|
Quaestiuncula 1
1. Ad primum sic proceditur. Videtur quod in extremo vitae suae
aliquis poenitere non possit. 2 Machab., 9, 13, dicitur de
Antiocho: orabat scelestus dominum, a quo non erat misericordiam
consecuturus. Hic autem in fine vitae suae erat. Ergo videtur quod
in fine poenitentes veniam non consequuntur.
2. Praeterea, omnis vere poenitens peccata dimittit. Sed ille qui
in fine vitae poenitet, non dimittit peccata, sed a peccatis
dimittitur; quia tunc vult poenitentiam agere, quando peccare non
potest, ut in littera dicitur. Ergo videtur quod tunc non consequatur
veniam.
3. Praeterea, contritio, quae est pars poenitentiae, habet annexum
propositum confitendi et satisfaciendi. Sed hoc propositum habere non
potest qui in fine poenitet; quia nullus proponit quod scit sibi
impossibile. Ergo non potest conteri; et ita non consequitur veniam.
1. Sed contra est, quia latro in fine vitae suae poenitens
misericordiam invenit, audiens, Luc. 23, 43: hodie mecum eris
in Paradiso.
2. Praeterea, sapientia Dei et misericordia vincit humanam
malitiam. Sed homo potest usque ad extremum vitae peccare. Ergo
potest usque tunc de peccatis per divinam misericordiam veniam
consequi.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod in fine vitae poenitens non possit a
quolibet sacerdote absolvi. Quia ad absolutionem requiritur aliqua
jurisdictio, ut dictum est. Sed sacerdos non acquirit jurisdictionem
super illum qui in fine poenitet. Ergo non potest eum in fine
absolvere.
2. Praeterea, ille qui sacramentum Baptismi in articulo mortis ab
alio quam proprio sacerdote recipit, non debet iterum a proprio
sacerdote baptizari. Si ergo quilibet sacerdos in articulo mortis
posset absolvere a quolibet peccato, non deberet poenitens, si
evadit, ad suum sacerdotem recurrere; quod falsum est; quia alias
sacerdos non haberet cognitionem de vultu pecoris sui.
3. Praeterea, in articulo mortis sicut licet sacerdoti alieno
baptizare, ita et non sacerdoti. Sed non sacerdos nunquam potest
absolvere in foro poenitentiali. Ergo nec sacerdos in articulo mortis
eum qui non est sibi subditus.
1. Sed contra, necessitas spiritualis est major quam corporalis.
Sed aliquis in necessitate ultima potest aliorum rebus uti, etiam
invitis dominis, ad subveniendum corporali necessitati. Ergo et in
articulo mortis ad subveniendum spirituali necessitati potest a non suo
sacerdote absolvi.
2. Praeterea, ad idem sunt auctoritates in littera positae.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod poenitentibus in fine non reservetur
aliqua poena post mortem. Deus enim, cum sit summe misericors, non
exigit ab homine plus quam facere possit. Sed iste qui in fine vitae
suae poenituit, nihil aliud facere potuit pro tempore illo quam conteri
et confiteri; quod etiam fecit. Ergo videtur quod nihil ab eo post
hanc vitam requiratur pro peccatis de quibus poenituit.
2. Praeterea, poena Purgatorii excedit omnem poenam hujus mundi,
ut in littera dicitur. Sed poena ad quam obligatur poenitens post
confessionem et absolutionem, non est tanta quantae sunt multae poenae
justae alterius vitae. Ergo injuste cum poenitente agitur, si post
hanc vitam puniatur in Purgatorio post absolutionem.
3. Praeterea, non est aliquod peccatum tam grande quod per poenas in
hac vita inflictas non posset totaliter expiari, dummodo aliquis
patienter sustineret; quia tribulatio purgationem facit, ut patet
Rom. 5. Sed mors est maxima poenarum. Ergo si aliquis contritus
patienter mortem sustinet, non remanet ei aliqua poena post hanc
vitam.
1. Sed contra, justitia divina exigit ut peccatum aut a Deo aut ab
homine puniatur. Sed hujus peccatum qui in fine poenitet, non punitum
est nec a Deo nec ab homine in hac vita. Ergo oportet quod post hanc
vitam puniatur.
2. Praeterea, nullus ex negligentia debet commodum reportare. Sed
iste qui in finem poenitentiam distulit ex negligentia, si statim post
peccatum adhuc sanus poenituisset, sustinuisset poenam. Ergo multo
fortius, quando poenitentiam distulit usque in finem vitae, adhuc reus
est poenae.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod Deus, qui dat omnibus
abundanter, nulli gratiam denegat qui quod in se est facit ut se ad
gratiam praeparet. Haec autem praeparatio, sicut supra, dist.
17, quaest. 1, art. 3, quaestiunc. 1, 2, 3 et 4, dictum
est, fit per motum liberi arbitrii; unde quamdiu manet homini usus
liberi arbitrii in hac vita, in qua nondum est confirmatum ad malum,
potest se praeparare ad gratiam, de peccatis dolendo; et gratiam
remissionis peccatorum consequitur.
Ad primum ergo dicendum, quod veniam consecutus fuisset, si vere
poenituisset. Sed non habuit veram poenitentiam; quia non ex amore
justitiae de peccatis commissis dolebat, sed timore poenae quam
expectabat, vel dolore poenae quam sustinebat: et hoc etiam multis in
fine poenitentibus contingit; quia non est facile ut affectus quem homo
toto tempore vitae suae inclinavit in aliquid, subito ad contrarium
retrahat; nec tamen est impossibile, quia liberum arbitrium non
cogitur ex habitu acquisito, nec providentiae Dei potest terminus
praefigi, per quam etiam in extremo vitae verae poenitentiae motus
inspiratur quandoque.
