|
Quaestiuncula 1
1. Ad primum sic proceditur. Videtur quod suffragia per unum facta
alii prodesse non possint. Gal. 6, 6: quae enim seminaverit
homo, haec et metet. Sed si unus ex suffragiis alterius fructum
consequeretur, meteret ab aliis seminata. Ergo ex suffragiis aliorum
nullus fructum consequitur.
2. Praeterea, ad justitiam Dei pertinet ut unicuique retribuatur
pro meritis; unde Psal. 61, 13: tu reddes unicuique secundum
opera sua. Sed justitiam Dei deficere impossibile est. Ergo
impossibile est quod unus ex operibus alterius juvetur.
3. Praeterea, secundum eamdem rationem est opus meritorium et
laudabile, quia scilicet inquantum est voluntarium. Sed ex opere
unius non laudatur alter. Ergo nec opus unius potest esse alteri
meritorium et fructuosum.
4. Praeterea, ad divinam justitiam pertinet similiter bona reddere
pro bonis, et mala pro malis. Sed nullus punitur pro malis alterius;
immo, ut dicitur Ezech. 18, 20: anima quae peccaverit, ipsa
morietur. Ergo nec unus juvatur per bona alterius.
1. Sed contra est quod dicitur in Psal. 118, 64: particeps
ego sum omnium timentium te et cetera.
2. Praeterea, omnes fideles per caritatem uniti, sunt unius
corporis Ecclesiae membra. Sed unum membrum juvatur per alterum.
Ergo et unus homo potest ex meritis alterius juvari.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod mortui non possunt juvari ex operibus
vivorum. Primo per hoc quod dicit apostolus 2 Corinth. 5: omnes
nos oportet manifestari ante tribunal Christi, ut recipiat unusquisque
propria corporis quae gessit. Ergo ex his quae post mortem hominis
geruntur, quando extra corpus erit, nihil ei accrescere poterit ex
aliquibus operibus.
2. Praeterea, hoc idem videtur ex hoc quod habetur Apocal. 14,
13: beati mortui qui in domino moriuntur; et subdit: opera enim
illorum sequuntur illos.
3. Praeterea, proficere ex aliquo opere est solum in via
existentis. Sed homines post mortem jam non sunt viatores, quia de
eis hoc intelligitur quod legitur Job: semitam meam circumsepsit, et
transire non possum. Ergo mortui de suffragiis alicujus juvari non
possunt.
4. Praeterea, nullus juvatur ex opere alterius, nisi sit aliqua
vitae communicatio inter eos. Sed nulla communicatio est mortuorum ad
vivos, secundum philosophum in 1 Ethic. Ergo suffragia vivorum
mortuis non prosunt.
1. Sed contra est quod habetur 2 Mach. 12, 46: sancta et
salubris est cogitatio pro defunctis exorare, ut a peccatis solvantur.
Sed hoc esset inutile nisi eos juvaret. Ergo suffragia vivorum
mortuis prosunt.
2. Praeterea, Augustinus dicit in Lib. de cura pro mortuis
gerenda: non parva est universae Ecclesiae, quae in hac consuetudine
claret, auctoritas, ut in precibus sacerdotis quae domino Deo ad ejus
altare funduntur, locum suum etiam habeat commendatio mortuorum. Quae
quidem consuetudo ab ipsis apostolis inchoavit, ut dicit Damascenus in
quodam sermone de suffragiis mortuorum sic dicens: mysteriorum conscii
discipuli salvatoris et sacri apostoli, in tremendis et vivificis
mysteriis memoriam fieri eorum qui fideliter dormierunt, sanxerunt.
Quod etiam patet per Dionysium in ult. cap. Cael. Hierar., ubi
ritum commemorat quo in primitiva Ecclesia pro mortuis orabatur; ubi
etiam Dionysius asserit suffragia vivorum mortuis prodesse. Ergo hoc
indubitanter credendum est.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod suffragia per peccatores facta mortuis
non prosint. Quia, ut dicitur Joan. 9, 31: peccatores Deus
non exaudit. Sed si orationes eorum prodessent illis pro quibus
orant, a Deo exaudirentur. Ergo suffragia per eos facta mortuis non
prosunt.
2. Praeterea, Gregorius in pastorali, dicit: cum is qui displicet
ad intercedendum mittitur, irati animus ad deteriora provocatur. Sed
quilibet peccator Deo displicet. Ergo per peccatorum suffragia Deus
ad misericordiam non flectitur; et ita alia suffragia non prosunt.
3. Praeterea, opus alicujus magis videtur esse fructuosum facienti
quam alteri. Sed peccator per opera sua nihil meretur sibi. Ergo
multo minus potest alteri mereri.
