|
Quaestiuncula 1
1. Ad secundum sic proceditur. Videtur quod ingratitudo non sit
speciale peccatum. Quod enim invenitur in omni peccato, non est
speciale peccatum. Sed ingratitudinem incurrimus per quodlibet
peccatum, quia Deum nobis maxime beneficum offendimus quolibet
peccato, quantum in nobis est. Ergo ingratitudo non est speciale
peccatum.
2. Praeterea, omne peccatum speciale alicui virtuti speciali
opponitur. Sed non est assignare aliquam virtutem specialem cui
ingratitudo opponatur, cum sit contra omnes, quia omnes ex Dei gratia
nobis conferuntur. Ergo ingratitudo non est speciale peccatum.
1. Sed contra, ubicumque est invenire specialem rationem
deformitatis, est invenire speciale peccatum. Sed hoc habet
ingratitudo. Ergo est speciale peccatum.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod non minus sit ingratus innocens, si
peccat, quam poenitens. Ille enim per offensam fit magis ingratus qui
ad majores gratiarum actiones tenetur. Sed magis tenetur ad gratiarum
actiones innocens quam poenitens, inquantum nobilius donum a Deo
habet. Ergo magis est ingratus, si peccat.
2. Praeterea, sicut homo per gratiam Dei relevatur a casu, ita per
gratiam tenetur ne cadat. Sed ingratitudo, gratiae contemptum
importat. Ergo ita est ingratus innocens dum peccat contemnens gratiam
sustentantem, sicut poenitens contemnens gratiam relevantem.
1. Sed contra, rectum judicium est ut ille plus diligat cui plus est
dimissum, ut patet Luc. 7. Sed plus dimissum est poenitenti quam
innocenti. Ergo plus tenetur diligere; ergo magis est ingratus, si
peccat.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod ex ingratitudine recidivantis consurgat
tantus reatus, quantus fuit praecedentium peccatorum. Quia quantum
est beneficium pristinum, tanta est ingratitudo contemnentis. Sed
quantum est peccatum commissum, tantum est beneficium remissionis
peccati. Ergo tanta est ingratitudo; et ita videtur quod consurgat
aequalis reatus peccatis dimissis secundum ingratitudinem peccati
sequentis.
2. Praeterea, non possunt aliqua commensurari nisi secundum
quantitatem quam habent. Sed reatus ex ingratitudine recidivantium
mensurantur secundum quantitatem peccatorum dimissorum; quia quanto
plura et majora peccata sunt alicui dimissa, tanto magis efficitur
ingratus contemnendo. Ergo reatus totus praecedentium peccatorum redit
per ingratitudinem recidivantis.
1. Sed contra, quantitas reatus est secundum quantitatem
deformitatis in culpa. Sed quandoque non est tanta deformitas in
peccato recidivantis, quanta fuit in multis aliis quae prius sibi
dimissa fuerunt. Ergo non redit aequalis reatus.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod ingratitudo gratiarum
actionis privativa est; quae quidem gratiarum actio dationem respicit.
Est autem duplex datio. Una quae respicit debitum, vel jam
existens, sicut cum quis alicui reddit quod debet; vel ut fiat, sicut
cum quis emit vel dat aliquid, ut alterum sibi debitum fiat; et haec
datio ad justitiam pertinet. Alia autem est quae neutro modo respicit
debitum; et haec proprie donatio dicitur, et ad liberalitatem
pertinet. Et quia ad hanc dationem nihil inclinat nisi voluntas
dandi, ideo gratuita dicitur; et tali dationi gratiarum actio proprie
debetur, ut quis gratiae factae retributionem faciat secundum suum
modum. Ex hujusmodi ergo gratiarum actionis defectu aliquis ingratus
dicitur; et tanto magis, quanto magis ab hoc discedit. Unde primus
modus ingratitudinis est, cum quis effectu pro beneficiis acceptis
retribuere aliquid negligit; secundus, cum affectu contemnit;
tertius, cum etiam intellectu obliviscitur; quartus, et maximus, ut
contra benefacientem aliquid operetur indebite. Ingratitudo autem
quantum ad tres primos gradus semper est peccatum speciale; sed quantum
ad quartum est deformitas annexa peccato; quia ex hoc ipso quod ponitur
aliquid indebite fieri, ponitur peccatum esse; sed ex hoc quod dicitur
fieri contra benefacientem, additur circumstantia aggravans, quae est
ingratitudo. Unde, cum omne peccatum contra Deum sit, ex quolibet
peccato homo ingratitudinem incurrit, quia ipse est nobis summe
beneficus; et per hunc modum quodlibet peccatum post beneficium
remissionis peccatorum ingratitudinem habet annexam; et ideo
ingratitudo, secundum quam peccata redire dicuntur, non est speciale
peccatum, quamvis aliqua ingratitudo sit speciale peccatum.
