|
Quaestiuncula 1
1. Ad primum sic proceditur. Videtur quod non debeant plures
ordines distingui. Quanto enim aliqua virtus est major, tanto minus
est multiplicata. Sed hoc sacramentum est dignius aliis sacramentis,
inquantum constituit suscipientes in aliquo gradu super alios. Cum
ergo alia sacramenta non distinguantur in plura quae recipiant
praedicationem totius, nec hoc sacramentum debet distingui in plures
ordines.
2. Praeterea, si dividitur; aut est divisio totius in partes
integrales, aut in partes subjectivas. Non in partes integrales:
quia sic non reciperent praedicationem totius. Ergo est divisio in
partes subjectivas. Sed partes subjectivae recipiunt in plurali
praedicationem generis remoti sicut generis proximi; sicut homo et
asinus sunt plura animalia, et plura corpora animata. Ergo et
sacerdotium et diaconatus sicut sunt plures ordines; ita et plura
sacramenta, cum sacramentum sit quasi genus ad ordines.
3. Praeterea, secundum philosophum in 8 Ethic., regimen quo unus
tantum principatur, est nobilius regimen communitatis quam aristocratia
qua diversi in diversis officiis constituuntur. Sed regimen Ecclesiae
debet esse nobilissimum. Ergo non deberet esse in Ecclesia distinctio
ordinum ad diversos actus; sed tota potestas deberet apud unum
residere; et sic deberet esse tantum unus ordo.
1. Sed contra, Ecclesia est corpus Christi mysticum, simile
corpori naturali, secundum apostolum. Sed in corpore naturali sunt
diversa membrorum officia. Ergo et in Ecclesia debent esse diversi
ordines.
2. Praeterea, ministerium novi testamenti est dignius quam
ministerium veteris, ut patet 2 Corinth. 3. Sed in veteri
testamento non solum sacerdotes, sed etiam ministri eorum Levitae
sanctificabantur. Ergo et in novo testamento debent consecrari per
ordinis sacramentum non solum sacerdotes, sed etiam ministri eorum; et
ita oportet quod sint plures ordines.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod non sint septem ordines. Ordines enim
Ecclesiae ordinantur ad actus hierarchicos. Sed tres sunt tantum
actus hierarchici; scilicet purgare, illuminare, et perficere,
secundum quos Dionysius distinguit tres ordines in 5 cap. Eccl.
Hierar. Ergo non sunt septem.
2. Praeterea, omnia sacramenta habent efficaciam et auctoritatem ex
institutione Christi, vel saltem apostolorum ejus. Sed in doctrina
Christi et apostolorum non fit mentio nisi de presbyteris et diaconis.
Ergo videtur quod non sunt alii ordines.
3. Praeterea, per sacramentum ordinis constituitur aliquis
dispensator aliorum sacramentorum. Sed alia sacramenta sunt sex.
Ergo debent esse tantum sex ordines.
4. Sed contra, videtur quod debeant esse plures. Quia quanto
aliqua virtus est altior, tanto est minus multiplicabilis. Sed
potestas hierarchica est altiori modo in Angelis quam sit in nobis, ut
Dionysius dicit. Ergo cum in hierarchia angelica sint novem ordines,
totidem deberent esse in Ecclesia, vel plures.
5. Praeterea, prophetia Psalmorum est nobilior inter alias
prophetias. Sed ad pronuntiandum in Ecclesia alias prophetias est
unus ordo, scilicet lectorum. Ergo et ad pronuntiandum Psalmos
deberet esse alius ordo; et praecipue cum in decretis Psalmista
secundus ab ostiario inter ordines ponatur.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod ordines non debeant distingui per sacros
et non sacros. Omnes enim ordines sacramenta quaedam sunt. Sed omnia
sacramenta sunt sacra. Ergo omnes ordines sunt sacri.