4. Praeterea, omne opus meritorium oportet esse vivificatum, idest
caritate informatum. Sed opera per peccatores facta, sunt mortua.
Ergo non possunt per ea juvari mortui pro quibus fiunt.
5. Sed contra est quod nullus potest scire pro certo de altero,
utrum sit in statu culpae vel gratiae. Si ergo illa tantum suffragia
prodessent quae fiunt per eos qui sunt in gratia, non posset homo scire
per quos suffragia conquireret suis defunctis; et ita multi a
suffragiis procurandis retraherentur.
6. Praeterea, sicut Augustinus dicit in littera, secundum hoc
juvatur aliquis mortuus ex suffragiis, secundum quod dum viveret,
meruit ut juvaretur post mortem. Ergo valor suffragiorum mensuratur
secundum conditiones ejus pro quo fiunt. Non ergo differt, ut
videtur, utrum per bonos vel per malos fiant.
Quaestiuncula 4
1. Ulterius. Videtur quod suffragia quae a vivis pro mortuis
fiunt, facientibus non prosint. Quia si aliquis pro altero debitum
solveret, secundum humanam justitiam, ipse a debito proprio non
absolveretur. Ergo per hoc quod aliquis suffragia faciens debitum
solvit pro illo pro quo facit, ex hoc a debito proprio non absolvitur.
2. Praeterea, unusquisque debet quod facit, facere meliori modo quo
potest. Sed melius est juvare duos quam unum. Si ergo qui per
suffragia debitum mortui solvit, a proprio debito liberatur, videtur
quod nunquam deberet aliquis pro seipso satisfacere, sed semper pro
alio.
3. Praeterea, si satisfactio alicujus pro alio satisfacientis
aequaliter prodesset sibi ut ei pro quo satisfacit; eadem ratione
aequaliter valebit et ratio, si pro eodem satisfacit simul; similiter
et quarto, et sic deinceps. Ergo unus posset una satisfactione pro
omnibus satisfacere; quod est absurdum.
Sed contra est quod dicitur in Psalm. 34: oratio mea in sinu meo
convertetur. Ergo eadem ratione et suffragia quae pro aliis fiunt,
facientibus prosunt.
Praeterea, Damascenus dicit, in sermone de his qui in fide
dormierunt: quemadmodum unguento vel alio oleo sancto circumlinire
volens infirmum, primo ille scilicet participat unctionem, deinde sic
perungit laborantem; sic quicumque pro proximi salute agonizat, primum
sibi ipsi prodest, deinde proximo. Et sic habetur propositum.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod actus noster ad duo
valere potest. Primo ad aliquem statum acquirendum, sicut per opus
meritorium homo acquirit statum beatitudinis. Secundo ad aliquid
consequens statum (puta ad aliquam beatitudinem) accidentalem, vel
dimissionem poenae. Ad utrumque autem horum actus noster dupliciter
valere potest; uno modo per viam meriti, alio modo per viam
orationis. Et est differentia inter istas duas vias, ut in 15
dist. dictum est, quia meritum innititur justitiae; sed orans
impetrat petitum ex sola liberalitate ejus qui oratur. Dicendum ergo,
quod opus unius nullo modo potest alteri valere ad statum consequendum
per viam meriti, ut scilicet ex his quae ego facio, aliquis mereatur
vitam aeternam; quia sors gloriae redditur secundum mensuram
accipientis. Unusquisque autem ex suo actu disponitur, et non ex
alieno; et dico dispositionem dignitatis ad praemium. Sed per viam
orationis etiam quantum ad statum consequendum, opus unius alteri, dum
est in via, valere potest; sicut quod unus homo impetrat alteri primam
gratiam. Cum enim impetratio orationis sit secundum liberalitatem Dei
qui oratur, ad omnia illa impetratio orationis se potest extendere quae
potestati divinae subsunt ordinate. Sed quantum ad aliquid quod est
consequens vel accessorium ad statum, opus unius potest valere alteri
non solum per viam orationis, sed etiam per viam meriti. Quod quidem
dupliciter contingit. Vel propter communicantiam in radice operis,
quae est caritas in operibus meritoriis; et ideo omnes qui invicem
caritate connectuntur, aliquod emolumentum ex mutuis operibus
reportant, tamen secundum mensuram status uniuscujusque, quia etiam in
patria unusquisque de bonis gaudebit alterius; et inde est quod
articulus fidei ponitur sanctorum communio. Alio modo ex intentione
facientis, qui aliqua opera specialiter ad hoc facit ut talibus
prosint; unde ista opera quodammodo efficiuntur eorum pro quibus
fiunt, quasi eis a faciente collata: unde possunt eis valere vel ad
impletionem satisfactionis, vel ad quidquid hujusmodi, quod statum non
mutat.
