|
Quaestiuncula 1
1. Ad tertium sic proceditur. Videtur quod filius Dei carnem non
assumpserit. Galat. 5, 17: caro concupiscit adversus spiritum.
Sed in Christo talis pugna non fuit. Ergo ipse veram carnem non
habuit.
2. Praeterea, in carne tantum est similitudo vestigii. Sed
similitudo vestigii tantum non sufficit ad assumptibilitatem, ut
supra, art. 1, in corp., dictum est. Ergo caro assumptibilis non
fuit.
3. Praeterea, major est gratia unionis quam gratia fruitionis. Sed
caro nullo modo potest conjungi Deo per fruitionem. Ergo non potest
conjungi per unionem.
4. Sed contra, ad Hebr. 2, 16: semen Abrahae apprehendit;
et Rom. 1, 3: factus est ei ex semine David secundum carnem.
Sed semen non pertinet ad animam, sed ad carnem. Ergo filius Dei in
humana natura non solum animam, sed etiam carnem assumpsit.
5. Praeterea, homo non nascitur ex homine nisi per traductionem
carnis. Sed Christus non solum dicitur homo, immo etiam filius
hominis, non nisi quia de virgine natus est. Ergo assumpsit carnem in
humana natura.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod carnem assumpserit, et non animam.
Joan. 1, 14: verbum caro factum est. Non autem per conversionem
in carnem, sed per assumptionem carnis. Ergo solam carnem assumpsisse
videtur.
2. Praeterea, corpus non indiget ut uniatur sibi anima, nisi ad hoc
ut per ipsam vivificetur. Sed ad hoc quod corpus vivificetur,
sufficit quod corpori vivificabili principium vitae uniatur. Cum ergo
Deus, qui est principium vitae, corpus sibi univerit, videtur quod
unio corporis ad animam superflua fuisset.
3. Praeterea, habito aliquo quod est sufficiens operationis
principium, non requiritur ad eamdem operationem aliud principium;
sicut ad illuminationem aeris, qui illuminatur lumine solis, non
requiritur lumen candelae. Sed Christus per intellectum divinum sibi
unitum sufficienter omnia cognoscere poterat. Ergo non requirebatur
anima cognoscitiva et intellectiva ad unionem illam.
1. Sed contra, Christus curavit naturam nostram per hoc quod eam
assumpsit. Sed principaliter venit ad curandum animas. Ergo animam
assumpsit.
2. Praeterea, mors corporalis non est nisi per separationem corporis
a principio vitae. Si ergo in Christo non fuisset aliud principium
vitae quam ipsa deitas, cum caro a divinitate nunquam fuerit separata,
nunquam Christus fuisset mortuus: quod expresse contradicit
Scripturae.
3. Praeterea, sequeretur quod Deus esset immediatus motor corporis
Christi, si anima caruisset; et sic nunquam Christus fuisset
fatigatus ex itinere, ut dicitur Joan. 4, cum fatigatio non accidat
nisi ex debilitate virtutis moventis.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod non assumpserit formam totius ex
compositione partium resultantem. Forma enim totius est illa in qua
sicut in natura communi particularia conveniunt. Sed Damascenus
dicit, et habetur in littera, quod in domino nostro Jesu Christo non
est communem speciem accipere. Ergo in eo forma totius non fuit.
2. Praeterea, ut dicit Boetius, species est totum esse
individuorum. Sed nihil in Christo fuit ex parte carnis et animae
quod totum esse ipsius Christi concluderet: quia habuit esse divinum
non per animam neque per corpus. Ergo cum forma totius sit species in
potentia, videtur quod in Christo forma totius non fuerit.
3. Praeterea, in littera dicitur, quod nomine humanae naturae
corpus et anima intelligitur, cum dicitur, Christum humanam naturam
assumpsisse. Sed constat quod neque corpus neque anima est forma
totius, ad minus secundum opinionem communiorem. Ergo in Christo
forma totius non fuit.
1. Sed contra, forma totius in rebus animatis resultat ex unione vel
conjunctione animae ad corpus. Sed in Christo anima fuit conjuncta
corpori; alias corpus illud vivum non fuisset. Ergo in Christo fuit
forma totius.
