|
Quaestiuncula 1
1. Ad tertium sic proceditur. Videtur quod non solum orationibus
Ecclesiae et sacrificio altaris et eleemosynis animae defunctorum
juventur, vel quod eis juventur praecipue. Poena enim debet per
poenam recompensari. Sed jejunium magis est poenale quam eleemosyna
vel oratio. Ergo jejunium magis prodesset in suffragiis quam aliquod
praedictorum.
2. Praeterea, Gregorius II tribus praedictis connumerat
jejunium, ut habetur Caus. 13, quaest. 11: animae defunctorum
quatuor solvuntur modis: aut oblationibus sacerdotum, aut orationibus
sanctorum, aut carorum eleemosynis, aut jejunio cognatorum. Ergo
insufficienter ab Augustino haec enumerantur tria praedicta.
3. Praeterea, Baptismus est potissimum sacramentorum, maxime
quantum ad effectum. Ergo Baptismus vel alia sacramenta deberent vel
similiter vel magis prodesse defunctis, sicut sacramentum altaris.
4. Praeterea, hoc videtur ex hoc quod habetur 1 Corinth. 15,
29: si omnino mortui non resurgunt, ut quid baptizantur pro illis?
Ergo Baptismus etiam valet ad suffragia defunctorum.
5. Praeterea, in diversis Missis est idem altaris sacrificium. Si
ergo sacrificium computatur inter suffragia, et non Missa; videtur
quod tantumdem valeat quaecumque Missa pro defuncto dicatur, sive de
beata virgine, sive de spiritu sancto, vel quaecumque alia; quod
videtur esse contra Ecclesiae ordinationem, quae specialem Missam pro
defunctis instituit.
6. Praeterea, Damascenus in sermone de dormientibus, docet, ceras
et oleum et hujusmodi pro defunctis offerri. Ergo non solum oblatio
sacrificii altaris, sed etiam aliae oblationes debent inter suffragia
mortuorum computari.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod indulgentiae quas Ecclesia largitur,
etiam mortuis prosint. Primo per consuetudinem Ecclesiae quae facit
praedicari crucem, ut aliquis habeat indulgentiam pro se, et duobus
vel tribus, et quandoque decem animabus tam vivorum quam mortuorum;
quod esset deceptio, nisi mortuis prodessent. Ergo indulgentiae
mortuis prosunt.
2. Praeterea, meritum totius Ecclesiae est efficacius quam meritum
unius personae. Sed meritum personale suffragatur defunctis, ut patet
in elargitione eleemosynarum. Ergo multo fortius meritum Ecclesiae,
cui indulgentiae innituntur.
3. Praeterea, indulgentiae Ecclesiae prosunt illis qui sunt de foro
Ecclesiae. Sed illi qui sunt in Purgatorio, sunt de foro
Ecclesiae; alias eis suffragia Ecclesiae non prodessent. Ergo
videtur quod indulgentiae defunctis prosint.
1. Sed contra est, quia ad hoc quod indulgentiae alicui valeant,
requiritur causa conveniens, pro qua indulgentiae dantur. Sed talis
causa non potest esse ex parte defuncti, quia non potest aliquid facere
quod sit in utilitatem Ecclesiae, pro qua causa praecipue indulgentiae
dantur. Ergo videtur quod indulgentiae defunctis non prosint.
2. Praeterea, indulgentiae determinantur secundum arbitrium
indulgentias concedentis. Si ergo indulgentiae defunctis prodesse
possent, esset in potestate concedentis indulgentiam ut defunctum
omnino liberaret a poena; quod videtur absurdum.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod cultus exequiarum defuncto prosint.
Damascenus enim in sermone de dormientibus inducit verba Athanasii sic
dicentis: licet in aere qui in pietate consummatus est, depositus
fuerit, ne renue oleum et ceras dominum invocans in sepulcro
accendere; accepta enim ista sunt Deo, et multam ab eo recipientia
retributionem. Sed hujusmodi pertinent ad cultum exequiarum. Ergo
cultus exequiarum prodest defunctis.