Ad primum ergo dicendum, quod messio illa est perceptio vitae
aeternae, sicut habetur Joan. 4, 36: et qui metit (...)
fructum congregat in vitam aeternam. Sors autem vitae aeternae non
datur alicui nisi pro operibus propriis: quia etiam si aliquis alteri
impetret ut ad vitam aeternam perveniat, nunquam tamen hoc fit nisi
mediantibus operibus propriis, dum scilicet precibus alicujus gratia
alicui datur, per quam meretur vitam aeternam.
Ad secundum dicendum, quod opus quod pro aliquo fit, efficitur ejus
pro quo fit: et similiter opus quod est ejus qui mecum est unum, est
quodammodo et meum; unde non est contra divinam justitiam, si unus
fructum percipit de operibus factis ab eo qui est unum secum caritate,
vel ab operibus pro se factis. Hoc etiam secundum humanam justitiam
contingit, ut satisfactio unius pro alio accipiatur.
Ad tertium dicendum, quod laus non datur alicui nisi secundum ordinem
ejus ad actum: unde laus est ad aliquid, ut dicitur in 1 Ethic. Et
quia ex opere alterius nullus efficitur vel ostenditur bene dispositus
vel male ad aliquid; inde est quod nullus laudatur ex operibus alterius
nisi per accidens, secundum quod ipse est aliquo modo illorum operum
causa, auxilium vel consilium praebendo, vel inducendo, vel quocumque
alio modo. Sed opus est meritorium alicui non solum considerata eius
dispositione, sed etiam quantum ad aliquid consequens dispositionem vel
statum ejus, ut ex dictis patet.
Ad quartum dicendum, quod auferre alicui quod sibi debetur, hoc
directe justitiae repugnat; sed dare aliquid alicui quod ei non
debetur, hoc non est justitiae contrarium, sed justitiae metas
excedit; est enim liberalitatis. Non autem posset aliquis laedi ex
malis alterius nisi aliquid ei de suo subtraheretur: et ideo non ita
contingit quod aliquis puniatur pro peccatis alterius, sicut quod
emolumentum percipiat ex bonis alterius.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod caritas, quae est vinculum
uniens membra Ecclesiae, non solum ad vivos se extendit, sed etiam ad
mortuos qui in caritate decedunt; caritas enim vita corporis non
finitur; 1 Corinth. 13, 8: caritas nunquam excidit. Similiter
etiam mortui in memoria hominum viventium vivunt; et ideo intentio
viventium ad eos dirigi potest; et sic suffragia vivorum dupliciter
mortuis prosunt, sicut et vivis; et propter caritatis unionem, et
propter intentionem ad eos directam. Non tamen sic eis valere credenda
sunt vivorum suffragia, ut status eorum mutetur de miseria in
felicitatem, vel e converso; sed valent ad diminutionem poenae, vel
aliquid hujusmodi, quod statum mortui non transmutat.
Ad primum ergo dicendum, quod homo, dum in corpore vixit, meruit ut
haec ei valerent post mortem; et ideo si post hanc vitam eis juvatur,
nihilominus hoc procedit ex his quae in corpore gessit. Vel dicendum,
secundum Joannem Damascenum in sermone praedicto, quod hoc est
intelligendum quantum ad retributionem quae fiet in finali judicio,
quae erit aeternae gloriae vel aeternae miseriae, in qua quilibet
recipiet solum secundum quod ipse in corpore gessit. Interim autem
juvari possunt vivorum suffragiis.
Ad secundum dicendum, quod auctoritas illa expresse loquitur de
sequela aeternae retributionis: quod patet ex hoc quod praemittitur:
beati mortui qui in domino moriuntur. Vel dicendum, quod opera pro
eis facta, sunt et quodammodo eorum, ut dictum est.
Ad tertium dicendum, quod quamvis animae post mortem non sint
simpliciter in statu viae, tamen quantum ad aliquid adhuc sunt in via,
inquantum scilicet eorum progressus adhuc retardatur ab ultima
retributione: ideo simpliciter eorum via est circumsepta, ut non
possint ulterius transmutari secundum statum felicitatis et miseriae;
sed quantum ad hoc non est circumsepta, quin quantum ad hoc quod
detinentur ab ultima retributione, possint ab aliis juvari; quia
secundum hoc adhuc sunt in via.
Ad quartum dicendum, quod quamvis communicatio civilium operum, de
qua philosophus loquitur, non possit esse mortuorum ad vivos, quia
mortui extra vitam civilem sunt; potest tamen esse eorum communicatio
quantum ad opera spiritualis vitae, quae est per caritatem ad Deum,
cui mortuorum spiritus vivunt.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod in suffragiis quae fiunt per
malos, duo possunt considerari. Primo ipsum opus operatum, sicut
sacrificium altaris: et quia nostra sacramenta ex seipsis efficaciam
habent absque opere operantis, quam aequaliter explent per quoscumque
fiant; quantum ad hoc suffragia per malos facta defunctis prosunt.