Ad primum ergo dicendum, quod de ratione generalis peccati est non
solum quod inveniatur cum omnibus peccatis, sed etiam quod nonnunquam
inveniatur sine aliquo aliorum peccatorum: quia nihil est in genere
quod non sit in aliqua ejus specie; unde quatenus invenitur ab aliis
peccatis separatum, dicitur peccatum speciale, quamvis quandoque etiam
aliis adjungatur.
Ad secundum dicendum, quod ingratitudo, ut dictum est, gratiarum
actionem tollit, quae est actus justitiae; quia ille qui prius dedit,
debitorem sibi constituit illum qui retribuit, quamvis hoc non
intenderet; unde opponitur justitiae.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod loquendo de poenitente per se
et innocente quantum ad bonum remissionis peccatorum et innocentiae
conservatae, donis aliis praetermissis, sic quodammodo plus tenetur ad
gratiarum actionem innocens quam poenitens. Gratiarum enim actio
respicit et quantitatem doni, et modum gratuitae donationis, et ex
utroque mensuram recipit: quia tam majori dono quam magis gratis dato
major gratiarum actio debetur. Considerando ergo quantitatem doni,
sic innocens magis tenetur, quia majus est quod accepit; sed
considerando hoc quod est gratis dare, magis tenetur poenitens; quia
quanto aliquis est magis elongatus a debito recipiendi, tanto datio fit
sibi magis gratis ex parte sua, quamvis non ex parte dantis, qui
omnibus aequali liberalitate dat. Magis autem elongatur peccator a
debito consequendi remissionem peccatorum, quam innocens a debito
conservationis; et ideo uterque aliquo modo plus tenetur ad gratiarum
actionem, et aliquo modo aequaliter.
Et per hoc patet solutio ad objecta.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod quidam dixerunt, quod per
ingratitudinem recidivantis redit tantus reatus quantus fuit omnium
peccatorum praecedentium. Sed hoc non potest esse; quia quantitas
reatus sequitur quantitatem peccati; quantitas autem peccati per quod
quis recidivat, est multo minus quandoque ex genere suo quam peccata
quae prius erant dimissa. Et non potest esse quod ingratitudinis
circumstantia det sibi tantam quantitatem; quia haec ingratitudo
consurgit ex hoc quod aliquid indebite fit contra Dei praecepta; unde
secundum mensuram indebiti est mensura ingratitudinis; et sic quantitas
peccati quam habet ex suo genere, dat quantitatem ingratitudini; unde
quantitas ingratitudinis non potest esse major quam sit quantitas
peccati. Et ideo aliter dicendum, quod non redit aequalis reatus
secundum quantitatem absolutam, redit autem aequalis secundum
proportionalitatem: quia quanto fuerunt peccata dimissa graviora,
tanto fuit beneficium remissionis majus; et quanto beneficium fuit
majus, tanto ingratitudo major; et sic aliquo modo quantitas reatus
praecedentium peccatorum manet in ingratitudine recidivi, non autem
secundum aequalitatem absolutam; sicut nec beneficium est aequale
peccato dimisso in quantitate, sed multo minus; nec ingratitudo
secundum quantitatem absolutam est tanta quantum beneficium.
Et secundum hoc patet solutio ad objecta.
|
|