2. Praeterea, homines conveniunt specie ad invicem secundum
convenientiam in forma totius. Sed Christus fuit ejusdem speciei cum
aliis hominibus; alias pro hominibus non satisfecisset. Ergo in
Christo fuit forma totius.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum, quod, secundum philosophum 8 Metaph.,
definitio in hoc convenit cum numero, quod sicut in numeris contingit
quod semper subtracta vel addita unitate, fit alius numerus; ita etiam
in definitionibus, si addatur vel subtrahatur aliqua differentia,
semper fit alia species. Cum ergo omnes differentiae sumantur ex
essentialibus principiis, oportet quod si homini subtrahatur aliquid de
essentialibus ejus, non remaneat eadem species. Cum ergo Christus
fuerit ejusdem speciei cum aliis hominibus; (alias enim verus homo non
fuisset, sed aequivoce homo diceretur; nec pro hominibus satisfaceret
congruenter): oportet quod omnia essentialia homini in Christo
fuerint, et corpus et anima vegetabilis, sensibilis et rationalis, et
ulterius forma totius resultans ex conjunctione corporis et animae,
quae humanitas dicitur: et quia proprietates naturales ex principiis
essentialibus causantur, oportet quod in ipso fuerint omnes naturales
proprietates speciem humanam consequentes. De aliis autem quae per
accidens speciem humanam consequuntur, sive sint defectus sive
perfectiones, infra suo loco dicetur. Ad primam ergo quaestionem
sciendum, quod circa hoc fuerunt duo errores. Unus fuit
Manichaeorum, qui dicebant, quod Christus verum corpus non habuit,
sed tantum phantasticum. Et ratio hujus positionis videtur fuisse,
quia omnium visibilium auctorem posuerunt Diabolum; et ideo nihil
hujus secundum veritatem in Christo fuit, in quo princeps mundi hujus
nihil habuit, Joan. 14. Patet autem quod positio ista est falsa:
et quantum ad radicem positionis: quia Deum creatorem omnium
visibilium et invisibilium, et fides tenet et ratio demonstrat, cum a
primo ente oporteat omnia entia esse, ut patet ex 2 Metaph.: et
etiam in se positio falsa est, quia veritatem humanitatis tollit, ut
ex dictis patet: esset enim invenire aliquam falsitatem vel
simulationem in eo qui de se dicit Joan. 14, 6: ego sum via,
veritas et vita. Alius error fuit Marcionitarum, qui dicebant
Christum corpus de virgine non assumpsisse, sed de caelo apportasse:
quod forte ortum habuit ex opinione Platonicorum, qui dicebant,
animae corpus terrestre omnino fugiendum esse, ut beatitudinem
consequatur. Non enim credebant posse fieri ut anima corpori terrestri
unita beata fieret. Ponebant tamen animas corporibus caelestibus
unitas, ut soli, et stellis, et lunae, beatas fore, ut Augustinus
recitat in libro 10 de Civ. Dei; et ideo animam Christi, quae
summe beata fuit, non terrestri, sed caelesti corpori unitam
putaverunt. Sed haec etiam positio veritatem humanitatis tollit: quia
quaelibet forma naturalis determinatam materiam requirit: et ideo anima
humana non ex qualibet materia quam perficit, hominem facit, sed
inquantum est forma talis corporis, elementati scilicet, et debita
proportione complexionati. Unde si Christus corpus terrestre non
habuit, verus homo non fuit. His autem idem defectus contingit qui et
antiquis philosophis, ut 1 de anima dicitur, qui de anima dicentes
nihil de corpore dixerunt, opinantes quamlibet animam cuilibet corpori
adaptari; quod esse non potest, cum propriae formae respondeat propria
materia, et unicuique agenti determinata instrumenta: et ideo fides
Catholica, quae Christum verum hominem confitetur, eum habuisse
corpus ex quatuor elementis compositum, sicut nos habemus, firmiter
tenet.
Ad primum ergo dicendum, quod concupiscentia carnis contra spiritum
non causatur ex ipsa carnis natura, sed ex vitiosa corruptione ejus,
quae ex peccato primi parentis provenit, sine qua filius Dei veram
carnis naturam assumpsit.
Ad secundum dicendum, quod similitudo attenditur secundum formam.
Corporis autem humani forma est anima rationalis, in qua imago Dei
consistit; et ideo in corpore humano non tantum est similitudo
vestigii, sed etiam similitudo imaginis, inquantum animam habet. Non
enim corpus humanum habet esse quoddam distinctum ab esse quod dat sibi
anima, quasi ab alia forma, per quam sit in eo similitudo vestigii
tantum, sicut est in corporibus inanimatis: quia sic anima esset ens
in subjecto, secundum quod subjectum nominat ens subsistens in actu;
quod ad rationem accidentis pertinet, ut in 2 de anima dicit
Commentator.
Ad tertium dicendum, quod conjunctio animae ad Deum per fruitionem
consistit in operatione intellectus et voluntatis, in qua corpus nullo
modo communicat, quia exercetur talis operatio sine organo corporali,
ut probatur in 3 de anima et ideo per fruitionem nullo modo corpus Deo
uniri potest. Sed conjunctio unionis est ad esse in persona una:
corpus autem et anima in uno esse communicant, quia anima est quod quid
erat esse hujusmodi corpori, ut in 2 de anima dicitur: et ideo per
modum unionis in persona una corpus Deo conjungi potest.
Quartum et quintum concedimus.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem est sciendum, quod circa hoc etiam fuerunt duo
errores. Unus fuit Arii et Eunomii, qui dicebant filium Dei carnem
sine anima assumpsisse: quia opinabantur divinitatem sine anima corpus
ejus vivificare. Alius fuit error Apollinaris, qui dicebat in
Christo corpus animatum fuisse cum anima carente sensu et intellectu.
