|
Quaestiuncula 1
1. Ad tertium sic proceditur. Videtur quod potestas clavium se
extendat ad remissionem culpae. Joan. 20, 25, dicitur
discipulis: quorum remiseritis peccata, remittuntur eis. Sed hoc non
dicitur quantum ad manifestationem tantum, ut Magister in littera
dicit, quia sic sacerdos novi testamenti non haberet majorem potestatem
quam sacerdos veteris testamenti. Ergo exercet potestatem in culpae
remissione.
2. Praeterea, in poenitentia datur gratia ad remissionem peccati.
Sed hujus sacramenti dispensator est sacerdos ex vi clavium. Ergo cum
gratia non opponatur peccato ex parte poenae, sed ex parte culpae,
videtur quod sacerdos ad remissionem culpae operetur ex vi clavium.
3. Praeterea, majorem virtutem recipit sacerdos ex sua consecratione
quam aqua Baptismi ex sua sanctificatione. Sed aqua Baptismi hanc
vim accipit, ut corpus tangat, et cor abluat, secundum Augustinum.
Ergo multo fortius sacerdos in sui consecratione hanc potestatem
accipit, ut cor a culpae macula abluere possit.
1. Sed contra, supra Magister dixit, dist. 5, quod Deus hanc
potestatem non contulit ministro quod ad interiorem mundationem
cooperaretur ei. Sed si peccata quo ad culpam remitteret,
cooperaretur ei in mundatione interiori. Ergo potestas clavium non se
extendit ad culpae dimissionem.
2. Praeterea, peccatum non dimittitur nisi per spiritum sanctum.
Sed dare spiritum sanctum non est alicujus hominis, ut in 1 Lib.
Magister dixit, dist. 14. Ergo nec peccata remittere quo ad
culpam.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod non possit remittere peccatum quo ad
poenam. Peccato enim debetur poena aeterna et temporalis. Sed adhuc
post absolutionem sacerdotis manet poenitens obligatus ad poenam
temporalem in Purgatorio vel in hoc mundo faciendam. Ergo non
dimittit aliquo modo poenam.
2. Praeterea, sacerdos non potest praejudicare divinae justitiae.
Sed ex divina justitia taxata est poena poenitenti quam debet subire.
Ergo sacerdos de ea non potest aliquid remittere.
3. Praeterea, ille qui parvum peccatum commisit, non est minus
susceptivus effectus clavium quam ille qui commisit majus peccatum.
Sed aliquid de poena per officium sacerdotis de majori peccato
dimittitur. Possibile est ergo esse aliquod parvum peccatum, cui non
debeatur plus de poena quam illud quod de majori peccato dimissum est.
Ergo poterit totam poenam illius parvi peccati dimittere; quod falsum
est.
4. Praeterea, tota poena temporalis peccato debita est unius
rationis. Si ergo per primam absolutionem dimittatur aliquid de
poena, et per secundam ab eodem peccato absolutionem poterit aliquid
remitti; et sic tantum poterit multiplicari absolutio, quod vi clavium
tota poena tollatur, cum secunda absolutio non sit minoris efficaciae
quam prima; et sic peccatum remanebit omnino impunitum; quod est
inconveniens.
1. Sed contra, clavis potestas est ad ligandum et solvendum. Sed
potest sacerdos adjungere poenam temporalem. Ergo et potest absolvere
a poena.
2. Praeterea, sacerdos non potest dimittere peccatum quantum ad
culpam, ut in littera dicitur, nec quantum ad poenam aeternam pari
ratione. Si ergo non potest remittere quantum ad poenam temporalem,
nullo modo remittere poterit; quod est omnino contrarium dictis
Evangelii.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod sacerdos per potestatem clavium ligare
non possit. Virtutes enim sacramentales ordinantur contra peccatum ut
medicina. Sed ligare non est medicina peccati, sed magis aggravatio
morbi, ut videtur. Ergo sacerdos per vim clavium, quae est vis
sacramentalis, non potest ligare.
2. Praeterea, sicut absolvere vel aperire est amovere obstaculum,
ita ligare est obstaculum ponere. Sed obstaculum regni peccatum est,
quod nobis ex alio imponi non potest, quia non nisi voluntate
peccatur. Ergo sacerdos ligare non potest.
