|
Quaestiuncula 1
1. Ad tertium sic proceditur. Videtur quod per divinam
misericordiam omnis poena terminetur tam hominum quam etiam Daemonum.
Quia Sap. 11, 24: misereris omnium, domine, quoniam omnia
potes. Sed inter omnia etiam Daemones continentur, qui sunt Dei
creaturae. Ergo et Daemonum poena finietur.
2. Praeterea, Rom. 11, 32: conclusit Deus omnia sub
peccato, ut omnium misereatur. Sed Deus Daemones sub peccato
conclusit, idest peccato concludi permisit. Ergo videtur quod etiam
Daemonum quandoque misereatur.
3. Praeterea, sicut dicit Anselmus in Lib. cur Deus homo, non
est justum ut Deus creaturam rationalem quam fecit ad beatitudinem,
omnino perire sinat. Ergo videtur quod cum quaelibet creatura
rationalis creata fuerit ad beatitudinem, non sit justum ut omnino
perire permittatur.
1. Sed contra est quod dicitur Matth. 25, 41: ite maledicti
in ignem aeternum, qui paratus est Diabolo et Angelis ejus. Ergo
aeternaliter punientur.
2. Praeterea, sicut boni Angeli effecti sunt beati per conversionem
ad Deum, ita mali Angeli effecti sunt miseri per aversionem a Deo.
Si ergo miseria malorum Angelorum quandoque finietur; et beatitudo
bonorum finem habebit; quod est inconveniens.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod divina misericordia non permittat,
saltem homines, in aeternum puniri. Quia Gen. 6, 3, dicitur:
non permanebit spiritus meus in homine in aeternum, quia caro est; et
accipitur ibi spiritus pro indignatione, ut patet per Glossam,
ibidem. Cum igitur indignatio Dei non sit aliud quam ejus poena, non
punientur aeternaliter.
2. Praeterea, caritas sanctorum in praesenti hoc facit ut pro
inimicis exorent. Sed tunc habebunt perfectiorem caritatem. Ergo
tunc orabunt pro inimicis damnatis. Sed orationes eorum esse cassae
non poterunt, cum sint maxime Deo accepti. Ergo precibus sanctorum
divina misericordia quandoque damnatos a poena liberabit.
3. Praeterea, hoc quod Deus poenam aeternam damnatorum praedixit,
ad prophetiam comminationis pertinet. Sed prophetia comminationis non
semper impletur; quod patet per hoc quod dictum est de subversione
Ninive, quae non fuit subversa, sicut praedictum fuerat per
prophetam, qui ex hoc etiam contristatus fuit. Ergo videtur quod
multo amplius per divinam misericordiam comminatio poenae aeternae
commutabitur in mitiorem sententiam, quando in nullius tristitiam, sed
in omnium gaudium cedere poterit.
4. Praeterea, ad hoc facit quod in Psalm. 76, 8, dicitur:
numquid in aeternum irascetur Deus? Sed ira Dei est ejus punitio.
Ergo Deus in aeternum homines non puniet.
5. Praeterea, Isa. 14, super illud: tu autem projectus etc.,
dicit Glossa: et si omnes animae aliquando habebunt requiem, tu
nunquam: loquens de Diabolo. Ergo videtur quod omnes animae humanae
aliquando requiem habebunt a poenis.
1. Sed contra est quod dicitur Matth. 25, 46, simul de
electis et reprobis: ibunt hi in supplicium aeternum, justi autem in
vitam aeternam. Sed inconveniens est ponere quod justorum vita
quandoque finiatur. Ergo inconveniens est ponere quod reproborum
supplicium terminetur.
2. Praeterea, sicut dicit Damascenus, hoc est hominibus mors quod
Angelis casus. Sed Angeli post casum irreparabiles fuerunt. Ergo
et homines similiter post mortem; et sic damnatorum supplicium nunquam
terminabitur.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod saltem Christianorum poena per divinam
misericordiam terminetur. Quia Marc. ult. 16, dicitur: qui
crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit. Sed hoc est omnium
Christianorum. Ergo omnes Christiani finaliter salvabuntur.
2. Praeterea, Joan. 6, 55, dicitur: qui manducat carnem
meam, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam. Sed hoc est
communis cibus et potus Christianorum. Ergo omnes Christiani
finaliter salvabuntur.
3. Praeterea, 1 Corinth. 3, 15: si cujus opus arserit,
detrimentum patietur, ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per
ignem; et loquitur de illis in quibus fuit fundamentum fidei
Christianae. Ergo omnes tales finaliter salvabuntur.