Uterque autem error et veritati humanitatis derogat, et dignitati
corporis Christi. Non enim potest esse ut materia in aliquo esse
perficiatur, nisi per aliquid quod sit forma ejus: unde cum Deus
nullo modo forma corporis esse possit (quia oporteret eum esse partem,
et non immaterialissimum), sequeretur quod corpus Christi, si omnino
careret anima, esset sicut corpus non vivum; et si careret anima
sensibili et rationali, esset sicut corpus plantae: unde esset multo
minus nobile quam corpus nostrum. Similiter etiam cum de ratione
hominis sit rationalem animam habere, si ea Christus caruisset, verus
homo non fuisset. Hoc autem videtur eis contigisse ex hoc quod
credebant animam corpori non uniri sicut formam, sed magis sicut
indumentum, ut Plato dicit, secundum quod Gregorius Nissenus
narrat: per quem modum si Deus corpori uniretur, homo non diceretur;
praecipue si ponatur, ut quidam posuerunt, animam de substantia Dei
esse: quae omnia manifestam falsitatem continent. Et ideo horum et
aliorum praedictorum error excluditur in Lib. Gennadii de
ecclesiasticis dogmatibus, cap. 2, sic: natus est Dei filius ex
homine, non per hominem, idest viri coitum, sicut Ebion dicit; sed
carnem de virgine trahens, non de caelo afferens, sicut Marcion
affirmat; neque in phantasia, idest absque carne, ut Valentinus
dicebat; sed verum corpus, non tantum carnem ex carne, ut Martianus
dicit; sed verus Deus et verus homo, in deitate verbum patris et
Deus, in homine anima et caro; non sine sensu et ratione, ut
Apollinaris posuit; neque caro sine anima, ut Eunomius dixit; neque
sic natus de virgine, ut antequam de virgine nasceretur, Deus non
fuerit, sicut Antemon et Marcellus dixerunt.
Ad primum ergo circa hoc objectum dicendum, quod cum dicitur, verbum
caro factum est, sumitur pars pro toto, idest caro pro toto homine;
sicut anima ponitur aliquando pro toto homine, Gen. 46, 27:
omnes animae domus Jacob quae ingressae sunt in Aegyptum, fuere
septuaginta. Ideo autem carnem, quae inferior pars est, dicere
voluit, ut ostenderet per locum a minori nihil in hominis natura esse
quod filius Dei non assumpserit.
Ad secundum dicendum, quod ad hoc quod corpus vivificetur, requiritur
quod sibi conjungatur principium vitae per modum formae, ut ex eis
efficiatur una natura communis. Divinitas autem forma corporis esse
non potest: non enim ex deitate et corpore una communis natura
resultat: et ideo ad hoc ut corpus Christi unum esse possit,
requiritur anima quae sit ejus forma.
Ad tertium dicendum, quod, sicut in 2 de anima dicitur, illud quo
aliquid operatur primo, est forma ejus; unde cum intellectus divinus
non possit esse forma in humanitate Christi, oportet quod illud quo
homo sentit et intelligit, sit anima sensitiva et intellectiva.
Alia duo concedimus.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem sciendum est, quod quidam posuerunt Deum
assumpsisse animam et corpus, non ita quod ex eorum conjunctione aliqua
humanitas resultaret; et haec opinio similiter veritatem humanitatis
tollit, et dignitatem corporis Christi: non enim Christus verus homo
esse potuit, nec corpus ejus vere vivum, nisi anima corpori unita
fuisset ut forma ejus, ita quod ex eis unum quid efficeretur. Sed de
hac opinione infra dicetur, dist. 3, qu. 2, art. 2. Unde
dicendum quod sicut in Christo verum corpus et vera anima fuit; ita et
vera humanitas, id est natura humana, ex conjunctione utriusque
resultans.
Ad primum circa hoc objectum dicendum, quod Damascenus dicere
intendit, quod non est facta unio in una natura, ut Eutychiani
posuerunt; et ideo vult quod ex conjunctione divinitatis ad humanitatem
non resultet aliqua natura communis tertia: quia illa nec esset
divinitas nec humanitas, sicut humanitas nec est anima neque corpus;
unde Christus neque esset Deus neque homo, sed tantum Christus.
Non autem intendit, quod ex conjunctione animae ad corpus non resultet
forma totius, per quam in specie cum aliis hominibus communicet.
Ad secundum dicendum, quod verbum Boetii veritatem habet in quolibet
individuo quod subsistit in una natura tantum: quia species
comprehendit omnia essentialia principia subsistentis individui in
natura speciei; et sic etiam humanitas comprehendit omnia essentialia
Christi, secundum quod in humanitate subsistit. Sed illa persona hoc
singulariter habet ut in duabus naturis subsistat; et ideo species
humana non colligit omnia quae illi personae essentialiter conveniunt.
Ad tertium dicendum, quod cum dicitur, nomine humanitatis corpus et
animam intelligi, intelligendum est materialiter, sicut nomine totius
intelliguntur partes; et non quod totum proprie loquendo sint suae
partes, sed aliquid ex partibus constitutum.
Alia duo concedimus.
|
|