3. Praeterea, claves ex passione Christi efficaciam habent. Sed
ligare non est effectus passionis. Ergo ex clavium potestate non
potest sacerdos ligare.
1. Sed contra est quod dicitur Matth. 16, 19: quodcumque
ligaveris super terram, erit ligatum et in caelis.
2. Praeterea, potestates rationales sunt ad opposita. Sed potestas
clavium est potestas rationalis, cum habeat discretionem adjunctam.
Ergo habet se ad opposita. Ergo si potest solvere, potest et
ligare.
Quaestiuncula 4
1. Ulterius. Videtur quod possit ligare et solvere secundum
proprium arbitrium. Hieronymus enim dicit: mensuram temporis in
agendo poenitentiam non satis aperte praefigunt canones pro unoquoque
crimine, ut de singulis dicant qualiter unumquodque sit emendandum;
sed magis arbitrio sacerdotis intelligentis relinquendum statuunt.
Ergo videtur quod ipse secundum suum arbitrium possit ligare et
solvere.
2. Praeterea, dominus laudavit villicum iniquitatis, quod prudenter
fecisset, quia debitoribus domini sui remisisset largiter. Sed Deus
magis pronus est ad miserendum quam aliquis dominus temporalis. Ergo
videtur quod laudabilior sit quantum plus de poena dimiserit.
3. Praeterea, omnis Christi actio, nostra est instructio. Sed
ipse quibusdam peccantibus nullam poenam imposuit, sed solum
emendationem vitae, ut patet de adultera, Joan. 8. Ergo videtur
quod ad arbitrium suum possit etiam sacerdos, qui est vicarius
Christi, poenam totam dimittere, vel partem.
1. Sed contra, Gregorius dicit: falsam poenitentiam dicimus quae
non secundum auctoritatem sanctorum patrum pro qualitate criminis
imponitur. Ergo videtur quod non omnino sit in arbitrio sacerdotis.
2. Praeterea, ad actum clavium requiritur discretio. Sed si esset
omnino in voluntate sacerdotis dimittere, et imponere de poena quantum
vellet, non esset ibi necessaria discretio: quia nunquam ibi
indiscretio posset accidere. Ergo non est omnino in arbitrio
sacerdotis.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod sacramenta, secundum
Hugonem, ex sanctificatione invisibilem gratiam continent. Sed haec
sanctificatio quandoque ad necessitatem sacramenti requiritur tam in
materia quam in ministro, sicut patet in confirmatione; et tunc vis
sacramentalis est in utroque conjunctim. Quandoque autem ex
necessitate sacramenti non requiritur nisi sanctificatio materiae,
sicut est in Baptismo, quia non habet ministrum determinatum quantum
ad sui necessitatem; et tunc tota vis sacramentalis consistit in
materia. Quandoque vero de necessitate sacramenti requiritur
consecratio vel sanctificatio ministri, sine aliqua sanctificatione
materiae: et tunc tota vis sacramentalis consistit in ministro, sicut
est in poenitentia. Unde eodem modo se habet potestas clavium quae est
in sacerdote, ad effectum sacramenti poenitentiae, sicut se habet
virtus quae est in aqua Baptismi, ad effectum Baptismi. Baptismus
autem et sacramentum poenitentiae conveniunt quodammodo in effectu,
quia utrumque contra culpam ordinatur directe, quod non est de aliis
sacramentis; sed in hoc differunt, quia sacramentum poenitentiae, eo
quod habet actus suscipientis quasi materiales, non potest dari nisi
adultis, in quibus requiritur praeparatio ad suscipiendum effectum
sacramentorum; sed Baptismus quandoque datur adultis, et quandoque
pueris, et aliis carentibus usu rationis; et ideo per Baptismum datur
gratia et remissio peccatorum pueris sine aliqua sui praeparatione
praecedente; non autem adultis, in quibus praeexigitur praeparatio
removens fictionem: quae quidem praeparatio quandoque praecedit,
sufficiens ad gratiae susceptionem, antequam Baptismus actu
percipiatur, sed non ante votum Baptismi, post tempus propalatae
veritatis. Quandoque autem talis praeparatio tempore non praecedit,
sed est simul cum Baptismi susceptione; et tunc per Baptismi
susceptionem gratia remissionis culpae confertur. Sed per poenitentiae
sacramentum nunquam datur gratia nisi praeparatio adsit, vel prius
fuerit; unde virtus clavium operatur ad culpae remissionem vel in voto
existens, vel etiam in actu se exercens, sicut et aqua Baptismi.
