|
Quaestiuncula 1
1. Ad tertium sic proceditur. Videtur quod non omnes homines in
judicio compareant. Quia dicitur Matth. 19, 28: sedebitis
super sedes, judicantes duodecim tribus Israel. Sed non omnes
homines pertinent ad illas duodecim tribus. Ergo videtur quod non
omnes homines compareant.
2. Praeterea, idem videtur per hoc quod dicitur in Psal. 1, 6:
non resurgent impii in judicio. Sed multi hominum sunt tales. Ergo
in judicio non comparebunt.
3. Praeterea, ad hoc aliquis ad judicium adducitur, ut ejus merita
discutiantur. Sed quidam sunt qui nulla merita habuerunt, sicut pueri
ante perfectam aetatem decedentes. Ergo illos in judicio comparere non
est necesse.
1. Sed contra est quod dicitur actuum 10, quod Christus est
constitutus a Deo judex vivorum et mortuorum. Sed sub istis
differentiis comprehenduntur omnes homines, qualitercumque vivi a
mortuis distinguantur. Ergo omnes homines in judicio comparebunt.
2. Praeterea, Apoc. 1, 7, dicitur: ecce venit cum nubibus,
et videbit eum omnis oculus. Hoc autem non esset, si non omnes
homines in judicio comparerent. Ergo et cetera.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod nulli boni in judicio judicentur. Quia
Joan. 3, 18: qui credit in eum, non judicabitur. Sed omnes
boni crediderunt in eum. Ergo non judicabuntur.
2. Praeterea, illi non sunt beati quibus est incerta sua beatitudo:
ex quo Augustinus probat, Daemones nunquam fuisse beatos. Sed
sancti homines nunc sunt beati. Ergo certi sunt de sua beatitudine.
Sed quod est certum, non adducitur in judicium. Ergo boni non
judicabuntur.
3. Praeterea, timor beatitudini repugnat. Sed extremum judicium,
quod tremendum maxime dicitur, non poterit fieri sine timore eorum qui
sunt judicandi; unde etiam Gregorius dicit, super illud Job 41:
cum sublatus fuerit, timebunt Angeli: consideremus quomodo tunc
iniquorum conscientia concutitur, quando etiam justorum vita turbatur.
Ergo beati non judicabuntur.
1. Sed contra, videtur quod omnes boni judicentur. Quia dicitur 2
Corinth. 5, 10: omnes astabimus ante tribunal Christi, ut
referat unusquisque propria corporis quae gessit, sive bona, sive
mala. Sed non est aliud judicari. Ergo omnes judicabuntur.
2. Praeterea, universale omnia comprehendit. Sed illud judicium
dicitur universale. Ergo omnes judicabuntur.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod nulli mali judicabuntur. Sicut enim est
certa infidelium damnatio, ita et eorum qui in mortali decedunt. Sed
propter damnationis certitudinem, dicitur Joan. 3, 18: qui non
credit, jam judicatus est. Ergo eadem ratione nec alii peccatores
judicabuntur.
2. Praeterea, vox judicis est valde terribilis eis qui per judicium
condemnantur. Sed, sicut in littera ex verbis Gregorii habetur, ad
infideles allocutio judicis non fiet. Si ergo fieret ad fideles
damnandos, infideles de sua infidelitate commodum reportarent; quod
est absurdum.
1. Sed contra, videtur quod omnes mali sint judicandi. Quia
omnibus malis infligetur poena secundum quantitatem culpae. Sed hoc
sine definitione judicii esse non potest. Ergo omnes mali
judicabuntur.
Quaestiuncula 4
1. Ulterius. Videtur quod Angeli in futuro judicentur. Quia
dicitur 1 Corinth. 6, 3: nescitis quoniam Angelos judicabimus?
Sed hoc non potest referri ad statum praesentis temporis. Ergo hoc
referri debet ad futurum judicium.
2. Praeterea, Job 40, 28, dicitur de Behemoth, per quem
Diabolus intelligitur: cunctis videntibus praecipitabitur; et Marc.