Alio modo quantum ad opus operantis; et sic distinguendum est. Quia
operatio peccatoris suffragia facientis potest uno modo considerari, ut
est ejus; et sic nullo modo meritoria esse potest nec sibi nec alii:
alio modo, inquantum est alterius: quod dupliciter contingit. Uno
modo inquantum peccator suffragia faciens gerit personam totius
Ecclesiae, sicut sacerdos cum dicit in Ecclesia exequias mortuorum:
et quia ille intelligitur facere cujus nomine vel vice fit, ut patet
per Dionysium in 13 cap. Cael. Hier., inde est quod suffragia
talis sacerdotis, quamvis sit peccator, pro defunctis prosunt. Alio
modo quando agit ut instrumentum alterius. Opus enim ministri est
magis principalis agentis. Unde quamvis ille qui agit ut instrumentum
alterius, non sit in statu merendi, actio tamen ejus potest esse
meritoria ratione principalis agentis; sicut si servus in peccato
existens quodcumque opus misericordiae facit ex praecepto domini sui
caritatem habentis. Unde si aliquis in caritate decedens praecipiat
sibi suffragia fieri, vel alius praecipiat caritatem habens, illa
suffragia valent defunctis, quamvis illi per quos fiant, in peccato
existant. Magis tamen valerent, si in caritate essent; quia tunc ex
duabus partibus opera illa meritoria essent.
Ad primum ergo dicendum, quod oratio per peccatorem facta quandoque
non est peccatoris, sed alterius; et ideo secundum hoc digna est ut a
Deo exaudiatur. Tamen etiam quandoque Deus peccatores audit,
scilicet quando peccatores petunt aliquid Deo acceptum: non enim
justis solis, sed etiam peccatoribus Deus bona sua providet, ut patet
Matth. 5: non autem ex eorum meritis, sed ex sua clementia: et
ideo Joan. 9, super illud, peccatores Deus non audit, dicit
Glossa, quod loquitur inunctus, idest non adhuc plene videns.
Ad secundum dicendum, quod quamvis ex parte ejus qui displicet,
oratio peccatoris non sit accepta; tamen ratione alterius, cujus vice
vel imperio agitur, potest esse Deo accepta.
Ad tertium dicendum, quod hoc quod peccator faciens hujusmodi
suffragia nullum reportat commodum, contingit ex hoc quod non est capax
talis profectus propter propriam indispositionem; et tamen alii qui non
est indispositus, aliquo modo valere potest, ut dictum est.
Ad quartum dicendum, quod quamvis opus peccatoris non sit vivum
inquantum est ejus, potest tamen esse vivum inquantum est alterius, ut
dictum est.
Sed quia rationes quae sunt in oppositum, videntur concludere quod non
differat utrum quis suffragia procuret per bonos vel per malos; ideo ad
eas etiam est respondendum. Ad quintum dicendum, quod quamvis aliquis
pro certo scire non possit de altero an sit in statu salutis, tamen
potest probabiliter aestimare ex his quae exterius videt de homine: ex
fructu enim suo arbor cognoscitur, ut dicitur Matth. 7.
Ad sextum dicendum, quod ad hoc quod suffragium alicui valeat,
requiritur et ex parte ejus pro quo fit, capacitas hujus valoris; et
hanc homo acquisivit per opera propria quae gessit in vita: et sic
loquitur Augustinus. Requiritur nihilominus qualitas operis, quae
prodesse debet: et haec non pendet ex eo pro quo fit, sed magis ex eo
qui facit vel exequendo vel imperando.
Quaestiuncula 4
Ad quartam quaestionem dicendum, quod opus suffragii quod pro altero
fit, potest considerari dupliciter. Uno modo ut est expiativum poenae
per modum cujusdam recompensationis, quae in satisfactione attenditur;
et hoc modo opus suffragii, quod reputatur quasi ejus pro quo fit, ita
absolvit eum a debito poenae quod non absolvit facientem a debito poenae
propriae; quia in tali recompensatione consideratur aequalitas
justitiae; opus autem istud satisfactorium ita potest adaequari reatui
uni quod alteri non aequatur. Reatus enim duorum peccatorum majorem
satisfactionem requirunt quam reatus unius. Alio modo potest
considerari inquantum est meritorium vitae aeternae, quod habet
inquantum procedit ex radice caritatis; et secundum hoc non solum
prodest ei pro quo fit, sed facienti magis.
Et per hoc patet solutio ad objecta. Primae enim rationes procedebant
de opere suffragii secundum quod est satisfactorium; sed aliae secundum
quod est meritorium.
|
|