Sed sicut Baptismus non agit ut principale agens; sed ut
instrumentum, non quidem pertingens ad ipsam gratiae susceptionem
causandam etiam instrumentaliter, sed disponens ad gratiam, per quam
fit remissio culpae; ita est de potestate clavium. Unde solus Deus
remittit per se culpam, et in virtute ejus agit instrumentaliter et
Baptismus ut instrumentum inanimatum, et sacerdos ut instrumentum
animatum, quod dicitur servus secundum philosophum in 8 Ethic.; et
ideo sacerdos agit ut minister. Et sic patet quod potestas clavium
ordinatur aliquo modo ad remissionem culpae, non sicut causans, sed
sicut disponens ad eam. Unde si ante absolutionem aliquis non fuisset
perfecte dispositus ad gratiam suscipiendam, in ipsa confessione, et
absolutione sacramentali gratiam consequeretur, si obicem non poneret.
Si enim clavis nullo modo ad culpae remissionem ordinaretur, sed ad
dimissionem poenae tantum, ut quidam dicunt, non exigeretur votum
suscipiendi effectum clavium ad culpae remissionem, sicut non exigitur
votum suscipiendi alia sacramenta quae non ordinantur ad culpam, sed
contra poenam. Sed hoc facit videri quod non ordinantur ad culpae
dimissionem: quia semper usus clavium ad hoc quod effectum habeat,
requirit praeparationem ex parte recipientis sacramentum; et similiter
videretur de Baptismo, si nunquam daretur nisi adultis.
Ad primum ergo dicendum, quod sicut Magister dicit in littera,
sacerdotibus commissa est potestas remittendi peccata, non ut propria
virtute remittant, quia hoc Dei est; sed ut operationem Dei
remittentis ostendant tamquam ministri. Sed hoc contingit tribus
modis. Uno modo ut ostendant eam non praesentem, sed promittant
futuram sine hoc quod aliquid operentur ad ipsam; et sic sacramenta
veteris legis operationem Dei significabant; unde et sacerdos veteris
legis ostendebat tantum, et nihil operabatur. Alio modo ut
significent praesentem, et nihil operentur ad eam; et sic quidam
dicunt quod sacramenta novae legis significant collationem gratiae,
quam Deus in ipsa sacramentorum collatione dat, sine hoc quod in
sacramentis sit aliqua virtus operans ad gratiam; et secundum hanc
opinionem quae in 1 dist. tacta est, etiam potestas clavium esset
tantum ostendens divinam operationem in remissione culpae in ipsa
sacramenti collatione facta. Tertio modo ut significent divinam
operationem in remissionem culpae praesentem, et ad ipsam aliquid
dispositive et instrumentaliter operentur; et sic secundum aliam
opinionem, quae sustinetur communius, sacramenta novae legis
emundationem ostendunt divinitus factam; et hoc modo etiam sacerdos
novi testamenti ostendit absolutos a culpa: quia proportionaliter
oportet loqui de sacramentis et potestate ministrorum. Nec obstat quin
claves Ecclesiae ad remissionem culpae disponant, quia culpa jam
remissa est; sicut nec quod Baptismus disponat, quantum in se est,
in eo qui jam sanctificatus est.
Ad secundum dicendum, quod neque sacramentum poenitentiae neque
sacramentum Baptismi operando pertingit directe ad gratiam, nec ad
culpae remissionem, sed dispositive.
Unde etiam patet responsio ad tertium.