2. Praeterea, sicut dicit Augustinus 1 Lib. de Civ. Dei:
antiquorum justorum funera officiosa pietate curata sunt, et exequiae
celebratae, et sepulcra provisa; ipsique cum viverent, de
sepeliendis, vel etiam ferendis suis corporibus filiis mandaverunt.
Sed hoc non fecissent, nisi sepultura et hujusmodi aliquid mortuis
conferrent. Ergo hujusmodi aliquid prosunt defunctis.
3. Praeterea, nullus facit eleemosynam circa aliquem, nisi ei
proficiat. Sed sepelire mortuos computatur inter opera eleemosynarum:
unde, ut Augustinus dicit 1 de Civ. Dei: Tobias sepeliendo
mortuos Deum promeruisse teste Angelo commendatur. Ergo hujusmodi
sepulturae cultus mortuis prodest.
4. Praeterea, inconveniens est dicere quod frustretur devotio
fidelium. Sed aliqui ex devotione se in locis aliquibus religiosis
sepeliri disponunt. Ergo sepulturae cultus prodest defunctis.
5. Praeterea, Deus pronior est ad miserandum quam ad puniendum.
Sed aliquibus nocet sepultura in locis sacris, si indigni sunt; unde
dicit Gregorius: quos peccata gravia deprimunt, ad majorem
damnationis cumulum potius quam ad solutionem eorum corpora in
Ecclesiis ponuntur. Ergo multo amplius dicendum est, quod sepulturae
cultus prosit bonis.
1. Sed contra est quod Augustinus dicit in Lib. de cura pro
mortuis gerenda: corpori humano quidquid impenditur, non est
praesidium salutis aeternae, sed humanitatis officium.
2. Praeterea, Gregorius dicit ad Bonifacium archiepiscopum
scribens: curatio funeris, conditio sepulturae, pompa exequiarum,
magis sunt vivorum solatia quam subsidia mortuorum.
3. Praeterea, dominus dicit Matth. 10: nolite timere eos qui
occidunt corpus, et post haec non habent amplius quid faciant. Sed
post mortem sanctorum corpora possunt a sepultura prohiberi, sicut in
ecclesiastica historia legitur factum de quibusdam martyribus Lugduni
Galliae. Ergo non nocet defunctis, si eorum corpora inhumata
remaneant; ergo nec cultus sepulturae prodest.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod suffragia vivorum
prosunt defunctis secundum quod uniuntur viventibus caritate, et
secundum quod intentio viventium refertur in mortuos; et ideo illa
opera praecipue nata sunt mortuis suffragari quae maxime ad
communicationem caritatis pertinent, vel ad directionem intentionis in
alterum. Ad caritatem autem sacramentum Eucharistiae praecipue
pertinet, cum sit sacramentum ecclesiasticae unionis, continens illum
in quo tota Ecclesia unitur, et consolidatur, scilicet Christum;
unde Eucharistia est quasi quaedam caritatis origo, sive vinculum;
sed inter caritatis effectus praecipuum est eleemosynarum opus; et ita
ista duo ex parte caritatis praecipue mortuis suffragantur, scilicet
sacrificium Ecclesiae, et eleemosynae. Sed ex parte intentionis
directae in mortuos praecipue valet oratio; quia oratio secundum suam
rationem non solum dicit respectum ad orantem, sicut et cetera opera,
sed directius ad id pro quo oratur. Et ideo ista tria ponuntur quasi
praecipua mortuorum subsidia; quamvis quaecumque alia bona ex caritate
fiant pro defunctis, eis valere credenda sint.
Ad primum ergo dicendum, quod in eo qui satisfacit pro altero, magis
est considerandum, ad hoc quod effectus satisfactionis ad alterum
perveniat, id quo satisfactio unius transit in alterum, quam etiam
satisfactionis poena; quamvis ipsa poena magis expiet reatum
satisfacientis, inquantum est medicina quaedam; et ideo tria praedicta
magis valent defunctis quam jejunium.
Ad secundum dicendum, quod etiam jejunium potest prodesse defunctis
ratione caritatis et intentionis in defunctos directae; sed tamen
jejunium in sui ratione non continet aliquid quod ad caritatem vel ad
directionem intentionis pertineat; sed haec sunt ei quasi extrinseca;
et ideo Augustinus non posuit, sed Gregorius posuit jejunium inter
suffragia mortuorum.