1, 24, exclamavit Daemon ad Christum: venisti ante tempus
perdere nos; et Glossa dicit ibidem, quod Daemones in terra dominum
cernentes, se continuo judicandos credebant. Ergo videtur quod eis
finale judicium reservatur.
3. Praeterea, 2 Petri 2, 4, dicitur: Deus Angelis
peccantibus non pepercit, sed rudentibus Inferni detractos in
Tartarum tradidit cruciandos in judicium reservari. Ergo videtur quod
Angeli judicabuntur.
1. Sed contra, Deus non judicat bis in idipsum. Sed mali Angeli
jam judicati sunt; unde Joan. 16, 11: princeps mundi jam
judicatus est. Ergo in futuro Angeli non judicabuntur.
2. Praeterea, perfectior est bonitas vel malitia Angelorum quam
aliquorum hominum in statu viae. Sed quidam homines boni et mali non
judicabuntur, ut in littera dicitur. Ergo Angeli boni vel mali non
judicabuntur.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod potestas judiciaria
Christo homini collata est in praemium humilitatis quam in passione
exhibuit. Ipse autem sua passione sanguinem pro omnibus fudit quantum
ad sufficientiam, licet non in omnibus effectum habuit propter
impedimentum in aliquibus inventum. Et ideo congruum est ut omnes
homines in judicio congregentur ad videndum ejus exaltationem in humana
natura, secundum quam constitutus est a Deo judex vivorum et
mortuorum.
Ad primum ergo dicendum, quod sicut dicit Augustinus, 20 de Civ.
Dei, non quia dictum est, judicantes duodecim tribus Israel, tribus
levi, quae tertiadecima est, judicanda non erit, aut solum illum
populum, non etiam gentes ceteras judicabunt. Ideo autem per duodecim
tribus omnes aliae gentes significatae sunt, quia per Christum in
sortem duodecim tribuum omnes gentes sunt vocatae.
Ad secundum dicendum, quod hoc quod dicitur: non resurgent impii in
judicio, si referatur ad omnes peccatores, sic intelligendum est,
quod non resurgent ad hoc quod judicent. Si autem impii dicantur
infideles; sic intelligendum est quod non resurgent ad hoc quod
judicentur, quia jam judicati sunt; sed omnes resurgent, ut in
judicio compareant ad gloriam judicis intuendam.
Ad tertium dicendum, quod etiam pueri ante perfectam aetatem
decedentes in judicio comparebunt; non autem ut judicentur, sed ut
videant gloriam judicis.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod ad judicium duo pertinent:
scilicet discussio meritorum, et retributio praemiorum. Quantum ergo
ad receptionem praemiorum, omnes judicabuntur, etiam boni, in eo quod
unusquisque recipiet ex divina sententia praemium merito respondens.
Sed discussio meritorum non fit nisi ubi est quaedam meritorum
commixtio bonorum cum malis. Illi autem qui aedificant super
fundamentum fidei aurum et argentum et lapides pretiosos, divinis
servitiis totaliter insistentes; quia nullam admixtionem notabilem
alicujus mali meriti habent, in eis discussio meritorum locum non
habet; sicut illi qui rebus mundi penitus abjectis solicite cogitant
solummodo quae sunt Dei; et ideo salvabuntur, sed non judicabuntur.
Illi vero qui aedificant super fundamentum fidei lignum et fenum et
stipulam, qui adhuc scilicet amant saecularia, et terrenis negotiis
implicantur, ita tamen quod nihil Christo praeponant, sed studeant
peccata eleemosynis expiare; habent quamdam commixtionem bonorum
meritorum cum malis; et ideo discussio meritorum in eis locum habet;
unde tales quantum ad hoc judicantur, et tamen salvabuntur.
Ad primum ergo dicendum, quod quia punitio est effectus justitiae,
praemiatio autem misericordiae; magis Deo, et judicio, quod est
actus justitiae, antonomastice punitio attribuitur, ut interdum
judicium pro ipsa condemnatione accipiatur; et sic intelligitur
auctoritas inducta, ut per Glossam, ibidem, patet.
Ad secundum dicendum, quod discussio meritorum in electis non erit ad
tollendum incertitudinem beatitudinis a cordibus ipsorum judicandorum;
sed ut praeeminentia bonorum meritorum ad mala ostendatur omnibus
manifeste; et sic Dei justitia comprobetur.
