|
Quaestiuncula 1
1. Ad primum sic proceditur. Videtur quod carnem non assumpserit
mediante anima. Remoto enim medio quo aliqua conjunguntur, extrema
separantur, sicut patet in tabulis quae per clavum conjunguntur. Sed
in morte Christi separata est anima a carne; nec tamen separata est
deitas a carne. Ergo anima non est medium quo deitas unitur carni.
2. Praeterea, unum extremorum quae conjunguntur per medium, magis
conjungitur medio quam alteri extremo. Sed caro non magis conjungitur
animae quam deitati: est enim caro ab anima separata in morte, non
tamen a deitate. Ergo divinitas non est unita carni mediante anima.
3. Praeterea, Deus in qualibet creatura est immediate per
essentiam, praesentiam, et potentiam: similiter etiam animae sanctae
conjungitur immediate per gratiam. Cum ergo major sit conjunctio
unionis quam aliqua praedictarum, videtur quod quidquid assumitur ad
unitatem personae, immediate divinitati conjungatur.
1. Sed contra, Augustinus ad Volusianum dicit: filius Dei
assumpsit animam rationalem, et per eam sibi corpus aptavit; et ita
videtur quod mediante anima filius Dei carnem assumpserit.
2. Praeterea, multum distantia non conjunguntur nisi per medium,
quod minus distat ab extremis quam extrema ad invicem. Sed corpus plus
distat a deitate quam anima. Ergo corpus unitur deitati mediante
anima.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod non assumpserit animam mediante spiritu.
Impossibile enim est ut per idem medium uniatur aliquid superiori et
inferiori; quia illud quo unitur inferiori, est infra ipsum; illud
quo unitur superiori, est supra ipsum. Sed anima mediante spiritu
unitur corpori, quod est infra ipsum, ut quidam dicunt. Ergo non
unitur Deo, qui est supra eam, mediante spiritu.
2. Praeterea, medium oportet differre ab extremis. Sed mens quae
spiritus dicitur ab Augustino, non est extra essentiam animae, immo
est id quod in anima nostra est sublimius, in qua imago Dei
invenitur, ut idem Augustinus dicit. Ergo non assumpsit animam
mediante spiritu.
3. Praeterea, spiritus humanus differt in hoc ab angelico quod est
animae unitus et carni: quod Angelo non convenit. Sed spiritus
angelicus non est assumptibilis: ut supra dictum est, qu. 2, art.
1, quaestiunc. 3. Ergo quod spiritus humanus sit assumptibilis,
est ex ratione animae, vel ex ratione carnis. Ergo magis assumpsit
spiritum mediante carne vel anima, quam e converso.
1. Sed contra, ea quae sunt distantia, per aliquid utrique proximum
conjunguntur. Sed spiritus proximus est Deo per similitudinem
imaginis, quia et ipse Deus spiritus est, ut dicitur Joan. 4:
similiter etiam cum anima convenit in hoc quod pars quaedam animae est.
Ergo Deus animam mediante spiritu assumpsit.
2. Praeterea, sicut anima corpore, ita aliis partibus animae
spiritus superior est. Sed Deus assumpsit corpus mediante anima.
Ergo eadem ratione assumpsit animam mediante spiritu.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod non assumpserit totum mediantibus
partibus. Illud enim quod convenit toti ratione partium, non solum
convenit toti, sed etiam partibus. Sed deitas non praedicatur de
partibus humanae naturae (non enim dicimus quod anima sit Deus, vel
quod corpus sit Deus): praedicatur autem de toto cum dicimus Deum
hominem esse. Ergo cum per assumptionem humanae naturae praedicetur
Deus de homine, et e converso, videtur quod partes non assumpserit
nisi mediante toto.
2. Praeterea, alia est singularitas uniuscujusque partis hominis,
et singularitas divinae personae vel incommunicabilitas, quia partes
sunt plures, sed persona assumens una est. Est autem eadem
singularitas personae assumentis et totius hominis, quia eadem est
hypostasis utriusque, ut dicit Damascenus. Ergo videtur quod partes
non assumpserit nisi mediante toto.
3. Praeterea, creaturae cui est unita divinitas debetur honor
latriae, ut infra dicetur, dist. 9, qu. 1, art. 2. Sed
aliquibus partibus corporis Christi, si essent separatae, non
deberetur honor latriae. Ergo partibus separatis a toto non est unita
divinitas. Ergo non est unita partibus nisi mediante toto.
4. Sed contra, in morte Christi divinitas partibus hominis,
scilicet corpori et animae, unita mansit. Sed tunc ex partibus, cum
conjunctae non essent, totum non constabat. Ergo non assumpsit partes
mediante toto.
