|
1. Ad quintum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter
assignentur quatuor coaeva, scilicet caelum Empyreum, angelica
natura, materia quatuor elementorum, et tempus. Locus enim
consequitur generationem rerum, sicut et tempus. Sed de loco nulla
fit mentio inter prima creata. Ergo nec de tempore.
2. Praeterea, tempus est accidens quoddam. Sed de aliis
accidentibus non fit mentio, sed intelliguntur cum suis subjectis
creata. Ergo videtur quod nec de tempore debet fieri.
3. Praeterea, tempus est mensura motus primi mobilis. Sed primum
mobile, scilicet firmamentum, factum est secundo die. Ergo tempus in
principio creationis non fuit.
4. Praeterea, superiorum et inferiorum corporum non eadem est
materia. Ergo videtur quod debeant esse sex, scilicet caelum
Empyreum, materia firmamenti, materia quatuor elementorum et cetera.
5. Praeterea, in quolibet sex dierum dicitur: dixit Deus, fiat,
ut ostendatur, opus illius diei per verbum factum esse. Cum ergo
informis materia per verbum facta sit, videtur quod in ejus creatione
debeat dici: dixit Deus: fiat caelum et terra.
Respondeo dicendum ad hoc ultimum. Primo quod per opus creationis
instituta est tota creatura quantum ad esse suum informe; unde quae non
possunt duci ad unum informe principium, quod est materia, faciunt
numerum in operatione creationis. Substantia enim et accidens non
reducuntur in unam materiam, quia accidentis pars materia non est; et
ideo non conveniunt in materia ex qua. Potest tamen dici aliquo modo
accidens convenire cum substantia in materia in qua, secundum quod
accidens est in substantia: et ideo illud accidens quod est sicut extra
mensurando denominans, substantiae connumeratur, scilicet tempus.
Similiter substantia spiritualis et corporalis non reducuntur in unam
materiam, cum spiritualia materia careant; et ita connumerantur
Angelis. Similiter etiam corporum caelestium et inferiorum non est
una materia; et ideo numeratur caelum, et materia quatuor
elementorum. Et sic oportet in creationis opere quatuor praedicta
connumerari.
Ad primum ergo dicendum, quod locus est superficies corporis
locantis; et ideo creatio loci cum creatione corporalis naturae
intelligitur.
Ad secundum dicendum, quod accidentia quaedam denominant illud in quo
sunt, sicut albedo; et talia intelliguntur creata in creatione suorum
subjectorum, si sunt de illis quae esse primum consequuntur, ut figura
et quantitas, et hujusmodi. Quaedam autem denominant etiam illud in
quo non sunt ut in subjecto, sicut locus. Non enim est locus corporis
continentis in quo est ut in subjecto, sed corporis contenti: et
tempus est numerus omnium motuum, etsi primo ejus in quo est ut in
subjecto, scilicet motus primi mobilis, per quem omnes alii
numerantur, ut in 10 Metaph. dicitur. Sed tamen alia est ratio de
tempore et de loco: quia locus est idem per essentiam quod superficies
corporis locantis; tempus autem non est idem numero cum aliquo
accidente in substantia fundato: et praeterea locus totum complementum
suum habet in re; sed temporis ratio aliquo modo completur ex actione
animae numerantis; unde magis habet rationem extrinseci quam locus; et
ideo potius connumeratur primo creatis quam locus, vel aliud aliquod
accidens. Et praecipue hoc factum puto ad removendum antiquum errorem
philosophorum, qui tempus posuerunt aeternum, praeter Platonem, ut
in 8 Physic. dicitur.
Ad tertium dicendum, quod motus caeli incepit secunda die; sed non
omnia simul creata sunt; unde non potest intelligi de tempore quod est
numerus motus primi mobilis; sed oportet quod vel per tempus
significetur aevum, ut quidam dicunt, vel tempus large sumatur pro
numero cujuscumque successionis, ut sic tempus primo creatum dicatur
quod mensurat ipsam creationem rerum, qua post non esse, in esse res
prodierunt.
Ad quartum dicendum, quod firmamentum secundum quosdam est de natura
inferiorum corporum, et sic materia ejus intelligitur in materia
quatuor elementorum; et sic solum caelum Empyreum erit alterius
naturae, et quinta essentia. Sed si dicamus firmamentum esse quintam
essentiam, tunc per caelum intelligitur Empyreum caelum, et caelum
chrystallinum, et caelum sidereum; sed quantum ad naturam informem
horum duorum: caelum enim Empyreum statim in sua creatione ultimum
complementum habuit.
Ad quintum dicendum, quod verbum proprie loquendo importat rationem
formae exemplaris ad creaturas, eo quod verbum est ars, ut Augustinus
dicit; et ideo in senario dierum, ubi formatio creaturae narratur,
convenienter mentio de verbo fit; ubi autem narratur productio informis
materiae, filius ostenditur causa ut principium, et non ut verbum.
Unde diversimode utrobique totius Trinitatis causalitas ostenditur.
In creatione siquidem informis materiae designatur pater nomine Dei
qui creavit, filius nomine principii, spiritus sanctus nomine
proprio, cum dicitur spiritus domini. In formatione vero rerum
significatur pater ut dicens, filius ut verbum, spiritus sanctus ut
benignitas, qua approbatur quod factum erat: eodem namque amore quo
Deus voluit ut creatura fieret, ei placuit ut maneret.
|
|
