|
Quaestiuncula 1
1. Ad quintum sic proceditur. Videtur quod conjugium quod inter
affines vel consanguineos est contractum, non semper sit per divortium
dirimendum. Quia quos conjunxit Deus, homo separare non debet. Cum
ergo Deus facere intelligatur quod Ecclesia facit, quae quandoque
tales ignoranter conjungit; videtur quod si postmodum in notitiam
veniant, non sint separandi.
2. Praeterea, favorabilius est vinculum matrimonii quam dominii.
Sed homo per longi temporis praescriptionem acquirit dominium in re
cujus non erat dominus. Ergo per diuturnitatem temporis matrimonium
ratificatur, etiam si prius ratum non fuit.
3. Praeterea, de similibus simile est judicium. Sed si matrimonium
esset dirimendum propter consanguinitatem, tunc in casu illo quando duo
fratres habent duas sorores in uxores, si unus separatur propter
consanguinitatem, et alius separari deberet pari ratione; quod non
videtur. Ergo matrimonium non est separandum propter consanguinitatem
vel affinitatem.
1. Sed contra, consanguinitas et affinitas impediunt contrahendum,
et dirimunt contractum. Ergo si probatur consanguinitas vel
affinitas, separandi sunt, si de facto contraxerint.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod ad separationem matrimonii quod est inter
affines et consanguineos contractum non sit procedendum per viam
accusationis. Quia accusationem inscriptio praecedit, qua aliquis se
ad talionem obligat, si in probatione defecerit. Sed haec non
requiruntur quando agitur de matrimonii separatione. Ergo accusatio
ibi locum non habet.
2. Praeterea, in causa matrimonii audiuntur solum propinqui, ut in
littera dicitur. Sed in accusationibus audiuntur etiam extranei.
Ergo in causa separationis matrimonii non agitur per viam
accusationis.
3. Praeterea, si matrimonium accusari deberet, tunc praecipue hoc
esset faciendum quando minus difficile est quod separetur. Sed hoc est
quando sunt tantum sponsalia contracta: tunc autem non accusatur
matrimonium. Ergo nunquam de cetero debet fieri accusatio.
4. Praeterea, ad accusandum non praecluditur alicui via per hoc quod
non statim accusat. Sed hoc fit in matrimonio: quia si primo tacuit
quando matrimonium contrahebatur, non potest postea matrimonium
accusare, nisi quasi suspectus. Ergo et cetera.
1. Sed contra, omne illicitum potest accusari. Sed matrimonium
affinium vel consanguineorum est illicitum. Ergo de eo potest esse
accusatio.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod in tali causa non sit procedendum per
testes sicut in aliis causis. Quia in aliis causis adducuntur ad
testificandum quicumque sunt omni exceptione majores. Sed hic non
admittuntur extranei, quamvis sint omni exceptione majores. Ergo et
cetera.
2. Praeterea, testes suspecti de privato odio vel amore, a
testimonio repelluntur. Sed maxime possunt propinqui esse suspecti de
amore respectu unius partis, et odio ad partem alteram. Ergo non est
audiendum eorum testimonium.
3. Praeterea, matrimonium est favorabilius quam aliae causae, in
quibus de rebus pure corporalibus agitur. Sed in illis non potest esse
idem accusator et testis. Ergo nec in matrimonio; et ita videtur quod
non convenienter in ista causa per testes procedatur.
1. Sed contra, testes inducuntur in causis, ut super his de quibus
dubitatur, fiat judici fides. Sed ita facienda est judici fides in
causa ista sicut in aliis causis, quia non debet praecipitare
sententiam de eo quod non constat. Ergo procedendum est hic ex
testibus, sicut in aliis causis.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod cum omnis concubitus
praeter legitimum matrimonium sit peccatum mortale, quod Ecclesia
omnibus modis impedire conatur, ad ipsam pertinet eos inter quos non
potest esse verum matrimonium, separare, et praecipue consanguineos et
affines, qui sine incestu contrahere non possunt carnaliter.
Ad primum ergo dicendum, quod quamvis Ecclesia dono et auctoritate
divina fulciatur; tamen inquantum est hominum congregatio, aliquid ex
defectu humano in actibus ejus provenit, quod non est divinum; et ideo
illa conjunctio quae fit in facie Ecclesiae impedimentum ignorantis,
non habet inseparabilitatem ex auctoritate divina, sed est contra
auctoritatem divinam errore humano inducta, quae excusat a peccato,
cum sit error facti, quamdiu manet; et propter hoc quando impedimentum
ad notitiam Ecclesiae venit, debet praedictam conjunctionem separare.
Ad secundum dicendum, quod illa quae sine peccato esse non possunt,
nulla praescriptione firmantur: quia, ut Innocentius dicit,
diuturnitas temporis non minuit peccatum, sed auget. Nec ad hoc facit
aliquid favor matrimonii, quod inter illegitimas personas esse non
poterat.
