|
Quaestiuncula 1
1. Ad primum sic proceditur. Videtur quod Purgatorium non sit post
hanc vitam. Apoc. 14, 13, dicitur: beati mortui qui in domino
moriuntur. Amodo jam dicit spiritus ut requiescant a laboribus suis.
Ergo his qui in domino moriuntur, non manet aliquis Purgatorius labor
post hanc vitam; nec illis qui non in domino moriuntur, quia illi
purgari non possunt. Ergo Purgatorium post hanc vitam non est.
2. Praeterea, sicut se habet caritas ad praemium aeternum, ita
peccatum mortale ad supplicium aeternum. Sed decedentes in peccato
mortali statim ad supplicium aeternum deportantur. Ergo decedentes in
caritate statim ad praemium vadunt; et ita non manet eis aliquod
Purgatorium post hanc vitam.
3. Praeterea, Deus, qui est summe misericors, pronior est ad
praemiandum bona quam ad puniendum mala. Sed sicut illi qui sunt in
statu caritatis, faciunt aliqua mala quae non sunt digna supplicio
aeterno; ita qui sunt in peccato mortali, interdum faciunt aliqua bona
ex genere, quae non sunt digna praemio aeterno. Ergo cum illa bona
non praemientur in damnandis post hanc vitam; nec illa mala debent post
hanc vitam puniri; et sic idem quod prius.
1. Sed contra, 2 Mach. 12, 46, dicitur: sancta et salubris
est cogitatio pro defunctis exorare, ut a peccatis solvantur. Sed pro
defunctis qui sunt in Paradiso, non est orandum, quia illi nullo
indigent; nec iterum pro illis qui sunt in Inferno, quia illi a
peccatis solvi non possunt. Ergo post hanc vitam sunt aliqui a
peccatis nondum absoluti, qui solvi possunt; et tales caritatem
habent, sine qua non fit peccatorum remissio; quia universa delicta
operit caritas: Prov. 10, 12. Unde ad mortem aeternam non
devenient; quia qui vivit et credit in me, non morietur in aeternum;
Joan. 11, 26: nec ad gloriam inducentur nisi purgati; quia
nihil immundum ad illam perveniet, ut patet Apoc. ult. Ergo aliqua
purgatio restat post hanc vitam.
2. Praeterea, Gregorius Nyssenus dicit: si aliquis Christo amico
consentiens in hac vita purgare peccata minus potuerit, post transitum
hinc per Purgatorii ignis conflationem expeditur. Ergo post hanc
vitam restat aliqua purgatio.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod non sit idem locus quo animae purgantur,
et quo damnati puniuntur. Quia poena damnatorum est aeterna, ut
dicitur Matth. 25, 46: ibunt hi in ignem aeternum. Sed
Purgatorius ignis est temporalis, ut supra Magister dixit. Ergo non
simul puniuntur hi et illi eodem igne; et sic oportet loca esse
distincta.
2. Praeterea, poena Inferni nominatur pluribus nominibus, ut in
Psalm. 10, ignis, sulphur, et spiritus procellarum et cetera.
Sed poena Purgatorii non nisi uno nomine nominatur, scilicet ignis.
Ergo non eodem igne et eodem loco puniuntur.
3. Praeterea, Hugo de sancto Victore dicit: probabile est quod in
his locis puniuntur in quibus commiserunt culpam. Gregorius etiam in
Dial., narrat quod germanus episcopus Capuanus Paschasium qui in
balneis purgabatur, invenit. Ergo in loco Inferni non purgantur,
sed in hoc mundo.
1. Sed contra est quod Gregorius dicit, quod sicut sub eodem igne
aurum rutilat et palea fumat; ita sub eodem igne peccator crematur, et
electus purgatur. Ergo idem est ignis Purgatorii et Inferni; et sic
in eodem loco sunt.
