|
Quaestiuncula 1
1. Ad secundum sic proceditur. Videtur quod Christus, secundum
quod homo, possit dici filius spiritus sancti. Humanam enim naturam
quam assumpsit Christus, tota per indifferentiam Trinitas operata
est. Sed homo Christus Jesus convenienter dicitur filius Dei
patris. Ergo etiam potest dici filius spiritus sancti, vel totius
Trinitatis.
2. Praeterea, secundum philosophum in 15 de Anim. Lib., in
generatione humana materiam ministrat mater; actio vero ex semine
patris est. Sed omnem actionem quam facit semen hominis patris in
generatione humana, facit in conceptione Christi spiritus sanctus, et
multo efficacius. Si ergo ratione illarum actionum dicitur unus homo
pater alterius, videtur quod spiritus sanctus dicitur pater Christi
secundum humanam naturam.
3. Praeterea, ex hoc homo dicitur pater hominis, quia genuit eum ex
matre similem in sua natura. Sed potest dici, ut videtur, quod
spiritus sanctus genuit Christum ex Maria virgine, sicut etiam
dicitur in Glossa Matth. 3, quod Deus ex Sara genuerit filium.
Cum ergo Christus et spiritus sanctus sint ejusdem naturae, videtur
quod spiritus sanctus possit dici pater Christi.
4. Sed contra est auctoritas Augustini in littera.
5. Praeterea, sicut supra, 1 dist., dixit Magister, ideo
filius, et non pater aut spiritus sanctus, assumpsit carnem, ne nomen
filii transiret ad aliam personam. Sed non est minus inconveniens quod
nomen patris transeat ad aliam personam quam nomen filii. Ergo nomen
patris non debet transire ad personam spiritus sancti, ut dicatur pater
Christi.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod possit Christus dici filius
Trinitatis. Christus enim, secundum quod homo, creatura est. Sed
nos dicimur filii Trinitatis per creationem; Deut. 32, 6:
numquid non ipse est pater tuus? Ergo et Christus potest dici filius
Trinitatis, secundum quod homo.
2. Praeterea, Rom. 8, 29: ut sit ipse primogenitus in multis
fratribus: Glossa: secundum humanam naturam, secundum quam fratres
habet; secundum autem divinam non habet. Sed fratres dicuntur qui ex
eodem patre nascuntur. Cum ergo pater eorum qui dicuntur fratres
Christi, sit tota Trinitas, videtur quod etiam Christi hominis
secundum humanam naturam.
3. Praeterea, cujuslibet gratiam habentis dicitur pater tota
Trinitas: Joan. 1: dedit eis potestatem filios Dei fieri. Sed
Christus plenissime habuit gratiam. Ergo potest dici filius totius
Trinitatis, inquantum est homo.
1. Sed contra, sicut infra probatur, dist. 10, Christus non
est filius nisi naturalis. Sed naturalis filius non est Trinitatis,
sed patris tantum. Ergo Christus non potest dici filius Trinitatis.
2. Praeterea, secundum Damascenum, filiatio non determinat
naturam, sed personam. Sed in Christo quamvis sint duae naturae,
non est ibi nisi una persona aeterna. Cum igitur secundum personam
aeternam non possit dici filius Trinitatis, nullo modo potest dici
filius Trinitatis.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod secundum Augustinum in
littera, Christus non est filius neque spiritus sancti, neque
Trinitatis, sed tantum Dei patris. Sed hoc diversa ratione a
diversis negatur. Quidam negant hoc non tamquam simpliciter falsum,
sed tamquam inconvenienter dictum, utpote praestans occasionem errandi
et circa aeternam generationem filii, in qua sequeretur quaedam
confusio relationum, si filius diceretur sui ipsius filius, et
spiritus sancti; et circa generationem ejus temporalem, ne videatur
spiritus sanctus de sua substantia Christum genuisse secundum hominem,
si pater ejus diceretur. Et sicut non potest dici filius Trinitatis
simpliciter, ita nec per creationem, ut evitetur error Arii, qui
dixit Christum puram creaturam, neque per gratiam, ut evitetur error
Nestorii, qui dixit duas personas in Christo, et unionem divinitatis
ad hominem Christum esse tantum per gratiam, non in persona.