2. Praeterea, secundum ordines Ecclesiae non deputatur aliquis nisi
ad divina officia. Sed omnia talia sunt sacramenta. Ergo omnes
ordines sunt sacri.
1. Sed contra est quod ordines sacri impediunt matrimonium
contrahendum, et dirimunt contractum. Sed quatuor inferiores ordines
non impediunt contrahendum, nec dirimunt contractum. Ergo non sunt
sacri ordines.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod ordinum multitudo
inducta est in Ecclesia propter tria. Primo propter sapientiam Dei
commendandam, quae in distinctione ordinata rerum maxime relucet tam in
naturalibus quam in spiritualibus; quod significatur in hoc quod regina
Saba videns ordinem ministrantium Salomoni non habebat ultra
spiritum, deficiens in admiratione sapientiae ipsius. Secundo ad
subveniendum humanae infirmitati: quia per unum non poterant omnia quae
ad divina mysteria pertinebant expleri sine magno gravamine; et ideo
distinguuntur ordines diversi ad diversa officia. Et hoc patet per hoc
quod dominus, Numer. 11, dedit Moysi septuaginta senes populi in
adjutorium. Tertio ut via proficiendi hominibus amplior detur dum
plures in diversis officiis distribuunt, ut omnes sint Dei
cooperatores, quo nihil est divinius, ut Dionysius dicit.
Ad primum ergo dicendum, quod illa sacramenta dantur ad effectus
aliquos percipiendos; sed hoc sacramentum datur principaliter ad actus
aliquos agendos; et ideo secundum diversitatem actuum oportet quod
ordinis sacramentum distinguatur, sicut potentiae distinguuntur per
actus.
Ad secundum dicendum, quod distinctio ordinum non est totius
integralis in partes, neque totius universalis, sed totius
potestativi; cujus haec est natura quod totum secundum completam
rationem est in uno, in aliis autem est aliqua participatio ipsius; et
ita est hic: tota enim plenitudo hujus sacramenti est in uno ordine,
scilicet sacerdotio; sed in aliis est quaedam participatio ordinis; et
hoc significatum est in hoc quod dominus dicit Num. 11, 17,
Moysi: auferam de spiritu tuo, et tradam eis, ut sustentent onus
populi. Et ideo omnes ordines sunt unum sacramentum.
Ad tertium dicendum, quod in regno quamvis tota potestatis plenitudo
resideat penes regem, non tamen excludunt ministrorum potestates quae
sunt participationes quaedam regiae potestatis; et similiter est in
ordine. In aristocratia autem apud nullum residet plenitudo
potestatis, sed apud omnes.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod quidam sumunt sufficientiam
ordinum per quamdam adaptationem ad gratias gratis datas de quibus
habetur 1 Corinth. 12. Dicunt enim quod sermo sapientiae competit
episcopo, quia ipse aliorum ordinator est, quod ad sapientiam
pertinet; sermo scientiae sacerdoti, quia debet habere clavem
scientiae; fides diacono, qui praedicat Evangelium; opera virtutum
subdiacono, qui se ad opera perfectionis extendit per votum
continentiae; interpretatio sermonum acolytho, quod significatur in
lumine quod defert; gratiae sanitatum exorcistae; genera linguarum
Psalmistae; prophetia lectori: discretio spirituum ostiario, qui
quosdam repellit, et quosdam admittit. Sed hoc nihil est; quia
gratiae gratis datae non dantur eidem, sicut ordines dantur eidem;
dicitur enim 1 Corinth. 12, 4: divisiones gratiarum sunt. Et
iterum ponuntur quaedam quae ordines non dicuntur, scilicet episcopatus
et psalmistatus. Et ideo alii assignant secundum quamdam
assimilationem ad caelestem hierarchiam, in qua ordines distinguuntur
secundum purgationem, illuminationem, perfectionem. Dicunt enim,
quod ostiarius purgat exterius segregando bonos a malis etiam
corporaliter; interius vero acolythus, quia per lumen quod portat,
