|
Quaestiuncula 1
1. Ad secundum sic proceditur. Videtur quod Christus non habuerit
tristitiam. Isa. 42, 4, dicitur de eo: non erit tristis, neque
turbulentus.
2. Praeterea, omnis tristitia est perturbatio quaedam. Sed in
sapientem non cadit perturbatio. Ergo neque in Christo, qui fuit
maxime sapiens, fuit tristitia. Secundam probat Seneca tripliciter.
Primo sic. Fortius non perturbatur a debiliori. Sed virtus est
fortior malitia. Ergo non perturbatur ab ea; nec a virtute, quia
virtus non est virtuti contraria: ergo nullo modo. Secundo sic.
Nullus perturbatur nisi de eo quod bonum suum perdit vel diminuit.
Sed sapiens non perdit bona sua, nec ei possunt auferri, quae sunt
bona animae, quia bona corporis non reputat sua. Ergo non
perturbatur. Tertio sic. Quia fortuna nihil eripit nisi quod dedit.
Sed non dedit virtutem. Ergo ipsam auferre non potest; et sic idem
quod prius.
3. Praeterea, philosophus: idem sine tristitia quam cum tristitia
magis eligendum est. Sed Christus, cum fuerit sapientissimus,
optime scivit eligere. Ergo non elegit aliquid pati cum tristitia.
1. Sed contra, Matth. 26, 38: tristis est anima mea usque ad
mortem.
2. Praeterea, fletus est signum tristitiae. Sed Christus flevit:
Joan. 11. Ergo ipse fuit tristis.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod in Christo non fuerit ira. Ira enim
vitium est. Sed in Christo nullum fuit vitium, sed summa
mansuetudo; Matth. 11, 29: discite a me, quia mitis sum et
humilis corde. Ergo in Christo non fuit ira.
2. Praeterea, sicut Gregorius dicit, ira per vitium excaecat
oculum mentis, ira per zelum turbat. Sed in Christo oculus mentis
neque excaecatus neque perturbatus fuit. Ergo in Christo non fuit
ira.
3. Praeterea, secundum philosophum, et Damascenum, ira est
appetitus vindictae. Sed Christus non fecit aliquid ad vindictam.
Ergo in Christo non fuit ira.
1. Sed contra, in Christo fuit ira per zelum, ut patet Joan.
2. Ergo in eo fuit ira.
2. Praeterea, nulla virtus defuit Christo, nec aliqua virtutis
perfectio. Sed de perfectione aliquarum virtutum est ira, sicut
fortitudinis, ut dicitur in 3 Eth. Ergo in Christo fuit ira.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod in Christo non fuerit timor. Timor
enim maxime opponitur fortitudini. Sed in Christo fuit perfectissima
fortitudo. Ergo in ipso non fuit aliquis timor.
2. Praeterea, Augustinus dicit, quod signum perfectionis est
absque timore esse. Sed Christus fuit perfectissimus. Ergo in eo
non fuit passio timoris.
3. Praeterea, si dicatur, quod timor inerat ei secundum
sensualitatem; contra. Timor est de futuro malo. Sed sensualitas in
Christo non poterat futurum comprehendere. Ergo in Christo non
poterat esse timor, sed tantum dolor de praesenti.
1. Sed contra, Marc. 14: coepit Jesus pavere et taedere.
Ergo et cetera.
2. Praeterea, ejusdem est dolor et timor. Sed in Christo fuit
verus dolor. Ergo et verus timor.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum, ad primam quaestionem, quod hic quaeritur de
tristitia secundum quod est passio animalis in parte sensitiva; et ideo
dicendum, quod quia Christus voluntarie assumpsit naturam nostram, ut
per eam nos redimeret, ideo talem assumpsit qualem oportuit esse ad
finem redemptionis nostrae; unde quamvis in aliis beatis per quamdam
redundantiam ex glorificatione superiorum virium glorificentur etiam
inferiores, et ex gloria animae descendat gloria corporis; tamen in
Christo non fuit sic: quia gloria ejus quae inerat ei secundum
fruitionem Dei, non impediebat passibilitatem animae ejus, secundum
quod erat pars humanae naturae: et similiter laetitia quae inerat in
superiori parte per fruitionem, non redundabat in inferiores; et ideo
cum accidebat aliquid contrarium delectationi inferiorum partium, erat
de eo tristitia; sed tamen aliter in ipso et in nobis: quia in nobis
inferiores vires non sunt perfecte subjectae rationi; et ideo quandoque
praeter ordinem rationis insurgunt in nobis passiones tristitiae, quas
quidem virtus refrenat in virtuosis, sed in aliis etiam rationi
praevalent: sed in Christo nunquam surgebat motus tristitiae nisi
secundum dictamen superioris rationis, quando scilicet dictabat ratio
quod sensualitas tristaretur secundum convenientiam naturae suae; et
ideo non fuit in eo tristitia rationem pervertens, nec fuit
necessaria, sed voluntaria quodammodo.