Concedunt tamen aliqui quod potest dici iste homo filius Trinitatis
per creationem, si ly iste homo dicit suppositum, sive individuum
hominis, non personam filii Dei. Nullo tamen modo filius Dei potest
dici filius Trinitatis propter repugnantiam relationum. Concedunt
etiam quod quantum ad gratiam habitualem, per quam tota Trinitas
habitat in anima Christi, potest dici iste homo filius Dei, etiam
secundum quod homo, non tamen Trinitatis: quia secundum hoc non habet
ipse comparationem ad relationes quibus distinguitur Trinitas; sed
quantum ad gratiam unionis dicitur tantum filius patris naturalis. Sed
haec opinio non est conveniens dictis Augustini, qui simpliciter negat
dici Christum esse filium Trinitatis, aut spiritus sancti. Non enim
hoc potest esse ad vitandum confusionem relationum: cum enim confusio
sit ex inordinata permixtione aliquorum, nulla sequeretur confusio si
secundum diversas naturas oppositas relationes filio attribueremus, vel
spiritui sancto ratione diversorum, cum etiam de filio ratione
diversarum naturarum sine aliqua inconvenientia contraria praedicentur,
ut quod est passibilis, et impassibilis; et etiam relationes
oppositae, ut quod est minor et aequalis patri, et etiam major et
minor seipso. Neque etiam negant hoc ad evitandum errorem qui posset
sequi: non enim magis patrocinatur errori Arii, si dicatur quod est
filius Trinitatis per creationem, quam quod dicatur, secundum quod
homo, creatura; quod tamen conceditur. Et est simile de aliis
erroribus. Praeterea hoc quod conceditur iste homo filius Trinitatis
per creationem, secundum quod dicit suppositum vel individuum hominis,
non personam filii Dei, non convenit secundae opinioni, quae infra
ponitur, dist. 6, secundum quod ille homo non potest supponere nisi
suppositum aeternum. Similiter etiam quod Christus per gratiam
habitualem non comparetur ad relationes distinguentes personas, non
videtur esse ratio quod non possit dici filius Trinitatis: quia nos
dicimur per gratiam filii Trinitatis, et tamen gratia quae in nobis
est, est effectus essentiae divinae, non habens respectum ad
distinctionem personarum. Et ideo dicendum aliter cum aliis, scilicet
quod Augustinus hoc negat tamquam simpliciter falsum et impossibile.
Filiatio enim est relatio consequens generationem; generatio autem est
via ad esse: esse autem est quid suppositi a forma, sive a natura;
unde cum filiatio secundum Damascenum sit determinativa suppositi vel
hypostasis, non potest aliquis dici filius alicujus, nisi a quo
accipit esse. Esse autem Christi est unum, ad minus quantum ad
secundam opinionem, ut infra, dist. 6, qu. 2, art. 2,
dicetur: hoc autem esse non habet Christus ab aliqua persona divina
nisi a patre. Unde non potest dici filius nisi patris. Similiter
etiam non potest dici quod sit filius Trinitatis per creationem vel
gratiam: quia quando in aliquo invenitur perfecta ratio alicujus
nominis, nullo modo recipitur illud nomen de eo cum determinatione
diminuente, ut patet ex verbis Augustini in littera; sicut planta
dicitur vivens imperfectum propter animam vegetabilem, quia non habet
esse cum anima sensibili; animal autem quamvis habeat eamdem animam,
non dicitur vivens imperfectum, quia habet eam cum anima sensibili.
Christus autem habet veram rationem filiationis ad Deum. Unde non
est dicendus filius per creationem neque per gratiam: quia per hoc
significatur filiatio imperfecta ad Deum, quae est secundum quid, et
non simpliciter.
Ad primum ergo dicendum, quod non est dicendum, Christum hominem
esse filium patris per creationem, neque ratione formationis corporis
Christi, nisi quatenus illa formatio terminatur ad unionem
personalem, per quam iste homo est naturalis filius Dei patris.
Ad secundum dicendum, quod spiritus sanctus facit illas actiones non
mediante semine ex se deciso, quod ad patrem pertinet, sed quasi
artifex operando in materiam exteriorem.
Ad tertium dicendum, quod spiritus sanctus non genuit Christum de
beata virgine: quia secundum Damascenum, generare est ex sua
substantia alium producere: et Glossa illa sic exponenda est:
genuit, idest fecit ut nasceretur. Nec iterum spiritus sanctus est
similis Christo in natura illa quam in utero virginis formavit; unde
non potest spiritus sanctus dici pater Christi secundum humanitatem.
Quartum et quintum concedimus.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem patet responsio ex dictis.
Ad primum dicendum, quod creatura respicit communiter naturam et
suppositum; filiatio autem respicit tantum suppositum; unde humana
natura in Christo dicitur creata, non autem filia; et ideo in quantum
homo, non potest dici filius per creationem; potest autem dici
creatura.
Ad secundum dicendum, quod Christus dicitur primogenitus in multis
fratribus secundum humanam naturam, non quasi univoce filius cum
aliis, sed per analogiam: quia ipse est filius naturalis propter
unionem in persona, alii autem filii adoptivi per assimilationem ad
Deum quae est per gratiam; sicut etiam dicitur primogenitus creaturae
inquantum, secundum Basilium, accipere commune habet cum creatura.
Unde non oportet quod ad eumdem patrem omnino referantur.
Ad tertium dicendum, quod alii dicuntur filii adoptivi, Christus
autem dicitur per gratiam unionis filius naturalis; per gratiam autem
habitualem non potest dici filius adoptivus, ut dicetur infra, dist.
10, neque etiam naturalis; unde nullo modo potest dici filius per
gratiam.
Alia concedimus.
|
|