significat se interiores tenebras pellere; sed utroque modo exorcista,
quia Diabolum quem expellit, utroque modo perturbat. Sed illuminatio
quae fit per doctrinam, quantum ad doctrinam propheticam fit per
lectores, quantum ad evangelicam fit per diaconos, quantum ad
apostolicam fit per subdiaconos. Sed perfectio communis, utpote quae
est poenitentiae, Baptismi, et hujusmodi, fit per sacerdotem;
excellens vero per episcopum, ut consecratio sacerdotum et virginum;
sed excellentissima per summum pontificem, in quo est plenitudo
auctoritatis. Sed hoc nihil est: tum quia ordines caelestis
hierarchiae non distinguuntur per praedictas actiones hierarchicas, cum
quaelibet cuilibet ordinum conveniat: tum quia, secundum Dionysium,
solis episcopis convenit perficere, illuminare autem sacerdotibus,
purgare autem ministris omnibus. Et ideo alii appropriant ordines
septem donis, ut sacerdotio respondeat donum sapientiae, quae nos pane
vitae et intellectus cibat, sicut sacerdos nos pane caelesti reficit;
sed timor ostiario, quia nos separat a malis; et sic intermedii
ordines respondent mediis donis. Sed hoc iterum nihil est: quia in
quolibet ordine septiformis gratia datur. Et ideo aliter dicendum
est, quod ordinis sacramentum ad sacramentum Eucharistiae ordinatur
quod est sacramentum sacramentorum, ut dicit Dionysius. Sicut enim
templum et altare et vasa et vestes, ita et ministeria quae ad
Eucharistiam ordinantur, consecratione indigent; et haec consecratio
est ordinis sacramentum; et ideo distinctio ordinum est accipienda
secundum relationem ad Eucharistiam; quia potestas ordinis aut est ad
consecrationem Eucharistiae ipsius, aut ad aliquod ministerium
ordinandum ad hoc. Si primo modo, sic est ordo sacerdotum; et ideo
cum ordinantur, accipiunt calicem cum vino, et patenam cum pane,
potestatem accipiendo consecrandi corpus et sanguinem Christi.
Cooperatio autem ministrorum est vel in ordine ad ipsum sacramentum,
vel in ordine ad suscipientes. Si primo, sic tripliciter. Primo
enim est ministerium quo minister cooperatur sacerdoti in ipso
sacramento quantum ad dispensationem, licet non quantum ad
consecrationem, quam solus sacerdos facit; et hoc pertinet ad
diaconum; unde in littera dicitur, quod ad diaconum pertinet
ministrare sacerdotibus in omnibus quae aguntur in sacramentis
Christi, unde ipsi sanguinem dispensant. Secundo est ministerium
ordinatum ad materiam sacramenti ordinandam in sacris vasis ipsius
sacramenti: et hoc pertinet ad subdiaconum; unde in littera dicitur
quod vasa corporis et sanguinis domini portant, et oblationes in altari
ponunt; et ideo accipiunt calicem de manu episcopi, sed vacuum, cum
ordinantur. Tertio est ministerium ordinatum ad praesentandum materiam
sacramenti; et hoc competit acolytho: ipse enim, ut in littera
dicitur, urceolum cum vino et aqua praeparat; unde accipiunt urceolum
vacuum. Sed ministerium ad praeparationem recipientium ordinatum non
potest esse nisi super immundos; quia qui mundi sunt, jam sunt ad
sacramenta recipienda idonei. Triplex autem est genus immundorum, ut
Dionysius dicit. Quidam enim sunt omnino infideles, credere non
volentes; et hi totaliter etiam a visione divinorum et a coetu fidelium
arcendi sunt; et hoc pertinet ad ostiarios. Quidam vero sunt volentes
credere, sed nondum sunt instructi, scilicet catechumeni; et ad horum
instructionem ordinatur ordo lectorum; et ideo prima rudimenta ad
doctrinam fidei, scilicet vetus testamentum, eis legendum
committitur. Quidam vero sunt fideles et instructi, sed impedimentum
habentes ex Daemonis potestate, scilicet energumeni; et ad hoc habet
ministerium ordo exorcistarum. Et sic patet ratio et numerus et gradus
ordinum.
