|
Quaestiuncula 1
1. Ad primum sic proceditur. Videtur quod per passionem Christi
non simus liberati a peccato. Christus enim non est passus secundum
divinam naturam, sed secundum humanam. Sed peccata delere solius est
Dei, ut patet Isai. 43, quia ipsius solius est gratiam dare, per
quam delentur peccata. Ergo per passionem Christi, peccata nostra
deleri non potuerunt.
2. Praeterea, corporale non potest agere in spirituale. Sed passio
Christi fuit quoddam corporale. Ergo non potuit agere in animas
nostras ad delenda peccata.
3. Praeterea, liberatio a peccato dicitur esse justificatio. Sed
haec attribuitur resurrectioni: resurrexit enim propter justificationem
nostram; Rom. 4. Ergo liberatio a peccato non debet attribui
passioni, sed resurrectioni.
4. Praeterea, sicut passio Christi excitat in nobis caritatem, ita
et alia beneficia Dei: quia ipse nobis temporalia et spiritualia bona
tribuit. Similiter etiam sanctorum exempla nos ad caritatem excitant.
Et tamen non dicitur quod per omnia beneficia Dei a peccato
liberemur. Ergo neque debet dici quod per passionem liberemur a
peccato quia nos ad caritatem excitat, ut dicit Magister.
5. Praeterea, sicut habemus fidem de passione, sic etiam habemus
fidem de creatione mundi; et tamen non dicitur quod per bona creationis
a peccato mundemur, quamvis fides corda purificet, ut dicitur Act.
15. Ergo videtur quod nec etiam ista ratione dicendum sit quod per
passionem a peccatis liberati simus, ut dicit Magister.
1. Sed contra, Apoc. 1, 5: lavit nos a peccatis nostris in
sanguine suo. Sanguinem autem in passione fudit. Ergo per passionem
a peccatis nos liberavit.
2. Praeterea, signum respondet signato. Sed ritus veteris legis
fuit signum et figura Christi. Cum igitur in veteri lege non fuerit
sine sanguinis effusione remissio, ut dicitur Hebr. 9, nec
peccatorum remissio fit nisi per sanguinis Christi effusionem.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod non omnia peccata per Christi mortem
deleta sint. Nullus enim damnatur nisi pro peccato. Sed multi post
Christi passionem damnantur. Ergo non quidquid culparum erat,
delevit.
2. Praeterea, quod semel deletum est, ulterius deleri non potest.
Sed peccata praecedentium patrum deleta erant et quantum ad actualia
per poenitentiam, et quantum ad originale per circumcisionem. Ergo
per passionem Christi non omnia peccata humani generis deleta sunt.
3. Praeterea, peccatum non potest deleri antequam fiat, quia tunc
nunquam fieret. Sed multa peccata facta sunt post Christi passionem.
Ergo non omnia peccata delevit.
4. Praeterea, poenitentia et Baptismus et alia bona opera nobis
indicuntur ad peccatorum remissionem. Hoc autem non esset, si omnia
peccata per mortem Christi deleta essent. Ergo videtur quod non omnia
deleta fuerunt.
5. Praeterea, eorum quae sunt aequalia, unum non destruit alterum.
Sed quantum bonum fuit passio Christi ex parte patientis, tantum
malum fuit occasio ipsius ex parte occidentium: quia occidebatur
Deus, qui erat infinitum bonum. Ergo videtur quod illud peccatum per
Christi mortem expiari non potuit.
1. Sed contra, Coloss. 2, 13: vivificavit nos cum illo,
donans nobis omnia delicta. Sed donare delicta est remittere peccata.
Ergo per Christum omnia peccata sunt dimissa.
2. Praeterea, passio Christi, quantum in se est, aequaliter se
habet ad omnia peccata delenda. Si ergo aliqua peccata non delevit,
nulla delevit: quod est absurdum.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod delere peccatum dicitur
dupliciter. Uno modo formaliter, sicut albedo dicitur delere
nigredinem per hoc quod advenit in subjecto; et sic gratiae est delere
peccatum. Alio modo dicitur effective; et hoc contingit tripliciter,
secundum tria genera causae efficientis. Dicitur enim causa
efficiens, uno modo perficiens effectum, et hoc est principale agens
inducens formam; et sic solus Deus peccatum delet, quia ipse solus
gratiam infundit. Alio modo dicitur efficiens disponens materiam ad
recipiendum formam: et sic dicitur peccatum delere ille, qui meretur
peccati deletionem: quia ex merito efficitur aliquis dignus quasi
materia disposita ad recipiendum gratiam, per quam peccata deleantur.
