliter
timet poenitens periculum sibi vel sacerdoti ex confessione ei facta,
debet recurrere ad superiorem, vel ab eodem petere licentiam alteri
confitendi. Quod si licentiam habere non possit, idem est judicium
quod de illo qui non habet copiam sacerdotis; unde magis debet eligere
laico confiteri. Nec in hoc transgreditur aliquis praeceptum
Ecclesiae; quia praecepta juris positivi non se extendunt ultra
intentionem praecipientis, quae est finis praecepti. Haec autem est
caritas secundum apostolum. Nec iterum fit aliqua injuria sacerdoti;
quia privilegium meretur amittere qui concessa sibi abutitur potestate.
Ad sextum dicendum, quod in hoc quod oportet proprio sacerdoti
confiteri, non arctatur via salutis, sed sufficiens ad salutem via
statuitur. Peccaret autem sacerdos, si non esset facilis ad
praebendam licentiam confitendi alteri; quia multi sunt adeo infirmi
quod potius sine confessione morerentur quam tali sacerdoti
confiterentur; unde illi qui sunt nimis soliciti ut conscientias
subditorum per confessionem sciant, multis laqueum damnationis
injiciunt, et per consequens sibi ipsis.
Quaestiuncula 5
Ad quintam quaestionem dicendum, quod sacerdos aliquis potest
dupliciter impediri ne alicujus confessionem audiat. Uno modo propter
defectum jurisdictionis: alio modo propter impedimentum executionis
ordinis, sicut excommunicati, et degradati, et hujusmodi. Quicumque
autem habet jurisdictionem, potest ea quae sunt jurisdictionis
committere; et ideo si aliquis impediatur quod alterius confessionem
audire non possit per jurisdictionis defectum, potest sibi per
quemcumque jurisdictionem habentem immediatam in illos committi quod
confessionem audiat et absolvat, sive per ipsum sacerdotem, sive per
episcopum, sive per Papam. Si autem propter executionis ordinis
impedimentum audire non possit, potest sibi concedi quod confessionem
audiat per eum qui impedimentum amovere potest.
Ad primum ergo dicendum, quod praejudicium non fit alicui nisi
subtrahatur quod est in favorem ipsius indultum. Jurisdictionis autem
potestas non est commissa alicui homini in favorem suum, sed in
utilitatem plebis, et ad honorem Dei; et ideo si superioribus
praelatis expedire videatur ad salutem plebis et ad honorem Dei
promovendum, quod aliis quae sunt jurisdictionis committant, in nullo
fit praejudicium inferioribus praelatis, nisi illis qui quaerunt quae
sua sunt, non quae Jesu Christi, et qui gregi praesunt, non ut eas
pascant, sed ut ab eis pascantur.
Ad secundum dicendum, quod rector Ecclesiae debet vultum pecoris sui
agnoscere dupliciter. Uno modo per solicitam exterioris conversationis
considerationem, qua invigilare debet super gregem sibi commissum; et
in hac cognitione non oportet quod credat subdito; sed certitudinem
facti, inquantum potest, inquirat. Alio modo per confessionis
manifestationem; et quantum ad hanc cognitionem non potest majorem
certitudinem accipere quam ut subdito credat, quia hoc est ad
subveniendum conscientiae ipsius; unde in foro confessionis creditur
homini et pro se et contra se, non autem in foro exterioris judicii;
et ideo ad hanc cognitionem sufficit quod credat subdito dicenti, se
alteri absolvere valenti confessum fuisse; et sic patet quod talis
cognitio pecoris per privilegium alicui indultum de confessione audienda
non impeditur.
Ad tertium dicendum, quod inconveniens esset, si duo aequaliter super
eamdem plebem constituerentur; sed quod duo, quorum unus alio
principalior est, super eamdem plebem constituantur, non est
inconveniens; et secundum hoc super eamdem plebem immediate sunt et
sacerdos parochialis et episcopus et Papa; et quilibet eorum potest ea
quae sunt jurisdictionis ad ipsum pertinentia, alteri committere. Sed
si superior committat, qui et principalior est, dupliciter potest
committere. Aut ita quod eum vice sui constituat, sicut Papa et
episcopus suos poenitentiarios constituunt; et tunc talis est
principalior quam inferior praelatus, sicut poenitentiarius Papae quam
episcopus, et poenitentiarius episcopi quam sacerdos parochialis; et
magis tenetur ei confitens obedire. Alio modo ut eum coadjutorem
illius sacerdotis constituat; et quia coadjutor ordinatur ad eum cui
coadjutor datur, ideo adjutor est minus principalis; et ideo poenitens
non tantum obedire tenetur ei quantum proprio sacerdoti.
Ad quartum dicendum, quod nullus tenetur confiteri peccata quae non
habet; et ideo si aliquis poenitentiario episcopi, vel alteri ab
episcopo commissionem habenti, confessus fuerit, cum sint sibi dimissa
peccata et quo ad Deum et quo ad Ecclesiam, non tenetur ea confiteri
proprio sacerdoti, quantumcumque petat. Sed propter statutum
Ecclesiae de confessione facienda proprio sacerdoti semel in anno,
eodem modo se debet habere sicut ille qui habet solum venialia; talis
enim debet solum venialia confiteri, ut quidam dicunt; vel etiam
profiteri se a peccato mortali immunem; et sacerdos in foro
conscientiae ei credere tenetur. Si tamen iterum confiteri teneretur,
non frustra primo confessus fuisset; quia quanto pluribus sacerdotibus
confitetur quis, tanto plus de poena ei remittetur, tum ex
erubescentia confessionis, quae in poenam satisfactoriam computatur,
tum ex vi clavium. Unde toties posset aliquis confiteri quod ab omni
poena liberaretur; nec reiteratio injuriam facit sacramento, nisi illi
in quo sanctificatio adhibetur vel per caracteris impressionem, vel per
materiae consecrationem; quorum neutrum est in poenitentia; unde bonum
est quod ille qui auctoritate episcopi confessionem audit, inducat
confitentem quod confiteatur proprio sacerdoti. Quod si noluerit,
nihilominus eum absolvere debet.
|
|
