|
Quaestiuncula 1
1. Ad primum sic proceditur. Videtur, quod extrema unctio non sit
sacramentum. Quia sicut oleum assumitur ad infirmos, ita ad
catechumenos. Sed unctio quae fit oleo ad catechumenos, non est
sacramentum. Ergo nec extrema unctio quae fit oleo ad infirmos.
2. Praeterea, sacramenta veteris legis fuerant signa sacramentorum
novae legis. Sed extrema unctio non habuit aliquam figuram in veteri
lege. Ergo non est sacramentum novae legis.
3. Praeterea, secundum Dionysium, omne sacramentum est vel ad
purgandum vel ad illuminandum vel ad perficiendum. Sed extrema unctio
non ponitur neque ad purgandum neque ad illuminandum, quia hoc soli
Baptismo attribuitur: neque ad perficiendum, quia hoc, secundum
ipsum, pertinet ad chrisma et Eucharistiam. Ergo extrema unctio non
est sacramentum.
1. Sed contra, sacramenta Ecclesiae sufficienter subveniunt
defectibus hominum secundum quemlibet statum. Sed exeuntibus non
subvenit aliud quam extrema unctio. Ergo ipsa est sacramentum.
2. Praeterea, sacramenta, ut supra dictum est, dist. 1, nihil
aliud sunt quam quaedam spirituales medicinae. Sed extrema unctio est
quaedam spiritualis medicina: quia valet ad remissionem peccatorum, ut
habetur Jac. 5. Ergo est sacramentum.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod extrema unctio non sit unum sacramentum.
Quia unitas rei est ex sua materia et ex sua forma, cum ex eodem res
esse habeat et unitatem. Sed forma hujus sacramenti frequenter
iteratur etiam eadem vice; et materia pluries in uncto adhibetur
secundum diversas partes. Ergo non est unum sacramentum.
2. Praeterea, ipsa unctio est sacramentum: ridiculum enim est
dicere, quod oleum sit sacramentum. Sed sunt plures unctiones. Ergo
sunt plura sacramenta.
3. Praeterea, unus sacramentum ab uno ministro perfici debet. Sed
in aliquo casu extrema unctio non potest perfici uno ministro, sicut si
post primam unctionem factam sacerdos moriatur tunc enim alius sacerdos
debet ulterius procedere. Ergo extrema unctio non est sacramentum
unum.
1. Sed contra est, quia sicut immersio se habet ad Baptismum, ita
se habet unctio ad hoc sacramentum. Sed plures immersiones sunt unum
sacramentum Baptismi. Ergo et plures unctiones sunt unum
sacramentum.
2. Praeterea, si non esset unum sacramentum, tunc facta prima
unctione non oporteret ad perfectionem sacramenti quod fieret secunda:
quia quodlibet sacramentum per se habet esse perfectum. Sed hoc falsum
est. Ergo est unum sacramentum.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod hoc sacramentum non fuit institutum a
Christo. Quia de institutione sacramentorum quae Christus
instituit, fit mentio in Evangelio, sicut de Eucharistia et
Baptismo. Sed nulla fit mentio de extrema unctione. Ergo non est a
Christo instituta.
2. Praeterea, Magister expresse dicit in littera, quod est
institutum ab apostolis. Ergo ipse Christus per se non instituit.
3. Praeterea, sacramentum Eucharistiae, quod Christus instituit,
etiam ipse per se exhibuit. Sed hoc sacramentum ipse nulli exhibuit.
Ergo per se non instituit.
1. Sed contra: sacramenta novae legis sunt digniora quam sacramenta
veteris legis. Sed omnia sacramenta veteris legis sunt ab ipso Deo
instituta. Ergo multo fortius omnia sacramenta novae legis habent
institutionem ab ipso Christo.
2. Praeterea, ejusdem est statuere et statuta removere. Sed
Ecclesia, quae in successoribus apostolorum habet eamdem auctoritatem
quam apostoli habuerunt, non posset auferre sacramentum extremae
unctionis. Ergo apostoli non instituerunt, sed ipse Christus.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod in his quae Ecclesia
visibiliter operatur, quaedam sunt sacramenta, ut Baptismus; quaedam
sacramentalia, ut exorcismus, ut supra, dist. 6, dictum est:
quorum haec est differentia, quia sacramentum dicitur illa actio
Ecclesiae quae attingit ad effectum principaliter intentum in
administratione sacramentorum; sed sacramentale dicitur illa actio quae
quamvis non pertingat ad illum effectum, tamen ordinatur aliquo modo ad
illam actionem principalem. Effectus autem intentus in administratione
sacramentorum est curatio morbi peccati. Isaiae 27, 9: hic est
omnis fructus, ut auferatur peccatum. Et ideo cum ad hunc effectum
pertingat extrema unctio, ut ex verbis Jacobi patet, nec ordinetur ad
aliud sacramentum quasi ei annexum; constat quod extrema unctio non est
sacramentale, sed sacramentum.
Ad primum ergo dicendum, quod oleum quo catechumeni unguntur, sua
unctione non perducit ad peccati remissionem, quia hoc ad Baptismum
pertinet, sed aliquo modo ad Baptismum disponit, ut supra, dist.
6, dictum est: et ideo non est sacramentum illa unctio, sicut unctio
extrema.
Ad secundum dicendum, quod hoc sacramentum immediate hominem ad
gloriam disponit, cum exeuntibus a corpore detur: et quia in veteri
lege non erat adhuc tempus perveniendi ad gloriam, quia neminem ad
gloriam adduxit lex; ideo illud sacramentum ibi praefigurari non debuit
per aliquod sacramentum sibi respondens, sicut per figuram ejusdem
generis; quamvis per figuras remotas aliquo modo figuratum sit in
omnibus curationibus quae leguntur in veteri testamento.