2. Praeterea, sancti patres ante adventum Christi fuerunt in loco
digniori quam sit locus in quo purgantur animae post mortem; quia non
erat ibi aliqua poena sensibilis. Sed locus ille erat conjunctus
Inferno, vel idem quod Infernus; alias Christus ad Limbum
descendens non diceretur ad Inferos descendisse. Ergo et Purgatorium
est in eodem loco, vel juxta Infernum.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod poena Purgatorii non excedat omnem
poenam temporalem hujus vitae. Quanto enim aliquid est magis
passivum, tanto magis affligitur, si sensum laesionis habeat. Sed
corpus est magis passivum quam anima separata; tum quia habet
contrarietatem ad ignem agentem; tum quia habet materiam quae est
susceptiva qualitatis agentis: quod de anima non potest dici. Ergo
major est poena quam corpus patitur in hoc mundo, quam poena qua anima
purgatur post hanc vitam.
2. Praeterea, poena Purgatorii directe ordinatur contra venialia.
Sed venialibus, cum sint levissima peccata, levissima poena debetur,
si secundum mensuram delicti sit plagarum modus. Ergo poena
Purgatorii est levissima.
3. Praeterea, reatus, cum sit effectus culpae, non intenditur nisi
culpa intendatur. Sed in illo cui jam culpa dimissa est, non potest
culpa intendi. Ergo in eo cui culpa mortalis dimissa est, pro quo non
plene satisfecit, reatus non crescit in morte. Sed in hac vita non
erat ei reatus respectu gravissimae poenae. Ergo poena quam patietur
post hanc vitam non erit ei gravior omni poena istius vitae.
1. Sed contra est quod Augustinus dicit in quodam sermone: ille
ignis Purgatorii durior erit quam quidquid in hoc saeculo poenarum aut
sentire aut videre aut cogitare quis potest.
2. Praeterea, quanto poena est universalior, tanto major. Sed
anima separata tota punitur, cum sit simplex; non autem ita est de
corpore. Ergo illa poena quae est animae separatae, est major omni
poena quam corpus patitur.
Quaestiuncula 4
1. Ulterius. Videtur quod illa poena sit voluntaria. Quia illi
qui sunt in Purgatorio, rectum cor habent. Sed haec est rectitudo
cordis, ut quis voluntatem suam voluntati divinae conformet, ut
Ambrosius dicit. Ergo cum Deus velit eos puniri, ipsi illam poenam
voluntarie sustinent.
2. Praeterea, omnis sapiens vult illud sine quo non potest pervenire
ad finem intentum. Sed illi qui sunt in Purgatorio, sciunt se non
posse pervenire ad gloriam nisi prius puniantur. Ergo volunt puniri.
1. Sed contra, nullus petit liberari a poena quam voluntarie
sustinet. Sed illi qui sunt in Purgatorio, petunt liberari, sicut
patet per multa quae in dialogo narrantur. Ergo non sustinent illam
poenam voluntarie.
Quaestiuncula 5
1. Ulterius. Videtur quod animae in Purgatorio per Daemones
puniantur. Quis, sicut infra, dist. 47, in fine, dicit
Magister, illos habebunt tortores in poenis quos habuerunt incentores
in culpa. Sed Daemones incitant ad culpam non solum mortalem, sed
etiam venialem, quando aliud non possunt. Ergo etiam in Purgatorio
ipsi animas pro peccatis venialibus torquebunt.
2. Praeterea, purgatio a peccatis competit justis et in hac vita et
post hanc vitam. Sed in hac vita purgantur per poenas a Diabolo
inflictas, sicut patet de Job. Ergo etiam post hanc vitam punientur
a Daemonibus purgandi.
1. Sed contra, injustum est ut qui de aliquo triumphavit, ei
subjiciatur post triumphum. Sed illi qui sunt in Purgatorio, de
Daemonibus triumphaverunt sine peccato mortali decedentes. Ergo non
subjicientur eis puniendi per eos.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod ex illis quae supra
determinata sunt, satis potest constare, Purgatorium esse post hanc
vitam. Si enim per contritionem deleta culpa non tollitur ex toto
reatus poenae, nec etiam semper venialia dimissis mortalibus
tolluntur; et justitia. Dei hoc exigit ut peccatum per poenam debitam
ordinetur; oportet quod ille qui post contritionem de peccato et
absolutionem decedit ante satisfactionem debitam, post hanc vitam
puniatur; et ideo illi qui Purgatorium negant, contra divinam
justitiam loquuntur; et propter hoc erroneum est, et a fide alienum.
