|
Quaestiuncula 1
1. Ad secundum sic proceditur. Videtur quod vir non teneatur
reddere debitum uxori non petenti. Praeceptum enim affirmativum non
obligat nisi ad tempus determinatum. Sed tempus determinatum
solutionis debiti non potest esse, nisi quando debitum petitur. Ergo
alias solvere non tenetur.
2. Praeterea, de quolibet debemus praesumere meliora. Sed melius
est etiam conjugibus continere quam matrimonio uti. Ergo nisi expresse
debitum petat, debet praesumere vir quod ei placeat continere; et sic
non tenetur ei debitum reddere.
3. Praeterea, sicut uxor habet potestatem in virum, ita dominus in
servum. Sed servus non tenetur domino servire nisi quando ei a domino
imperatur. Ergo nec vir uxori tenetur reddere debitum nisi quando ab
ea exigitur.
4. Praeterea, vir potest aliquando uxorem exigentem precibus
avertere ne exigat. Ergo multo magis potest non reddere, si non
exigat.
1. Sed contra, per redditionem debiti medicamentum praestatur contra
uxoris concupiscentiam. Sed medicus cui est infirmus aliquis
commissus, tenetur morbo ejus subvenire, etiam si ipse non petat.
Ergo vir uxori non petenti tenetur debitum reddere.
2. Praeterea, praelatus tenetur correctionis remedium contra
peccatum subditorum adhibere, etiam eis contradicentibus. Sed
redditio debiti in viro est ordinata contra peccata uxoris. Ergo
tenetur vir debitum reddere quandoque etiam non petenti.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod liceat mulieri menstruatae debitum
petere. Sicut enim in lege mulier menstruata erat immunda, ita et vir
fluxum seminis patiens. Sed vir seminifluus potest debitum petere.
Ergo pari ratione et mulier menstruata.
2. Item, major infirmitas est lepra quam passio menstruorum; et
majorem, ut videtur, corruptionem causat in prole. Sed leprosa
potest debitum petere. Ergo et cetera.
3. Item, si menstruatae non licet petere debitum, hoc non est nisi
ratione defectus qui timetur in prole. Sed si mulier sit sterilis,
non timetur talis defectus. Ergo videtur quod saltem sterilis
menstruata possit petere.
1. Sed contra, Levit. 18, 19: ad mulierem quae patitur
menstruum, non accedes: ubi Augustinus: cum sufficienter
prohibuisset, hic etiam repetit, ne forte in superioribus videretur
figurative accipiendum.
2. Item Isa. 64, 6: omnes justitiae vestrae quasi pannus
menstruatae; ubi Hieronymus: tunc viri abstinere debent a
mulieribus, quoniam concipiuntur membris damnati, caeci, claudi,
leprosi; ut quia parentes non erubuerunt in conclavi commisceri, eorum
peccata pateant cunctis, et apertius redarguantur in parvulis. Et sic
idem quod prius.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod mulier menstruata non debeat reddere
debitum petenti. Levit. 20, dicitur quod si aliquis ad menstruatam
accesserit, uterque morte est puniendus. Ergo videtur quod tam
reddens quam exigens debitum mortaliter peccet.
2. Item, Rom. 1, 32: non solum qui faciunt, sed etiam qui
consentiunt, digni sunt morte. Sed exigens debitum scienter a
menstruata mortaliter peccat. Ergo et mulier consentiens ei in
redditione debiti.
3. Item, furioso non est gladius reddendus, ne se vel alium
interficiat. Ergo eadem ratione nec uxor tempore menstruorum debet
viro corpus suum exponere, ne spiritualiter occidat.
1. Sed contra, 1 Corinth. 7, 4: mulier sui corporis
potestatem non habet, sed vir. Ergo petenti viro mulier etiam
menstruata debet debitum reddere.
2. Item, mulier menstruata non debet esse viro peccandi occasio.
Sed si viro petenti debitum, debitum ipsa non redderet, etiam tempore
menstruorum, esset viro peccandi occasio: quia forte fornicaretur.
Ergo et cetera.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod petere debitum est
dupliciter. Uno modo expresse, ut quando verbis invicem petunt.
Alio modo est petitio debiti interpretata, quando scilicet vir
percipit per aliqua signa quod uxor vellet sibi debitum reddi, sed
propter verecundiam tacet; et ita etiam si non expresse verbis debitum
petat, tamen vir tenetur reddere, quando expressa signa in uxore
apparent voluntatis debiti reddendi.
Ad primum ergo dicendum, quod tempus determinatum non est solum quando
petitur, sed quando timetur ex aliquibus signis periculum (ad quod
vitandum ordinatur debiti redditio) nisi tunc reddatur.