5. Praeterea, quidquid convenit parti et toti, per prius convenit
parti quam toti. Sed dicimus humanam naturam assumptam esse, et
similiter partes ejus, scilicet animam et carnem. Ergo per prius
assumpsit partes quam totum; et ita non partes mediante toto
assumpsit.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum, quod est duplex medium, scilicet congruentiae,
et necessitatis. Medium congruentiae est quod facit ad decentem
conjunctionem extremorum, quae tamen nihilominus sine illo esse
posset, sicut pulchritudo facit ad decentem conjunctionem matrimonii,
qua tamen amissa, matrimonium non solvitur. Medium autem necessitatis
est sine quo conjunctio extremorum esse non potest, sicut lumen
conjungitur aeri mediante diaphaneitate. Hoc tamen contingit
dupliciter: quia vel est causa conjunctionis, vel est ad conjunctionem
consequens. Conjunctionis causa est medium, sicut aqua et aer in
visu: quia per aerem redditur species visibilis ipsi visui.
Consequens autem conjunctionem est quod ex conjunctorum dispositione
causatur, sicut aer vel aqua est medium in tactu: propter hoc oportet
extremitates corporum se tangentium humidas esse; et ita oportet
humiditatem aliquam intermediam esse. Medium autem quod est causa
conjunctionis, est duplex: quia vel conjungit effective, sicut homo
reconcilians inimicos, dicitur medius inter eos: vel conjungit
formaliter, sicut amor conjungit amicos, ut medium quoddam inter eos.
Sed utrumque horum adhuc dupliciter contingit: quia medium
necessitatis vel causa conjunctionis est in actu, ut patet in vinculo
quo aliqua colligantur, vel est causa conjungibilitatis, sicut
siccitas in lignis causat conjungibilitatem ad ignem. His igitur
visis, ad primam quaestionem dicendum, quod anima est quodammodo
medium quo corpus divinitati unitur. Sed sciendum, quod si anima
comparetur ad unionem in actu, est medium congruentiae tantum: non
enim decet ut divinitas corpori uniatur, nisi habeat animam: tum quia
est Deo propinquior, tum quia pluribus modis est Deo unibilis quam
corpus, quia etiam per gratiam et gloriam; tum etiam quia corpori
unitur propter reparationem animae. Si vero comparetur ad
unibilitatem, sic est medium necessitatis, sicut causans formaliter
unibilitatem in corpore; non enim corpus est unibile servato ordine ad
finem unionis (secundum quod creatura rationalis prae aliis
assumptibilis dicta est) nisi per hoc quod particeps est imaginis Dei
mediante anima; unde corpora inanimata unibilia non sunt.
Ad primum ergo dicendum, quod si tollatur medium quod est causa
conjunctionis in actu, necesse est unita dissolvi, sicut subtracto
amore, hominum corda ulterius unum non erunt: semper enim ablata causa
aufertur effectus. Subtracto tamen medio congruentiae, quod ad
decentiam unionis faciebat, non est necessarium unita dissolvi.
Similiter autem non est necessarium ut si tollatur medium, quod est
causa conjungibilitatis, unio dissolvatur: potest enim esse ut causet
conjungibilitatem etiam postquam abscesserit, dummodo remaneat ordo et
possibilitas ad ipsum, quia forte conjunctio actualis medii non est
causa conjungibilitatis ad extremum, sed potius conjungibilitas medii;
sicut actualis consideratio principiorum est medium quo habitus
conclusionum acquiritur; non tamen transeunte actuali consideratione
principiorum, transit habitus conclusionis, eo quod adhuc manet
habilitas ad considerandum principia. Unde cum anima sit medium
congruentiae, et causans unibilitatem in corpore, non oportet quod
abscedente anima conjunctio divinitatis ad carnem dirimatur: quia adhuc
remanet in corpore habilitas et ordo ad animam, ratione cujus remanet
in carne convenientia unionis, et unibilitas ad divinitatem.
Ad secundum dicendum, quod aliqua duo possunt esse magis conjuncta
quam alia, dupliciter. Vel quia pluribus modis conjunguntur; et sic
anima magis unitur carni quam deitas, quia anima est forma ejus; et
hoc modo est medium formaliter unibilitatem in ipso causans: vel quia
fortiori vinculo conjunguntur; et sic deitas magis unitur carni quam
anima, quae unitur ei naturali unione, propter quod separabilis est;
divinitas autem unitur carni per gratiam increatam, quae immutabilis
est; et ideo illa unio nunquam separatur.