Ad primum ergo dicendum, quod Dionysius loquitur de ordinibus non
secundum quod sunt sacramenta, sed secundum quod ad hierarchicas
actiones ordinantur; et ideo secundum actiones illas tres ordines
distinguit: quorum primus habet omnes tres, scilicet episcopus;
secundus habet duas, scilicet sacerdos; sed tertius habet unam
(scilicet purgare) scilicet diaconus, qui minister dicitur; et sub
hoc omnes inferiores ordines comprehenduntur. Sed ordines habent quod
sint sacramenta ex relatione ad maximum sacramentorum; et ideo secundum
hoc numerus ordinum accipi debet.
Ad secundum dicendum, quod in primitiva Ecclesia propter paucitatem
ministrorum omnia inferiora ministeria diaconis committebantur, ut
patet per Dionysium, ubi dicit: ministrorum alii stant ad portas
templi clausas; alii aliud quid proprii ordinis operantur; alii cum
sacerdotibus proponunt super altare sacrum panem, et benedictionis
calicem. Nihilominus erant omnes praedictae potestates, sed implicite
in una diaconi potestate. Sed postea ampliatus est cultus divinus; et
Ecclesia quod implicite habebat in uno ordine, explicite tradidit in
diversis; et secundum hoc dicit Magister in littera, quod Ecclesia
alios ordines sibi instituit.
Ad tertium dicendum, quod ordines ordinantur principaliter ad
sacramentum Eucharistiae, ad alia autem per consequens; quia etiam
alia sacramenta ab eo quod in hoc sacramento continetur, derivantur;
unde non oportet quod distinguantur ordines secundum sacramenta.
Ad quartum dicendum, quod Angeli differunt specie; et propter hoc in
eis potest esse diversus modus accipiendi divina; et ideo etiam
diversae hierarchiae in eis distinguuntur: sed in hominibus est tantum
una hierarchia, propter unum modum accipiendi divina qui consequitur
humanam speciem, scilicet per similitudines rerum sensibilium; et ideo
distinctio ordinum in Angelis non potest esse per comparationem ad
aliquod sacramentum, sicut est apud nos: sed solum per comparationem
ad hierarchicas actiones quas in inferiores exercet quilibet ordo in
eis: et secundum hoc nostri ordines eis respondent, quia in nostra
hierarchia sunt tres ordines, secundum hierarchicas actiones
distincti, sicut in qualibet hierarchia una Angelorum.
Ad quintum dicendum, quod psalmistatus non est ordo, sed officium
ordini annexum. Quia enim Psalmi cum cantu pronuntiantur, ideo
dicitur Psalmista et cantor. Cantor autem non est nomen ordinis
specialis; tum quia cantare pertinet ad totum chorum; tum quia non
habet aliquam specialem relationem ad Eucharistiae sacramentum; tum
quia officium quoddam est quod inter ordines largo modo acceptos
computatur quandoque.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod ordo dicitur sacer dupliciter.
Uno modo secundum se; et sic quilibet ordo est sacer, cum sit
sacramentum quoddam; alio modo ratione materiae circa quam habet
aliquem actum; et sic ordo sacer dicitur qui habet aliquem actum circa
rem aliquam consecratam; et sic sunt tantum tres ordines sacri,
scilicet sacerdos, et diaconus, qui habet actum circa corpus Christi
et sanguinem consecratum, et subdiaconus, qui habet actum circa vasa
consecrata; et ideo etiam eis continentia indicitur, ut sancti et
mundi sint qui sancta tractant.
Et per hoc patet solutio ad objecta.
|
|