Ad tertium dicendum, quod Dionysius non facit aliquam mentionem de
extrema unctione, sicut nec de poenitentia nec de matrimonio: quia
ipse non intendit determinare de sacramentis nisi quatenus per ea
innotescere potest ecclesiasticae hierarchiae ordinata dispositio
quantum ad ministros et actiones ministrorum, et recipientes. Tamen
cum per extremam unctionem aliquis consequatur gratiam et remissionem
peccatorum; non est dubium quod habet vim illuminativam et purgativam,
sicut Baptismus, quamvis non ita plenam.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod unum numero, per se loquendo,
dicitur tripliciter. Uno modo sicut indivisibile, quod nec actu nec
potentia est plura, ut punctus et unitas. Alio modo sicut continuum,
quod quidem est unum actu, sed plura potentia, ut linea. Sed tertio
modo sicut perfectum aliquod quod ex pluribus partibus constituitur, ut
domus; quod est multa quodammodo etiam actu, sed illa multa conveniunt
in aliquo uno: et hoc modo quodlibet sacramentum dicitur unum,
inquantum multa quae sunt in uno sacramento, adunantur ad unum
significandum vel causandum: quia sacramentum signando causat. Et
ideo quando una actio sufficit ad perfectam significationem, unitas
sacramenti consistit in illa actione tantum, sicut patet in
confirmatione: quando autem significatio sacramenti potest esse et in
una et in multis actionibus, tunc sacramentum perfici potest et una
actione et pluribus, sicut Baptismus in una immersione et tribus:
quia ablutio quae significatur in Baptismo, potest esse per unam
immersionem vel per multas. Quando autem perfecta significatio non
potest esse nisi per plures actiones, tunc plures actiones sunt de
perfectione sacramenti, sicut patet de Eucharistia: quia refectio
corporalis, quae significat spiritualem, non potest esse nisi per
cibum et potum; et similiter est in hoc sacramento: quia curatio
interiorum vulnerum non potest perfecte significari nisi per
appositionem medicinae ad diversas vulnerum radices: et ideo plures
actiones sunt de perfectione hujus sacramenti.
Ad primum ergo dicendum, quod unitas totius perfecta non tollitur
propter diversitatem materiae aut formae, quae est in partibus totius;
sicut constat quod non eadem materia est carnis et ossis, ex quibus
constituitur unus homo, nec eadem forma; et similiter etiam in
sacramento Eucharistiae: et in hoc sacramento pluralitas materiae et
formae unitatem sacramenti non tollit.
Ad secundum dicendum, quod quamvis illae actiones sint plures
simpliciter, tamen uniuntur in una perfecta actione, quae est unctio
omnium exteriorum sensuum, quibus hauritur morbus interior.
Ad tertium dicendum, quod quamvis in Eucharistia, si post
consecrationem panis moriatur sacerdos, alius sacerdos possit ad
consecrationem vini incipere ubi ille dimisit, vel etiam incipere a
capite supra aliam materiam; tamen in extrema unctione non potest a
capite incipere, sed debet semper procedere: quia unctio in eadem
parte facta tantum valet ac si consecraretur bis eadem hostia: quod
nullo modo faciendum est. Nec tamen ministrorum pluralitas tollit
unitatem sacramenti, quia instrumentaliter tantum operantur; mutatio
autem martellorum non tollit unitatem operationis fabri.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod circa hoc est duplex opinio.
Quidam enim dicunt, quod sacramentum istud et confirmationis,
Christus non instituit per se, sed apostolis instituendum dimisit:
quia haec duo propter plenitudinem gratiae quae in eis confertur, non
potuerunt ante spiritus sancti missionem plenissimam institui; unde
sunt ita sacramenta novae legis, quod in veteri lege figuram non
habuerunt. Sed haec ratio non multum cogit: quia sicut Christus ante
passionem promisit plenam spiritus sancti missionem, ita potuit
instituere haec sacramenta. Et ideo alii dicunt, quod omnia
sacramenta Christus instituit per seipsum; sed quaedam per seipsum
promulgavit, quae sunt majoris difficultatis ad credendum; quaedam
autem apostolis promulganda reservavit, sicut extremam unctionem et
confirmationem. Et haec opinio pro tanto videtur probabilior, quia
sacramenta ad fundamentum legis pertinent, et ideo ad legislatorem
pertinet eorum institutio; et iterum quia ex institutione efficaciam
habent, quae eis non nisi divinitus est.
Ad primum ergo dicendum, quod multa dominus fecit et dixit quae in
Evangeliis non continentur. Illa enim praecipue curaverunt
Evangelistae tradere quae ad salutis necessitatem et ad ordinem
ecclesiasticae dispositionis pertinent; et ideo potius institutionem
Baptismi et poenitentiae et Eucharistiae et ordinis a Christo factam
narraverunt, quam extremae unctionis vel confirmationis; quae neque
sunt de necessitate salutis, neque ad dispositionem sive distinctionem
Ecclesiae pertinent. Tamen etiam de olei unctione fit mentio in
Evangelio, Marc. 6, ubi dicitur quod apostoli oleo ungebant
infirmos.
Ad secundum dicendum, quod Magister dicit ab apostolis institutum,
quia per doctrinam apostolorum nobis promulgata est ejus institutio.
Ad tertium dicendum, quod Christus, sicut in praecedenti dist.,
qu. 2, art. 3, quaestiunc. 3, dictum est, non exhibuit aliquod
sacramentum, nisi quod ipse accepit in exemplum. Accipere autem
poenitentiam et extremam unctionem sibi non competebat, quia sine
peccato erat; et ideo ipse non exhibuit.
|
|