Ad tertium dicendum, quod Baptismus est quaedam spiritualis
regeneratio; unde sicut per generationem non acquiritur esse nisi
generato, ita Baptismus non habet efficaciam nisi in eo qui
baptizatur, quantum est ex opere operato; quamvis ex opere operante
vel baptizantis vel baptizati possunt aliis prodesse, sicut et cetera
opera meritoria. Sed Eucharistia est signum ecclesiasticae unionis;
et ideo ex ipso opere operato ejus efficacia in alterum transire
potest; quod non contingit de aliis sacramentis.
Ad quartum dicendum, quod Glossa auctoritatem istam dupliciter
exponit. Uno modo sic: si mortui non resurgunt, nec etiam Christus
resurrexit, ut quid etiam baptizantur pro illis? Idest, pro
peccatis, cum ipsa non dimittantur, si Christus non resurrexit: quia
in Baptismo non solum passio Christi, sed etiam resurrectio
operatur, quae est nostrae spiritualis resurrectionis quodammodo
causa. Alio modo sic: fuerunt quidam imperiti qui baptizabantur pro
his qui de hac vita sine Baptismo discesserant, putantes illis
prodesse; et secundum hoc apostolus non loquitur nisi secundum errorem
aliquorum in verbis illis.
Ad quintum dicendum, quod in officio Missae non solum est
sacrificium, sed etiam sunt ibi orationes; et ideo Missae suffragium
continet duo horum quae hic Augustinus numerat, scilicet orationem et
sacrificium. Ex parte igitur sacrificii oblati Missa aequaliter
prodest defuncto, de quocumque dicatur; et hoc est praecipuum quod fit
in Missa. Sed ex parte orationum magis prodest illa in qua sunt
orationes ad hoc determinatae. Sed tamen iste defectus recompensari
potest per majorem devotionem vel ejus qui dicit Missam, vel ejus qui
facit dici, vel iterum per intercessionem sancti cujus suffragium in
Missa imploratur.
Ad sextum dicendum, quod hujusmodi oblatio candelarum vel olei possunt
prodesse defuncto, inquantum sunt eleemosynae quaedam: dantur enim ad
cultum Ecclesiae, vel etiam in usum fidelium.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod indulgentia dupliciter alicui
prodesse potest: uno modo principaliter; alio modo secundario.
Principaliter quidem prodest ei qui indulgentiam accipit, scilicet qui
facit hoc pro quo indulgentia datur, ut qui visitat limina alicujus
sancti; unde cum mortui non possint aliquid facere eorum pro quibus
indulgentiae dantur, eis indulgentiae directe valere non possunt.
Secundario autem et indirecte prosunt ei pro quo aliquis facit illud
quod est indulgentiae causa, quod, sicut dist. 10, quaest. 1,
art. 5, quaestiunc. 3, ad 2, dictum est, quandoque contingere
potest, quandoque autem non potest, secundum diversam indulgentiae
formam. Si enim sit talis indulgentiae forma: quicumque facit hoc vel
illud, habebit tantum de indulgentia: ille qui hoc facit, non potest
fructum indulgentiae in alium transferre: quia ejus non est applicare
ad aliquid intentionem Ecclesiae, per quam communicantur communia
suffragia, ex quibus indulgentiae valent. Si autem indulgentia sub
hac forma fiat: quicumque fecerit hoc vel illud, ipse et pater ejus,
vel quicumque ei adjunctus in Purgatorio detentus tantum de indulgentia
habebit: talis indulgentia non solum vivo, sed etiam mortuo proderit.