Aliae rationes ostendunt quod ad remissionem culpae directe clavium
potestas non operetur; quod est concedendum.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod idem judicium est de effectu
quem potestas clavium actualiter exercita complet in eo in quo contritio
tempore praecessit, et de effectu Baptismi qui jam habenti gratiam
datur. Aliquis enim per fidem et contritionem praecedentem
Baptismum, gratiam remissionis peccatorum quantum ad culpam consecutus
est; sed quando actualiter postea Baptismum suscipit, gratia
augetur, et a reatu poenae totaliter absolvitur, eo quod fit particeps
passionis Christi. Et similiter ille qui per contritionem consecutus
est remissionem peccatorum quantum ad culpam, et per consequens quantum
ad reatum poenae aeternae, quae simul cum culpa dimittitur, ex vi
clavium ex passione Christi efficaciam habentium augetur gratia, et
poena remittitur temporalis, cujus reatus adhuc remanserat post culpae
remissionem; non tamen totus, sicut in Baptismo, sed pars ejus: eo
quod in Baptismo homo regeneratur configuratus passioni Christi,
totaliter efficaciam passionis Christi, quae sufficit ad omnem poenam
delendam, in se suscipiens; ut nihil de prioris peccati actualis poena
remaneat: quia non debet alicui imputari ad poenam, nisi quod ipsemet
fecit. In Baptismo autem homo novam vitam accipiens fit per gratiam
baptismalem novus homo; et ideo nullus reatus poenae remanet in eo pro
praecedenti peccato. Sed in poenitentia homo non mutatur in aliam
vitam, quia non est regeneratio, sed sanatio quaedam; ideo ex vi
clavium, quae operatur in sacramento poenitentiae, non tota poena
remittitur, sed aliquid de poena temporali, cujus reatus post
absolutionem a poena aeterna remanere potuit, ut dictum est; nec solum
a poena illa quam habet, vel suscipit ab ea poenitens in confitendo,
ut quidam dicunt: quia sic confessio et sacerdotalis absolutio non
essent nisi in onus, quod non competit sacramentis novae legis: sed
etiam de illa poena quae in Purgatorio debetur, aliquid remittitur,
ut minus in Purgatorio puniatur absolutus ante satisfactionem
decedens, quam si ante absolutionem decederet.
Ad primum ergo dicendum, quod non remittit poenam totam temporalem,
sed partem; et ideo adhuc manet obligatus ad poenam satisfactoriam.
Ad secundum dicendum, quod passio Christi sufficienter satisfecit pro
peccatis totius mundi; et ideo sine praejudicio divinae justitiae
aliquid de poena sibi debita remitti potest, secundum quod effectus
passionis ad ipsum per sacramenta Ecclesiae pertingit.
Ad tertium dicendum, quod pro quolibet peccato oportet aliquam poenam
satisfactoriam remanere, per quam medicina contra peccatum praestetur;
et ideo, quamvis virtute absolutionis dimittatur aliqua quantitas
poenae debitae pro aliquo magno peccato, non oportet quod tanta
quantitas poenae dimittatur respectu cujuslibet peccati, quia aliquod
peccatum secundum hoc remaneret omnino sine poena; sed virtute clavium
de poenis singulorum peccatorum proportionaliter dimittitur.