Unde Gregorius Nyssenus post praedicta verba subjungit: hoc
praedicamus, dogma veritatis servantes, et ita credimus; hoc etiam
universalis Ecclesia tenet, pro defunctis exorans ut a peccatis
solvantur; quod non potest nisi de illis qui sunt in Purgatorio
intelligi. Ecclesiae autem auctoritati quicumque resistit, haeresim
incurrit.
Ad primum ergo dicendum, quod auctoritas illa loquitur de labore
operationis ad merendum et non merendum, et non de labore passionis ad
purgandum.
Ad secundum dicendum, quod malum non habet causam perfectam, sed ex
singularibus defectibus contingit; sed bonum ex una causa perfecta
consurgit, ut Dionysius dicit; et ideo quilibet defectus impedit a
perfectione boni; sed non quodlibet bonum impedit consummationem
aliquam mali; quia nunquam est malum sine aliquo bono: et ideo
peccatum veniale impedit habentem caritatem ne ad perfectum bonum
deveniat, scilicet vitam aeternam, quamdiu purgatur; sed peccatum
mortale non potest impediri per aliquod bonum adjunctum, quo minus
statim ad ultimum malorum perducat.
Ad tertium dicendum, quod ille qui in peccatum mortale incidit, omnia
bona ante acta mortificat; et quae in peccato mortali existens facit,
mortua sunt; quia ipse Deum offendens, omnia bona meretur amittere,
quae a Deo habet. Unde ei qui in peccato mortali decedit, non manet
aliquod praemium post hanc vitam, sicut manet aliquando poena ei qui in
caritate decedit, quae non semper delet omne malum quod invenit, sed
solum hoc quod est sibi contrarium.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod de loco Purgatorii non
invenitur aliquid expresse determinatum in Scriptura, nec rationes
possunt ad hoc efficaces induci. Tamen probabiliter, et secundum quod
consonat magis sanctorum dictis, et revelationi factae multis, locus
Purgatorii est duplex. Unus secundum legem communem; et sic locus
Purgatorii est locus inferior Inferno conjunctus, ita quod idem ignis
sit qui damnatos cruciat in Inferno, et qui justos in Purgatorio
purgat; quamvis damnati secundum quod sunt inferiores merito, et loco
inferiores ordinandi sint. Alius est locus Purgatorii secundum
dispensationem; et sic quandoque in diversis locis aliqui puniti
leguntur, vel ad vivorum instructionem, vel ad mortuorum
subventionem, ut viventibus eorum poena innotescens, per suffragia
Ecclesiae mitigaretur. Quidam tamen dicunt, quod secundum legem
communem locus Purgatorii est ubi homo peccat; quod non videtur
probabile, quia simul potest homo puniri pro peccatis quae in diversis
locis commisit. Quidam vero dicunt quod puniuntur supra nos secundum
legem communem; quia sunt medii inter nos et Deum quantum ad statum.
Sed hoc nihil est; quia non puniuntur pro eo quod supra nos sunt, sed
pro eo quod est infimum in eis, scilicet peccatum.
Ad primum ergo dicendum, quod ignis Purgatorius est aeternus quantum
ad substantiam, sed temporalis quantum ad effectum purgationis.
Ad secundum dicendum, quod poena Inferni est ad affligendum; et ideo
nominatur omnibus illis quae hic nos affligere consueverunt; sed poena
Purgatorii est principaliter ad purgandum reliquias peccati; et ideo
sola poena ignis Purgatorio attribuitur, quia ignis habet purgare et
consumere.
Ad tertium dicendum, quod ratio illa procedit secundum
dispensationem, et non secundum legem communem.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod in Purgatorio erit duplex
poena: una damni, inquantum scilicet retardantur a divina visione;
alia sensus, secundum quod ab igne corporali punientur; et quantum ad
utrumque poena Purgatorii minima excedit maximam poenam hujus vitae.
Quanto enim aliquid magis desideratur, tanto ejus absentia est
molestior. Et quia affectus quo desideratur summum bonum, post hanc
vitam in animabus sanctis est intensissimus, quia non retardatur
affectus mole corporis, et etiam quia terminus fruendi summo bono jam
advenisset, nisi aliquid impediret; ideo de tardatione maxime dolent.