1. Sed contra est quod dicitur 1 Corinth. 6: iniqui regnum Dei
non possidebunt. Sed quidam Christiani sunt iniqui. Ergo non omnes
Christiani ad regnum Dei pervenient.
2. Praeterea, 2 Petri 2, 21, dicitur: melius erat eis viam
veritatis non cognoscere quam post agnitam retroire ab eo quod traditum
est illis sancto mandato. Sed illi qui viam veritatis non cognoscunt,
aeternaliter puniuntur. Ergo et Christiani qui ab agnita
retrocesserunt.
Quaestiuncula 4
1. Ulterius. Videtur quod illi omnes qui opera misericordiae
faciunt, non punientur aeternaliter: sed soli illi qui opera
misericordiae negligunt. Jac. 2, 13: judicium sine misericordia
fiet ei qui non fecit misericordiam; et Matth. 5, 7: beati
misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur.
2. Praeterea, Matth. 25, ponitur disceptatio domini cum electis
et reprobis. Sed disceptatio non est nisi de operibus misericordiae.
Ergo solum pro operibus misericordiae omissis aliqui aeternaliter
punientur; et sic idem quod prius.
3. Praeterea, Matth. 6, 12, dicitur: dimitte nobis debita
nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; et sequitur: si
enim dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet et vobis pater
vester caelestis delicta vestra. Ergo videtur quod misericordes, qui
aliis peccato dimittunt, ipsi veniam peccatorum consequantur; et sic
non aeternaliter punientur.
4. Praeterea, 1 Tim. 4, super illud: pietas ad omnia valet,
dicit Glossa Ambrosii: omnis summa disciplinae Christianae in
misericordia et pietate est: quam aliquis sequens, si lubricum carnis
patiatur, sine dubio vapulabit, non tamen peribit; si quis autem
solum exercitium corporis habuerit, perennes poenas patietur. Ergo
illi qui insistunt operibus misericordiae, qui peccatis carnalibus
detinentur, non in aeternum punientur; et sic idem quod prius.
1. Sed contra est quod dicitur 1 Corinth. 6, 9, 10: neque
fornicarii neque adulteri regnum Dei possidebunt. Sed multi qui se
exercent in operibus misericordiae, sunt tales. Ergo non omnes
misericordes ad regnum aeternum pervenient; et ita aliqui eorum
aeternaliter punientur.
2. Praeterea, Jac. 2, 10, dicitur: quicumque totam legem
servaverit, offenderit autem in uno, factus est omnium reus. Ergo
quicumque servat legem quo ad opera misericordiae, et negligit alia
opera, reatum de transgressione legis incurret; et ita aeternaliter
punietur.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod error Origenis fuit,
ut Augustinus 21 de Civ. Dei dicit quod Daemones quandoque per
Dei misericordiam liberandi sunt a poenis. Sed iste error ab
Ecclesia est reprobatus, propter duo. Primo, quia manifeste
auctoritati Scripturae repugnat, quae habet Apoc. 20, 9:
Diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et
sulphuris, ubi bestia et pseudopropheta cruciabuntur die ac nocte in
saecula saeculorum; per quod in Scriptura significari aeternitas
consuevit. Secundo, quia ex una parte Dei misericordiam nimis
extendebat, et ex alia parte nimis eam coarctabat; ejusdem enim
rationis esse videtur bonos Angelos in aeterna beatitudine permanere,
et malos Angelos in aeternum puniri. Unde sicut ponebat Daemones et
animas damnatorum quandoque a poena liberandas, ita ponebat Angelos et
animas beatorum quandoque a beatitudine in hujus vitae miserias
devolvendas.
Ad primum ergo dicendum, quod Deus, quantum in ipso est, miseretur
omnibus; sed quia ejus misericordia sapientiae ordine regulatur, inde
est quod ad quosdam non se extendit, qui se fecerunt misericordiae
indignos, sicut Daemones et damnati, qui sunt in malitia obstinati.
Tamen potest dici, quod in eis misericordia etiam locum habet,
inquantum citra condignum puniuntur, non quod a poena totaliter
absolvantur.
Ad secundum dicendum, quod ibi intelligenda est distributio pro
generibus singulorum, et non pro singulis generum; ut intelligatur
auctoritas de hominibus secundum statum viae; quia scilicet et
Judaeorum et gentilium misertus est; sed non omnium gentilium, vel
omnium Judaeorum.