Ad quartum dicendum, quod quidam dicunt, quod in prima absolutione
tantum dimittitur vi clavium, quantum dimitti potest; sed tamen valet
iterata confessio tum propter instructionem, tum propter majorem
certitudinem, tum propter intercessionem confessoris, tum propter
verecundiae meritum. Sed hoc non videtur verum: quia etsi haec esset
ratio confessionem iterandi, non tamen esset ratio iterandi
absolutionem, praecipue in eo qui non habet aliquam causam dubitationis
de praecedenti absolutione (ita enim poterit dubitare post secundam
absolutionem, sicut post primam): sicut videmus quod sacramentum
extremae unctionis non iteratur super eumdem morbum, eo quod totum quod
per sacramentum fieri potuit, semel factum est. Et praeterea in
secunda confessione non requireretur quod haberet claves ille cui fit
confessio, si nihil ibi vis clavium operatur. Et ideo dicunt, quod
etiam in secunda absolutione vi clavium de poena remittitur, quia in
secunda absolutione gratiae confertur augmentum; et quanto major gratia
recipitur, minus de impuritate peccati praecedentis manet; et ideo
minor poena purgans debetur. Unde etiam in prima absolutione alicui
plus et minus de poena dimittitur vi clavium, secundum quod plus se ad
gratiam disponit; et potest esse tanta dispositio, quod etiam ex vi
contritionis tota poena tollatur, ut praedictum est, dist. 17,
quaest. 3, art. 3 quaestiunc. 2, in corp. Unde etiam non est
inconveniens, si per frequentem confessionem etiam tota poena
tollatur, ut peccatum omnino remaneat impunitum, pro quo poena
Christi satisfecit.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod operatio sacerdotis in usu
clavium est conformis Dei operationi, cujus minister est. Deus autem
habet operationem et in culpam et in poenam; sed in culpam ad solvendum
quidem directe, ad ligandum autem indirecte, inquantum obdurare
dicitur dum gratiam non largitur; sed in poenam habet operationem
directe quantum ad utrumque, quia et poenam parcit, et poenam
infligit. Similiter ergo sacerdos, etsi in absolvendo ex vi clavium
habeat aliquam operationem ordinatam ad culpae dimissionem modo jam
dicto, non tamen in ligando aliquam operationem habet in culpam; nisi
ligare dicatur inquantum non absolvit, sed ligatos ostendit. Sed in
poenam habet potestatem et ligandi et solvendi; solvit enim a poena
quam dimittit, sed ligat ad poenam quae remanet. Sed ad hanc ligare
dupliciter dicitur. Uno modo considerando ipsam quantitatem poenae in
communi; et sic non ligat nisi inquantum non solvit, sed ligatum
ostendit. Alio modo, considerando poenam hanc vel illam determinate;
et sic ligat ad poenam, imponendo eam.
Ad primum ergo dicendum, quod illud residuum poenae ad quod obligat,
est medicina purgans peccati impuritatem.
Ad secundum dicendum, quod obstaculum regni non solum peccatum est,
sed etiam poena; quam qualiter sacerdos imponat, dictum est.
Ad tertium dicendum, quod etiam passio Christi obligat nos ad poenam
aliquam, per quam ei conformemur.
Quaestiuncula 4
Ad quartam quaestionem dicendum, quod sacerdos operatur in usu clavium
sicut instrumentum et minister Dei. Nullum autem instrumentum habet
efficacem actum nisi secundum quod movetur a principali agente; et ideo
dicit Dionysius in Eccl. Hierar., quod sacerdotibus utendum est
virtutibus hierarchicis, quando divinitas eos moverit; in cujus
signum, Matth. 16, ante potestatem clavium Petro traditam, fit
mentio de revelatione ei facta divinitatis; et Joan. 20,
praemittitur potestati remissionis apostolis datae spiritus sancti
donum, quo filii Dei aguntur. Unde si quis praeter istum motum
divinum uti sua potestate praesumpserit, non consequeretur effectum,
ut Dionysius dicit; et propter hoc a divino ordine averteretur; et
sic culpam incurreret. Et quia poenae satisfactoriae infligendae ut
medicinae sunt; sicut medicinae in arte determinatae, non omnibus
competunt, sed variandae sunt secundum arbitrium medici, non propriam
voluntatem sequentis, sed medicinae scientiam; ita poenae
satisfactoriae in canone determinatae non competunt omnibus, sed
variandae sunt secundum arbitrium sacerdotis divino instinctu
regulatum. Sicut autem medicus aliquando prudenter non dat medicinam
ita efficacem quae ad morbi curationem sufficiat, ne propter
debilitatem naturae majus periculum oriatur; ita sacerdos divino
instinctu motus non semper totam poenam quae uni peccato debetur,
injungit, ne infirmus aliquis ex magnitudine poenae desperet, et a
poenitentia totaliter recedat.
Ad primum ergo dicendum, quod arbitrium illud debet esse divino
instinctu regulatum.
Ad secundum dicendum, quod etiam de hoc laudatur villicus, quod
prudenter fecit; et ideo in remissione poenae debitae discretio
adhibenda est.
Ad tertium dicendum, quod Christus habuit potestatem excellentiae in
sacramentis; unde ipse ex auctoritate poenam totam vel partem poterat
dimittere sicut volebat; nec est simile de his qui operantur tantum ut
ministri.
|
|