Ad tertium dicendum, quod res inter alios acta alii non praejudicat in
foro contentioso; unde quamvis unus frater repellatur a matrimonio
unius sororum ex causa consanguinitatis, non propter hoc separat
Ecclesia aliud matrimonium quod non accusatur. Sed in foro
conscientiae non oportet quod semper obligetur ad hoc alius frater ad
dimittendum uxorem suam: quia frequenter tales accusationes ex
malevolentia procedunt, et per falsos testes probantur. Unde non
oportet quod conscientiam suam informet ex his quae sunt circa aliud
matrimonium facta. Sed distinguendum videtur in hoc. Quia aut habet
certam scientiam de impedimento matrimonii, aut opinionem, aut
neutrum. Si primo modo, nec exigere nec reddere debitum debet. Si
secundo, debet reddere, sed non exigere. Si tertio, potest et
reddere et exigere.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod accusatio ad hoc est instituta
ne aliquis sustineatur quasi innocens qui culpam habet. Sicut autem ex
ignorantia facti contingit quod aliquis homo reputatur innocens qui in
culpa est; ita ex ignorantia alicujus circumstantiae contingit quod
aliquod factum reputatur licitum quod illicitum est; et ideo, sicut
homo accusatur quandoque, ita et factum ipsum accusari potest; et sic
matrimonium excusatur quando propter ignorantiam impedimenti aestimatur
legitimum quod est illegitimum.
Ad primum ergo dicendum, quod obligatio ad poenam talionis habet locum
quando accusatur persona de crimine, quia tunc agitur ad punitionem
ejus. Sed quando accusatur factum, tunc non agitur ad poenam
facientis, sed ad impediendum hoc quod est illicitum. Et ideo in
matrimonio accusator non se obligat ad aliquam poenam; sed talis
accusatio potest et verbo et scripto fieri, ita quod exprimatur et
persona accusans matrimonium quod accusatur, et impedimentum propter
quod accusatur.
Ad secundum dicendum, quod extranei non possunt scire consanguinitatem
nisi per consanguineos, de quibus probabilius est quod sciant; unde
quando ipsi tacent, suspicio habetur contra extraneum quia ex
malevolentia procedat, nisi per consanguineos probare voluerit; unde
repellitur ab accusatione, quando sunt consanguinei qui tacent, et per
quos probari non potest. Sed consanguinei, quantumcumque sint
propinqui, non repelluntur ab accusatione, quando accusatur
matrimonium propter aliquod impedimentum perpetuum, quod impedit
contrahendum, et dirimit contractum. Sed quando accusatur ex hoc quod
dicitur non fuisse contractum, tunc parentes tamquam suspecti sunt
repellendi, nisi ex parte illius qui est inferior dignitate et
divitiis, de quibus probabiliter aestimari potest quod libenter vellent
quod matrimonium staret.
Ad tertium dicendum, quod cum matrimonium nondum est contractum, sed
sponsalia tantum, non potest accusari, quia non accusatur quod non
est; sed potest denuntiari impedimentum, ne matrimonium contrahatur.
Ad quartum dicendum, quod ille qui primo tacuit, quandoque auditur
postea, si velit matrimonium accusare, quandoque repellitur; quod
patet ex decretali quae sic dicit: si post contractum matrimonium
aliquis apparet accusator, cum non prodierit in publicum, quando
secundum consuetudinem in Ecclesiis edebantur, utrum vox suae debeat
accusationis admitti, merito quaeri potest. Super quo respondemus,
quod si tempore denuntiationis praemissae is qui jam conjunctos
impetit, extra diocesim existebat, vel alias denuntiatio ad ejus non
potuit notitiam pervenire, utputa si nimio infirmitatis fervore
laborans sanae mentis patiebatur exilium, vel in annis erat tam teneris
constitutus quod ad comprehensionem talium ejus aetas sufficere non
valebat, seu alia causa legitima fuerit impeditus; ejus accusatio
debet audiri: alioquin, tamquam suspectus, esset proculdubio
repellendus, nisi juramento firmaverit quod post didicerit ea quae
objecerit, et ad hoc ex malitia non procedat.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod in hac causa oportet quod per
testes veritas patefiat, sicut et in aliis. Tamen, ut juristae
dicunt, in hac causa multa specialia inveniuntur; scilicet quod idem
potest esse accusator et testis; et quod non juratur de calumnia, cum
sit quasi causa spiritualis; et quod consanguinei admittuntur ad
testificandum; et quod non observatur omnino ordo judiciarius, quia
tali denuntiatione facta contumax potest excommunicari lite non
contestata; et valet hic testimonium de auditu, et post publicationem
testium testes possunt induci. Et hoc totum est ut peccatum
impediatur, quod in tali conjunctione esse potest.
Et per hoc patet solutio ad objecta.
|
|