Ad tertium dicendum, quod Anselmus intelligit non esse justum quantum
ad decentiam divinae bonitatis, et loquitur de creatura secundum genus
suum; non enim est conveniens divinae bonitati ut totum unum genus
creaturae deficiat a fine propter quem factum est; unde nec omnes
homines, nec omnes Angelos damnari convenit; sed nihil prohibet quin
aliqui ex hominibus vel ex Angelis in aeternum pereant; quia divinae
voluntatis intentio impletur in aliis qui salvantur.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod sicut dicit Augustinus, 21
de Civ. Dei, quidam in hoc ab errore Origenis declinaverunt, quod
Daemones posuere in perpetuum puniri; sed omnes homines quandoque
liberari a poena, etiam infideles. Sed haec positio est omnino
irrationabilis. Sicut enim Daemones sunt in malitia obstinati, et
ita perpetuo puniendi; ita et animae hominum qui sine caritate
decedunt; cum hoc sit hominibus mors quod Angelis casus, ut
Damascenus dicit.
Ad primum ergo dicendum, quod verbum illud intelligendum est de homine
secundum genus suum; quia ab humano genere quandoque indignatio est
remota per Christi adventum: sed illi qui in hac reconciliatione,
quae facta est per Christum, noluerunt esse, vel permanere, in
seipsis divinam iram perpetuaverunt, cum non sit nobis aliquis modus
reconciliationis concessus nisi per Christum.
Ad secundum dicendum, quod, sicut dicit Augustinus, 21 de
Civit. Dei, et Gregorius 9 Moral., et 4 Dialog., sancti in
hac vita ideo pro inimicis exorant ut convertantur ad Deum, cum adhuc
converti possint; si enim esset nobis notum quod essent praesciti ad
mortem, non magis pro eis quam pro Daemonibus oraremus. Et quia post
hanc vitam decedentibus sine gratia tempus conversionis non erit, nulla
pro eis fiet oratio nec ab Ecclesia militante, nec a triumphante; hic
enim pro eis orandum est, ut apostolus dicit 2 Tim. 2, 25, ut
det illis Deus poenitentiam, et resipiscant a laqueis Diaboli.
Ad tertium dicendum, quod prophetia comminatoria poenae tunc solummodo
immutatur quando merita ejus variantur in quem comminatio facta est;
unde Hierem. 18, 7: repente loquar ad gentem et adversum regnum,
ut eradicem et destruam et disperdam illud. Si poenitentiam egerit
gens illa a malo suo, agam et ego poenitentiam super malo quod
cogitaveram ei. Unde, cum damnatorum merita mutari non possint,
comminatio poenae semper in eis implebitur. Nihilominus tamen
prophetia comminationis semper quantum ad aliquem intellectum impletur;
quia, ut dicit Augustinus, Lib. praedicto, eversa est Ninive quae
mala erat, et bona aedificata est, quae non erat; stantibus enim
moenibus atque domibus, eversa est civitas in perditis moribus.
Ad quartum dicendum, quod verbum illud Psalmi pertinet ad vasa
misericordiae, quae se indignos misericordia non fecerunt; quia in hac
vita, quae quaedam ira Dei est propter vitae miserias, vasa
misericordiae mutat in melius; unde sequitur in Psal. 76, 2:
haec mutatio dexterae excelsi. Vel dicendum, quod hoc intelligitur de
misericordia totaliter liberante, si extendatur etiam ad damnatos;
unde non dicit: continebit ab ira misericordias suas, sed in ira;
quia non totaliter poena tolletur, sed ipsa poena durante misericordia
operabitur eam diminuendo.
Ad quintum dicendum, quod Glossa illa non loquitur simpliciter, sed
sub hypothesi impossibili, ad exaggerandum peccati magnitudinem ipsius
Diaboli vel Nabuchodonosor.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod quidam fuerunt, ut dicit
Augustinus in Lib. praedicto, qui non omnibus hominibus promiserunt
absolutionem a poena aeterna, sed solis Christianis; et in hoc rursum
diversificati sunt. Quidam enim dixerunt, quod quicumque sacramenta
fidei perceperunt, ab aeterna poena erunt immunes. Sed hoc est
contrarium veritati; quia quidam sacramenta fidei recipiunt, et fidem
non habent, sine qua impossibile est placere Deo. Hebr. 11. Et
ideo alii dixerunt, quod solum illi ab aeterna poena erunt immunes qui
sacramenta fidei sunt consecuti, et fidem Catholicam tenuerunt. Sed
contra hoc esse videtur quod aliquando aliqui Catholicam fidem tenent,
et postea ab ea resiliunt, qui non minori poena sunt digni, sed
majori; quia 2 Petr. 2, 21: melius erat viam veritatis non
agnoscere quam post agnitam retroire. Planum est etiam plus peccare
haeresiarchas, qui de fide Catholica recedentes novas haereses
fingunt, quam illos qui a principio aliquam haeresim sunt secuti. Et
ideo alii dixerunt, quod illi soli sunt a poena aeterna immunes qui in
fide Catholica finaliter perseverant, quantumcumque aliis criminibus
involvantur. Sed hoc manifeste contrariatur Scripturae; quia
Jacob. 2, 20, dicitur: fides sine operibus mortua est; et
Matth. 7, 21 dicitur: non omnis qui dicit mihi, domine domine,
intrabit in regnum caelorum; et in multis aliis locis Scriptura
peccantibus aeternas poenas comminatur. Unde non omnes finaliter in
fide persistentes a poena aeterna erunt immunes, nisi ab aliis
criminibus inveniantur finaliter absoluti.