Ad primum ergo dicendum, quod per illam auctoritatem Isaiae
excluditur a Christo tristitia rationem impediens.
Ad secundum dicendum, quod perturbari dicitur ex toto turbari; et hoc
est quando turbatio inferioris partis ad superiorem pervenit, ut ejus
ordo turbetur: et hoc non est in aliquo sapiente, nec in Christo
fuit; et sic concludunt rationes Senecae.
Ad tertium dicendum, quod omnis tristitia, ut dicitur in 7
Ethic., inquantum in se est, fugienda est, inquantum hujusmodi:
potest tamen eligi tristitia inquantum ad aliquod bonum ordinat, sicut
tristitia poenitentis ad salutem; et ita etiam Christus elegit
tristitiam, inquantum utilis erat ad redemptionem humani generis.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod ira tripliciter dicitur.
Quandoque enim ira ponitur pro habitu vel actu vitii, quod opponitur
mansuetudini, quod irascibilitas dicitur: quod contingit ex hoc quod
virtus, ut in 2 Ethic. dicitur, quandoque magis opponitur uni
extremorum, sicut mansuetudo superfluitati irae, magis quam
diminutioni; et ideo oppositum vitium nominatur ira: et sic ira non
fuit in Christo. Alio modo dicitur ira voluntas vindicandi aliquod
malefactum; et sic ira non est passio, proprie loquendo, nec est in
irascibili, sed in voluntate: et sic ira est in Deo et beatis, et in
Christo fuit. Tertio modo dicitur ira proprie quaedam passio vis
irascibilis, quae contingit ex hoc quod vis irascibilis tendit ad
destructionem alicujus quod apprehenditur contrarium volito vel
desiderato: et si quidem sit ex ordine rationis insurgens, vel
ordinata ratione, sic dicitur ira per zelum, et sic fuit in Christo;
si autem sit inordinata, sic erit ira per vitium, quae in Christo
nullo modo fuit.
Ad primum ergo dicendum, quod ratio illa procedit de ira secundum
primum modum dicendi: sic enim opponitur mansuetudini: secundum autem
quod est passio, non opponitur, sed est materia ejus circa quam, quia
etiam mitis irascitur quando oportet.
Ad secundum dicendum, quod sicut in Christo delectatio superioris
partis non tollebat tristitiam sensitivae partis; ita etiam et ira
sensitivae partis non impediebat in aliquo usum rationis: quia quando
divinitas permittebat unicuique partium humanitatis Christi agere quae
sunt ei propria, ut dicit Damascenus, una pars aliam non impediebat,
sicut in nobis accidit quod una pars impedit aliam.
Ad tertium dicendum, quod ira inordinata consistit in vindicta; sed
ira ordinata vindictam ad justitiam ordinat, ut scilicet vindictam non
quaerat, sed justitiam; et tantum puniat, quantum justitiae ordo
permittit.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod timor etiam multipliciter
dicitur. Uno modo nominat habitum vel doni vel vitii quod opponitur
fortitudini, et dicitur timiditas: et sic habitus doni fuit in
Christo, non autem habitus vitii. Alio modo sumitur pro actu vel
vitii vel doni; et sic similiter dicendum ut prius. Alio modo dicitur
quaedam passio in irascibili, quae consurgit ex hoc quod appetitus
sensitivus refugit aliquod nocivum apprehensum; et sic loquimur hic de
timore. Unde dicendum, quod hoc modo fuit timor in Christo per
eumdem modum sicut et de tristitia et ira dictum est, inquantum
scilicet ex dictamine rationis et deitatis adjunctae, appetitus
sensibilis refugiebat ea quae sunt sibi contraria.
Ad primum ergo dicendum, quod ratio illa procedit de timore secundum
quod est vitium, quia passio timoris est materia circa quam est
fortitudo.
Ad secundum dicendum, quod omnis timor ex aliqua imperfectione est:
quia ex imperfectione est quod aliquid ab aliquo laedi possit.
Christus autem quamvis fuerit secundum animam perfectissimus, tamen
laedi poterat ex parte corporis; et ideo ex parte ista patiebatur
imperfectionem, et timere poterat.
Ad tertium dicendum, quod in homine appetitus sensibilis movetur ex
imaginationis sive aestimationis apprehensione immediate; sed mediate
etiam ex apprehensione rationis, inquantum ejus conceptio in
imaginatione imprimitur; et ideo quando ratio in Christo praevidebat
laesionem corporis, fiebat species laesivi in imaginatione, et
appetitus sensibilis ad timorem movebatur.
|
|