Non enim est aliqua ratio quare Ecclesia possit transferre merita
communia, quibus indulgentiae innituntur, in vivos; et non in
mortuos. Nec tamen sequitur quod praelatus Ecclesiae possit pro suo
arbitrio animas a Purgatorio liberare: quia ad hoc quod indulgentiae
valeant, requiritur causa conveniens indulgentias concedendi, ut
supra, dist. 20, dictum est.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod sepultura adinventa est et
propter vivos et propter mortuos. Propter vivos quidem, ne eorum
oculi ex turpitudine cadaverum offendantur, et corpora foetoribus
inficiantur; et hoc quantum ad corpus: sed spiritualiter etiam prodest
vivis, inquantum per hoc astruitur resurrectionis fides. Sed mortuis
prosunt ad hoc quod inspicientes sepulcra memoriam retineant
defunctorum, ut pro defunctis orent; unde et monumentum a memoria
nomen accepit. Dicitur enim monumentum, quia monet mentem, ut dicit
Augustinus in 1 de Civ. Dei, et in Lib. de cura pro mortuis
gerenda. Paganorum tamen error fuit, quod ad hoc sepultura mortuo
prosit, ut ejus anima quietem accipiat: non enim credebant prius
animam quietem posse accipere quam corpus sepulturae daretur; quod
omnino ridiculum et absurdum est. Sed quod ulterius sepultura in loco
sacrato mortuo prodest, non quidem est ex ipso opere operato, sed
magis ex ipso opere operante, dum scilicet vel ipse defunctus, vel
alius, corpus ejus tumulari in loco sacro disponens, patrocinio
alicujus sancti eum committit, cujus precibus per hoc credendus est
adjuvari, et etiam patrocinio eorum qui loco sacro deserviunt, qui pro
apud se tumulatis frequentius et specialius orant. Sed illa quae ad
ornatum sepulturae exhibentur, prosunt quidem vivis inquantum sunt
vivorum solatia; sed possunt et defunctis prodesse, non quidem per
se, sed per accidens; inquantum scilicet, per hujusmodi, homines
excitantur ad compatiendum, et per consequens ad orandum; vel
inquantum ex sumptibus sepulturae vel pauperes fructum capiunt, vel
Ecclesia decoratur: sic enim Sap. 4, sepultura inter ceteras
eleemosynas computatur.
Ad primum ergo dicendum, quod oleum et cera ad sepulcra defunctorum
perlata, per accidens defuncto prosunt: vel inquantum Ecclesiae
offeruntur, sive pauperibus dantur, vel inquantum hujusmodi in
reverentiam Dei fiunt; unde verbis praemissis subjungitur: oleum enim
et cera holocaustum sunt.
Ad secundum dicendum, quod ideo sancti patres de suis corporibus
tumulandis curaverunt, ut ostenderent corpora mortuorum ad Dei
providentiam pertinere; non quod corporibus mortuis aliquis sensus
insit, sed propter fidem resurrectionis astruendam, ut patet per
Augustinum in 1 de Civ. Dei; unde etiam voluerunt in terra
promissionis sepeliri, ubi credebant Christum nasciturum et
moriturum; cujus resurrectio nostrae resurrectionis est causa.
Ad tertium dicendum, quod quia caro est pars naturae hominis,
naturaliter homo ad carnem suam afficitur, secundum illud Ephes. 5,
29: nemo carnem suam unquam odio habuit. Unde secundum istum
naturalem affectum inest viventi quaedam sollicitudo quid etiam post
mortem de ejus corpore sit futurum; doleretque, si aliquid indignum
corpori suo evenire praesentiret; et ideo illi qui hominem diligunt,
ex hoc quod affectui ejus quem diligunt, conformantur, circa ejus
carnem curam humanitatis impendunt. Ut enim dicit Augustinus in 1 de
Civ. Dei: si paterna vestis, si annulus, ac si quid hujusmodi
tanto carius sunt posteris, quanto erga parentes major affectus; nullo
modo ipsa spernenda sunt corpora, quae utique multo familiarius atque
conjunctius quam quaelibet indumenta, gestamus. Unde et inquantum
affectui hominis satisfacit sepeliens ejus corpus, cum ipse in hoc sibi
satisfacere non potest, eleemosynam ei facere dicitur.
Ad quartum dicendum, quod fidelium devotio, ut Augustinus dicit in
Lib. de cura pro mortuis gerenda, suis caris in locis sacris
providens sepulturam, in hoc non frustratur quod defunctum suum
suffragio sanctorum committit, ut dictum est.
Ad quintum dicendum, quod sepultura in loco sacro impio defuncto non
nocet, nisi quatenus hanc sepulturam sibi indignam propter humanam
gloriam procuravit.
|
|