Ad tertium dicendum, quod Gregorius loquitur de justis adhuc in carne
mortali existentibus; unde supra praemiserat: hi qui in corporibus
reperiri potuerint; quamvis jam fortes atque perfecti, quia adhuc in
carne sunt positi, non possunt in tanti terroris turbine nulla
formidine concuti. Unde patet quod terror ille referendus est ad
tempus immediate judicium praecedens, tremendum quidem maxime malis,
non autem bonis, quibus nulla erit mali suspicio.
Rationes autem quae sunt in oppositum, procedunt de judicio quantum ad
retributionem praemiorum.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod judicium quod est poenarum
retributio pro peccatis, omnibus malis competit; judicium autem quod
est discussio peccatorum, solum fidelibus: quia in infidelibus non est
fidei fundamentum, quo sublato, omnia opera sequentia perfecta
rectitudine intentionis carent; unde non est in eis aliqua permixtio
bonorum meritorum ad mala, quae discussionem requirant. Sed fideles
in quibus manet fidei fundamentum, ad minus fidei actum laudabilem
habent, qui quamvis non sit meritorius sine caritate, tamen, quantum
est de se, est ordinatus ad meritum; et ideo in eis judicium
discussionis locum habet. Unde ipsi fideles, qui fuerunt saltem
numero cives civitatis Dei, judicabuntur ut cives, in quos sine
discussione meritorum sententia mortis non fertur; sed infideles
condemnabuntur ut hostes, qui consueverunt apud homines absque
meritorum audientia exterminari.
Ad primum ergo dicendum, quod quamvis eis qui in mortali decedunt,
pro certo constet de eorum damnatione; quia tamen aliqua quae pertinent
ad bene merendum habent annexa, oportet ad manifestationem divinae
justitiae, ut discussio de eorum meritis fiat, per quam ostendatur eos
juste a civitate sanctorum excludi, cujus esse cives numero exterius
videbantur.
Ad secundum dicendum, quod allocutio illa spiritualiter intellecta,
secundum hoc non erit aspera fidelibus condemnandis, quod in eis aliqua
sibi placentia manifestabit, quae in infidelibus inveniri non possunt;
quia sine fide impossibile est placere Deo, Hebr. 11. Sed
sententia condemnationis, quae in omnes feretur, omnibus terribilis
erit.
Ratio vero in contrarium adducta procedebat de judicio retributionis.
Quaestiuncula 4
Ad quartam quaestionem dicendum, quod judicium discussionis nullo modo
habet locum neque in bonis Angelis neque in malis; quia neque in bonis
potest aliquid mali inveniri, neque in malis aliquid boni ad judicium
pertinens. Sed si loquamur de judicio retributionis, sic est
distinguenda duplex retributio. Una respondens propriis meritis
Angelorum; et haec a principio fuit utrisque facta, dum quidam sunt
ad beatitudinem sublimati, quidam vero in miseriam demersi. Alia
retributio, quae respondet meritis bonis vel malis per Angelos
procuratis; et haec retributio in futuro judicio fiet; quia boni
Angeli amplius gaudium habebunt de salute eorum quos ad meritum
induxerunt, et mali amplius torquebuntur, multiplicata malorum ruina,
qui per eos ad mala sunt incitati. Unde directe loquendo, judicium
nec ex parte judicantium nec ex parte judicandorum erit Angelorum, sed
hominum; sed indirecte quodammodo respiciet Angelos, inquantum
actibus hominum fuerunt commixti.
Ad primum ergo dicendum, quod verbum illud apostoli est intelligendum
de judicio comparationis; quia quidam homines quibusdam Angelis
superiores invenientur.
Ad secundum dicendum, quod ipsi Daemones, cunctis videntibus, tunc
praecipitabuntur, quia in perpetuum in Inferni carcerem retrudentur,
ut non sit eis liberum extra progredi; quia hoc eis non concedebatur
nisi secundum quod ordinabatur ex divina providentia ad hominum vitam
exercendam.
Et similiter dicendum ad tertium.
|
|