Ad primum ergo dicendum, quod dominus ibi loquitur de fide formata
quae per dilectionem operatur, in qua quicumque decesserit, salvus
erit. Sed huic non solum opponitur infidelitatis error, sed quodlibet
peccatum mortale.
Ad secundum dicendum, quod verbum domini est intelligendum non de
illis qui tantum sacramentaliter edunt, qui indigne quandoque
sumentes, judicium sibi manducant et bibunt, ut dicitur 1 Cor.
11; sed de manducantibus spiritualiter, qui ei per caritatem
incorporantur; quam incorporationem facit sacramentalis comestio, si
quis digne accedat. Unde quantum est ex virtute sacramenti, ad vitam
aeternam perducit; quamvis aliquis se possit tali fructu privare per
peccata, etiam postquam digne sumpserit.
Ad tertium dicendum, quod fundamentum in verbis apostoli intelligitur
fides formata; supra quam qui peccata venialia aedificaverit,
detrimentum patietur, quia pro eis punietur a Deo; ipse tamen salvus
erit finaliter, quasi per ignem vel temporalis tribulationis, vel
purgatoriae poenae, quae erit post mortem.
Quaestiuncula 4
Ad quartam quaestionem dicendum, quod, sicut dicit Augustinus in
Lib. praedicto, quidam posuerunt non omnes qui Catholicam fidem
tenent, a poena aeterna esse liberandos, sed solum illos qui
misericordiae operibus insistunt, quamvis etiam aliis criminibus sint
subjecti. Sed istud non potest stare; quia sine caritate non potest
aliquid Deo esse acceptum, nec sine ea prodest aliquid ad vitam
aeternam. Contingit autem aliquos operibus misericordiae insistere qui
caritatem non habent; unde his nihil prodest ad vitam aeternam
promerendam, vel ad immunitatem poenae aeternae, ut patet 1
Corinth. 13. Et praecipue hoc apparet absurdum in raptoribus, qui
multa rapiunt; et tamen aliqua misericorditer largiuntur. Et ideo
dicendum, quod quicumque cum peccato mortali decedunt, nec fides nec
opera misericordiae eos liberabunt a poena aeterna, etiam post
quantumcumque spatium temporis.
Ad primum ergo dicendum, quod illi misericordiam consequentur qui
misericordiam ordinate impendunt; non autem ordinate misericordiam
impendunt qui seipsos in miserendo negligunt, sed magis se impugnant
male agendo; et ideo tales misericordiam penitus absolventem non
consequentur, etsi consequantur misericordiam de poenis debitis aliquid
relaxantem.
Ad secundum dicendum, quod non propter hoc ponitur disceptatio solum
de operibus misericordiae, quia pro earum neglectu tantummodo aliqui
aeternaliter puniantur; sed quia illi ab aeterna poena liberantur post
peccata qui per opera misericordiae sibi veniam impetraverunt,
facientes sibi amicos de mammona iniquitatis.
Ad tertium dicendum, quod illud a domino dicitur his qui petunt sibi
debitum relaxari, non illis qui in peccato persistunt; et ideo soli
poenitentes per opera misericordiae consequentur misericordiam penitus
liberantem.
Ad quartum dicendum, quod Glossa Ambrosii loquitur de lubrico
venialis peccati, a quo aliquis post purgatorias poenas, quas
vapulationem dicit, per opera misericordiae absolvetur. Vel si
loquatur de lubrico mortalis peccati, est intelligendum quantum ad hoc
quod adhuc in vita existentes, illi qui ex fragilitate in carnalia
peccata incidunt, per opera misericordiae ad poenitentiam disponuntur;
unde talis non peribit, idest disponetur per talia opera ad non
pereundum.
|
|