Ad secundum dicendum, quod Augustinus in verbis illis ostendit quod
poenitentia quam aliquis in fine vitae agit, non est certum signum
salutis, et non quod non possit esse etiam tunc efficax ad salutem;
quia incertum est, quando aliquis de peccato, quod facere jam non
potest, poenitet, utrum voluntatem peccandi amiserit; quod magis
manifestum est de illo qui peccare adhuc potest, si poeniteat, quod
voluntatem mutavit. Tamen etiam quando aliquis non potest ultra
peccare, potest voluntatem mutare, ut nolit quod prius voluit, etiam
si posset.
Ad tertium dicendum, quod in contritione sufficit propositum
conditionatum satisfactionis et confessionis, ut scilicet velit, si
posset: et tale propositum etiam de impossibili esse potest.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod quilibet sacerdos, quantum est
de virtute clavium, habet potestatem indifferenter in omnes, et
quantum ad omnia peccata; sed quod non possit omnes ab omnibus peccatis
absolvere, hoc est quia per ordinationem Ecclesiae habet
jurisdictionem limitatam, vel omnino nullam habet. Sed quia
necessitas legem non habet; ideo quando articulus necessitatis
imminet, per Ecclesiae ordinationem non impeditur quin absolvere
possit, ex quo habet claves etiam sacramentaliter; et tantum
consequitur ex absolutione alterius sicut si a proprio sacerdote
absolveretur. Nec solum a peccatis potest tunc a quolibet sacerdote
absolvi, sed etiam ab excommunicatione, a quocumque sit lata; quia
haec absolutio etiam ad jurisdictionem pertinet, quae per legem
ordinationis Ecclesiae coarctatur.
Ad primum ergo dicendum, quod aliquis potest uti jurisdictione
alterius ex ejus voluntate: quia ea quae jurisdictionis sunt, committi
possunt. Unde quia Ecclesia acceptat ut quilibet sacerdos absolvere
possit in articulo mortis; ideo ex hoc ipso quis jurisdictionis habet
usum, quamvis jurisdictione careat.
Ad secundum dicendum, quod non oportet eum recurrere ad proprium
sacerdotem, ut iterum a peccatis solvatur, a quibus in articulo mortis
absolutus est, sed ut innotescat ei quod est absolutus. Nec similiter
oportet quod absolutus ab excommunicatione ad judicem vadat, qui alias
absolvere potuisset, absolutionem petens, sed satisfactionem
offerens.
Ad tertium dicendum, quod Baptismus habet efficaciam ex ipsa
sanctificatione materiae; et ideo a quocumque conferatur alicui, ille
sacramentum recipit. Sed vis sacramentalis poenitentiae consistit in
sanctificatione ministri; et ideo ille qui laico confitetur, quamvis
impleat quod ex parte sua est de sacramentali confessione, tamen
sacramentalem absolutionem non consequitur; et ideo aliquid valet ei
quantum ad diminutionem poenae quae fit per confessionis meritum et
poenam; sed non consequitur diminutionem illam poenae quae est ex vi
clavium; et ideo oportet quod iterum sacerdoti confiteatur, et magis
sic confessus decedens punitur post hanc vitam, quam si fuisset
sacerdoti confessus.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod poena post remissionem culpae
exigitur, ut inaequalitas injustitiae commissae ad aequalitatem
reducatur. Aequalitas autem quantitatem consequitur. Unde sicut ad
ordinationem culpae exigitur quod poena pro culpa inferatur; ita
exigitur quod pro tanta culpa tanta poena. Et ideo cum peccatum
inordinatum remanere non possit, quamvis reatus poenae sit diminutus
per contritionem et confessionem et absolutionem, oportet quod adhuc in
fine poenitens quicumque satisfactionem non implet in hac vita, post
hanc vitam puniatur, nisi tanta fuerit contritio quod totaliter a poena
purgetur: quod quandoque contingere potest, ut supra dictum est dist.
17 art. 5, quaestiunc. 2.
Ad primum ergo dicendum, quod ille qui in fine vitae poenitet, non
punitur post hanc vitam quia non satisfecit quando satisfacere non
potuit; sed quia peccavit, et quia satisfacere neglexit quando
potuit; unde non sequitur quod Deus requirat ab homine ultra posse.
Ad secundum dicendum, quod justitia assimilatur mensurae, ut
philosophus dicit in 5 Ethic.; unde sicut in diversis terris sunt
diversae mensurae rerum venalium, ita et diversae poenae secundum
justitiam pro eisdem culpis inferuntur; et similiter pro eadem culpa
gravius punitur quis in Purgatorio quam in hac vita ratione alterius
fori. Tamen illa aggravatio proportionaliter respondet poenae, cujus
homo in hac vita reus erat: et hoc debet homo sibi imputare, quia
illuc reservavit sibi poenam pro culpa accipiendam.
Ad tertium dicendum, quod mors naturalis est poena consequens
originale peccatum, ut quasi jam in naturam sit versa, sicut originale
peccatum; et ideo per mortem naturalem non purgatur aliquis de peccato
actuali, sed per mortem illatam bene potest purgari. Unde si aliquis
mortem illatam patienter sustineat, etiamsi pro aliis criminibus sit
illata, valet ad diminutionem poenae, et ad liberationem a tota
poena, secundum quantitatem culpae, et patientiae, et contritionis.
|
|