Similiter etiam cum dolor non sit laesio, sed laesionis sensus; tanto
aliquis magis dolet de aliquo laesivo, quanto magis est sensitivum;
unde laesiones quae fiunt in locis maxime sensibilibus, sunt maximum
dolorem causantes. Et quia totus sensus corporis est ab anima; ideo
si in ipsam animam aliquod laesivum agat, de necessitate oportet quod
maxime affligatur. Quod autem anima ab igne corporali patiatur, hoc
ad praesens supponimus, quia de hoc infra, dist. 44, qu. 3,
art. 3, quaestiunc. 3, in corp., dicetur. Et ideo oportet quod
poena Purgatorii quantum ad poenam damni et sensus excedat omnem poenam
istius vitae. Quidam autem assignant rationem ex hoc quod anima tota
punitur, non autem corpus. Sed hoc nihil est; quia sic poena
damnatorum esset minor post resurrectionem quam ante; quod falsum est.
Ad primum ergo dicendum, quod quamvis anima sit minus passiva quam
corpus, tamen est magis cognoscitiva passionis; et ubi est major
passionis sensus, ibi est major dolor, etiam si sit minor passio.
Ad secundum dicendum, quod acerbitas illius poenae non est tantum ex
quantitate peccati, quantum ex dispositione puniti; quia idem peccatum
gravius punitur ibi quam hic: sicut ille qui est melioris
complexionis, magis punitur eisdem plagis impositis quam alius; et
tamen judex utrique easdem plagas pro eisdem culpis inferens, juste
facit.
Et per hoc etiam patet solutio ad tertium.
Quaestiuncula 4
Ad quartam quaestionem dicendum, quod aliquid dicitur voluntarium
dupliciter. Uno modo voluntate absoluta; et sic nulla poena est
voluntaria, quia ex hoc est ratio poenae, quod voluntati
contrariatur. Alio modo dicitur aliquid voluntarium voluntate
conditionata, sicut ustio est voluntaria propter sanitatem
consequendam; et sic aliqua poena potest esse voluntaria dupliciter.
Uno modo, quia per poenam aliud bonum acquirimus; et sic ipsa
voluntas assumit poenam aliquam, ut patet in satisfactione; vel etiam
quia ille libenter eam accipit, et non vellet eam non esse, sicut
accidit in martyrio. Alio modo, quia quamvis per poenam nullum bonum
nobis accrescat, tamen sine poena ad bonum pervenire non possumus,
sicut patet de morte naturali; et tunc voluntas non assumit poenam, et
vellet ab ea liberari; sed eam supportat; et quantum ad hoc voluntaria
dicitur; et sic poena Purgatorii est voluntaria. Quidam autem
dicunt, quod non est aliquo modo voluntaria, quia sunt ita absorpti
poenis, quod nesciunt se per poenam purgari, sed putant se esse
damnatos. Sed hoc est falsum; quia nisi scirent se liberandos,
suffragia non peterent, quod frequenter faciunt.
Et per hoc patet solutio ad objecta.
Quaestiuncula 5
Ad quintam quaestionem dicendum, quod sicut post diem judicii divina
justitia succendet ignem quo damnati in perpetuum punientur; ita etiam
nunc sola justitia divina electi post hanc vitam purgantur; non
ministerio Daemonum, quorum victores extiterunt; nec ministerio
Angelorum, quia cives suos non tam vehementer affligerent. Sed tamen
possibile est quod eos ad loca poenarum deducant, et etiam ipsi
Daemones, qui de poenis hominum laetantur, eas concomitentur, et
assistant purgandis, tum ut de eorum poenis satientur, tum ut in eorum
exitu a corpore aliquid suum ibi reperiant. In hoc autem saeculo,
quando adhuc locus pugnae est, puniuntur homines et a malis Angelis,
sicut ab hostibus, ut patet de Job; et a bonis, sicut patet de
Jacob, cujus nervus femoris Angelo percutiente emarcuit. Et hoc
etiam expresse Dionysius dicit in 4 cap. de Div. Nom., quod boni
Angeli interdum puniunt.
Et per hoc patet solutio ad objecta.
|
|