Ad tertium dicendum, quod creatura ex seipsa receptibilis est divini
influxus in ipsam; et ideo non indiget medio quod faciat eam possibilem
ad hoc quod Deus in ea sit per essentiam, praesentiam et potentiam:
neque etiam indiget medio congruentiae, quia decentissimum est ut
creatura a creatore non deseratur. Similiter etiam anima secundum sui
naturam capax est Dei; corpus autem non est assumptibile per naturam
corporis, sed inquantum est perfectum anima rationali; et ideo non est
simile.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod secundum Augustinum, spiritus
multipliciter dicitur. Uno modo ipsum corpus subtile, ut aer. Alio
modo corpus animae omnino subjectum, sicut corpora sanctorum in
resurrectione, 1 Corinth. 15. Tertio modo quaelibet anima
brutorum; Eccle. 3: quis novit (...) si spiritus jumentorum
descendat deorsum? Quarto virtus imaginaria, 1 Corinth., 14,
15: psallam spiritu, psallam mente. Quinto ipsa mens hominis vel
Angeli, Ephes. 4, 23: renovamini spiritu mentis vestrae.
Sexto ipsa divina substantia, Joan. 4, 24: spiritus est Deus.
Nunc autem loquimur de spiritu secundum quod pro mente ponitur. Unde
dicendum, quod divinitas mediante spiritu animam assumpsit, sicut
anima mediante, corpus; sicut enim corpus non est assumptibile nisi
per hoc quod habet animam; ita anima non est assumptibilis nisi per hoc
quod mens in ea est, per quam imaginem Dei habet.
Ad primum ergo circa hoc objectum dicendum, quod ratio illa procedit
ex aequivocatione spiritus, ut ex dictis patet.
Ad secundum dicendum, quod quamvis spiritus, idest mens, non
differat ab anima per essentiam, nisi mens dicatur potentia animae,
quae quodammodo ab anima per essentiam differt, sicut proprietas a
subjecto; tamen anima non ex hoc quod est anima, assumptibilis est
modo praedicto, sed ex hoc quod mentem habet; et ideo mens est medium
in anima assumptibilitatem causans.
Ad tertium dicendum, quod quamvis forma materialis non possit esse
sine materia, tamen materia non dat esse formae, sed e converso; ita
etiam quamvis spiritus carni non unitus assumptibilis non sit, magis
tamen spiritus causat assumptibilitatem in corpore quam e converso.
Alia duo concedimus.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod partes originaliter sunt priores
toto, quasi constituentes ipsum; totum autem completive est prius
partibus, quia ratio naturae completae invenitur prius in ipso toto,
et ad partes ejus pervenit mediante toto, inquantum ejus partes sunt;
unde etiam sunt in genere per reductionem. Et ideo dicendum est, quod
quodammodo mediantibus partibus assumpsit totum, inquantum scilicet
partes originaliter humanam naturam constituebant, cui per se assumptio
debebatur; quodammodo autem partes mediante toto, inquantum ratio
humanae naturae, quae per se assumptibilis est, per prius invenitur in
toto, et per hoc in partibus.
Ad primum ergo dicendum, quod quamvis de partibus humanae naturae
Deus non praedicetur, tamen partes illae causant originaliter
assumptibilitatem in toto; sicut homo dicitur animal, non autem corpus
vel anima dicitur animal, quamvis ex corpore et anima causetur in
homine quod animal sit.
Ad secundum dicendum, quod est duplex singularitas: scilicet
singularitas naturae, ut haec humanitas; et singularitas subsistentis
in natura, ut hic homo. Non autem est facta unio in singularitate
naturae, quia naturae inalterabiliter unitae sunt; sed est facta unio
in singularitate personae subsistentis in natura, quia idem Christus
in utraque natura subsistit. Singularitas autem partium, inquantum
partes sunt, ad naturam pertinet; et ideo non est eadem singularitas
partium hominis et Dei; sed est eadem persona hominis et Dei: nec
tamen sequitur quod partes non causent assumptibilitatem in toto.
Ad tertium dicendum, quod in omnibus partibus quae sunt de veritate
humanae naturae, etiam separatis, manet ordo ad totam naturam; et
ideo remanet in eis assumptibilitas, et per consequens unio, sicut in
corpore Christi remansit anima separata; unde et eis latria
deberetur. Si autem separarentur aliquae partes quae non essent de
veritate humanae naturae, non remaneret in eis ordo ad naturam
humanam, cui principaliter assumptio debetur; et ideo non remaneret
unio, nec debitum latriae.
Ad quartum dicendum, quod sicut corpus remanet unitum post animam,
quamvis mediante anima uniatur, propter hoc quod remanet in corpore
ordo ad animam; ita etiam remanet ordo in partibus ad totum; et
propter hoc, dissoluto toto adhuc remanent partes unitae.
Ad quintum dicendum, quod quamvis partes sint priores toto et causent
totum, tamen aliquid est quod non convenit partibus nisi in ordine ad
totum, sicut quod ordinentur in praedicamento: unde ratio ex falsis
procedit.
|
|