Ad secundum dicendum, quod vir potest talem praesumptionem de uxore
habere, quando in ea signa contraria non videt; sed quando videt,
esset stulta praesumptio.
Ad tertium dicendum, quod dominus non ita verecundatur a servo petere
debitum servitutis, sicut uxor a viro debitum conjugii. Si tamen
dominus non peteret propter ignorantiam, vel alia de causa,
nihilominus servus teneretur implere, si periculum immineret: hoc enim
est non ad oculum servire, quod apostolus servis mandat.
Ad quartum dicendum, quod non debet vir uxorem avertere ne petat
debitum, nisi propter aliquam rationabilem causam; et tunc non debet
cum magna instantia averti propter pericula imminentia.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod accedere ad menstruatam in lege
prohibitum erat duplici ratione; tum propter immunditiam; tum propter
nocumentum quod in prole ex hujusmodi commixtione frequenter
sequebatur. Et quo ad primum, praeceptum erat caeremoniale, sed
quantum ad secundum erat morale: quia cum matrimonium sit ad bonum
prolis principaliter ordinatum, ordinatus est omnis matrimonii usus quo
bonum prolis impenditur; et ideo hoc praeceptum obligat etiam in nova
lege propter secundam rationem, etsi non propter primam. Fluxus tamen
menstruorum potest esse naturalis et innaturalis. Naturalis quidem,
quando scilicet mulieres patiuntur temporibus determinatis, quando sunt
sanae. Innaturalis autem quando inordinate et quasi continue ex aliqua
infirmitate fluxum sanguinis patiuntur. In fluxu ergo menstruorum
innaturali non est prohibitum ad mulierem menstruatam accedere in lege
nova: tum propter infirmitatem, quia mulier in tali statu concipere
non potest; tum quia talis fluxus est perpetuus et diuturnus; unde
oporteret quod vir perpetuo abstineret. Sed quando naturaliter mulier
patitur fluxus menstruorum, potest concipere; et iterum talis fluxus
non durat nisi ad modicum tempus. Unde prohibitum est ad talem
accedere; et similiter prohibitum est mulieri in tali fluxu debitum
petere.
Ad primum ergo dicendum, quod fluxus seminis in viro ex infirmitate
procedit, nec semen sic fluens est aptum ad generationem; et praeterea
talis passio est diuturna vel perpetua, sicut lepra. Unde non est
similis ratio.
Et per hoc solvitur etiam secundum.
Ad tertium dicendum, quod quamdiu mulier menstrua patitur, non potest
esse certum eam esse sterilem. Quaedam enim in juventute sunt
steriles, quae processu temporis sunt fecundae, et e converso, ut
dicitur in 10 de animalibus.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod circa hoc dixerunt quidam, quod
mulier menstruata sicut non debet petere debitum, ita nec reddere.
Sicut enim non tenetur reddere si haberet infirmitatem in propria
persona, ex qua periculum ei immineret; ita non tenetur reddere ad
vitandum periculum prolis. Sed ista opinio videtur derogare
matrimonio, per quod datur omnimoda potestas viro in corpus mulieris
quantum ad matrimonialem actum. Nec est simile de infirmitate corporis
prolis et periculo proprii corporis; quia si mulier infirmatur,
certissimum est quod ex carnali actu periculum ei imminet; non autem
ita certum est de prole, quae forte nulla sequetur. Et ideo alii
dicunt, quod mulieri menstruatae nunquam licet petere debitum. Si
tamen vir ejus petat; aut petit scienter, et tunc debet eum avertere
precibus et monitis, tamen non ita efficaciter ut possit ei esse
occasio in alias damnabiles corruptelas, si ad id pronus credatur: aut
ignoranter; et mulier potest aliquam occasionem praetendere, vel
infirmitatem allegare, ne debitum reddat, nisi periculum viro
timeatur. Tamen finaliter, si vir non desistit a petitione, debet
debitum reddere poscenti. Passionem vero suam non est tutum indicare,
ne forte vir ex hoc ad eam abominationem concipiat, nisi de viri
prudentia praesumatur.
Ad primum ergo dicendum, quod hoc intelligendum est quando uterque
voluntarie consentit; non autem si mulier involuntaria et quasi coacta
debitum reddat.
Ad secundum dicendum, quod cum consensus non sit nisi voluntatis, non
intelligitur mulier consentire peccato viri nisi voluntarie debitum
reddat: quando enim est involuntaria, magis patitur quam consentiat.
Ad tertium dicendum, quod gladius furioso etiam esset reddendus quando
majus periculum timeretur in non reddendo; et similiter est in
proposito.
|
|