Hoc autem contingit dupliciter: vel sufficienter, vel
insufficienter. Sufficienter quidem disposita est materia, quando fit
necessitas ad formam: et similiter aliquis sufficienter per meritum
disponitur ad aliquid, quando illud efficitur sibi debitum; et hoc est
meritum condigni; et sic nullus homo neque sibi neque alteri potest
mereri gratiam vel peccati deletionem. Non sibi, quia antequam
gratiam habeat, non est in statu merendi, ut patet ex dictis: aliis
non, quia actio unius non potest sufficienter transire in alterum,
nisi inquantum habet aliquam communitatem cum illo, quae potest esse
vel per communionem in natura, vel per conjunctionem affectus. Sed
prima conjunctio est essentialis, secunda autem accidentalis. Purus
autem homo non potest in naturam, quia, ut supra dictum est, dist.,
18, qu. 2, art. 6, quaestiunc. 1, est inferior quam natura;
et ideo non potest actio ejus in alium hominem transire secundum quod
conjungitur ei in natura, sed solum quantum ad conjunctionem affectus,
quae est conjunctio accidentalis; et propter hoc non potest alteri
sufficienter mereri, sed ex congruo. Solus autem Christus aliis
potest sufficienter mereri: quia potest in naturam, inquantum Deus
est, et caritas sua quodammodo est infinita, sicut et gratia, ut
supra dictum est, dist. 13, qu. 1, art. 2, quaestiunc. 2.
In hoc autem pro tota natura meruit, in quo debitum naturae, scilicet
mortis, quae pro peccato ei debebatur, exsolvit ipse peccatum non
habens; ut sic non pro se mortem solvere teneretur, sed pro natura
solveret; unde satisfaciendo pro tota natura, sufficienter meruit
peccatorum remissionem aliis qui peccata habebant. Tertio modo dicitur
agens instrumentale; et hoc modo sacramenta delent peccata, quia sunt
instrumenta divinae misericordiae salvantis.
Ad primum ergo dicendum, quod ea quae hominis erant, Christus supra
hominem faciebat, secundum quod ejus actio habebat virtutem ex divino
consortio, ut supra dictum est; et ideo quamvis passio ejus esset
secundum quod homo, tamen per passionem peccata delevit, sicut per
contactum corporalem leprosum mundavit.
Ad secundum dicendum, quod quamvis passio esset in corpore, tamen
erat in spiritu acceptare passionem; et ideo per passionem meruit
nostrorum spirituum emundationem.
Ad tertium dicendum, quod Christus est unius naturae nobiscum; unde
ejus actio in nos est aliquo modo univoca, idest similitudinem habens
cum effectu. Quamvis autem in justificatione peccata deleantur, tamen
justificatio nominat illam mutationem de culpa in gratiam secundum
terminum ad quem; peccati autem deletio secundum terminum a quo: et
ideo attribuitur peccati deletio morti, quae vitam passibilem, vitae
peccatrici similem in poena, a Christo ademit; justificatio autem
resurrectioni, per quam nova vita in Christo inchoata est; et hoc est
quod apostolus dicit, Rom. 4, 25, quod resurrexit propter
justificationem nostram, et traditus est propter delicta nostra.
Ad quartum dicendum, quod Christus, inquantum nobis influxit per
meritum, dicitur caput nostrum, ut supra, dist. 13, qu. 2,
art. 1, dictum est. Ex capite autem non recipitur influxus in
membris divisis, sed in membris conjunctis capiti, quantumcumque caput
ex se sufficiens sit ad influendum. Unde quamvis meritum Christi sit
sufficiens ad delendum peccata, tamen ad efficientiam deletionis
requiruntur ea quae capiti conjungunt. Hujusmodi autem sunt fides et
caritas. Et ideo Magister assignat fidem passionis, et caritatem
quasi causas efficientiae deletionis culpae; causam tamen sufficientiae
assignat in hoc quod dicit, quod mors Christi est verum sacrificium,
per quod peccata delentur. Unde quamvis ex aliis divinis beneficiis et
sanctorum exemplis caritas excitetur, non tamen conjungit merito
sufficienti ad culpae deletionem inquantum ex eis excitatur, sed
inquantum excitatur ex passione Christi.
Similiter dicendum ad quintum de fide.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod ad hoc quod aliquid in alterum
effectum inducere possit, duo requiruntur: unum ex parte agentis,
scilicet quod habeat virtutem sufficientem ad inducendum illum
effectum; alterum ex parte recipientis, ut scilicet dispositum sit ad
suscipiendum actionem. Christi autem qui nobis meruit deletionem
peccatorum, invenitur sufficientia ad delendum omnia peccata nostra ex
duobus: scilicet ex actione, in qua meritum consistit, quae agit ut
divina, eo quod est actio Dei et hominis, ut dictum est; et ex hoc
habet infinitam in merendo efficaciam; et iterum ex eo quod passio
abstulit, scilicet animam Deo unitam, quae etiam habebat infinitum
valorem ex hoc quod est Deo unita; et ex hoc est infinita efficacia in
satisfaciendo. Ex parte autem nostra requiritur ut nos praeparemus ad
meriti Christi effectum in nobis suscipiendum per fidem intellectus,
et caritatem affectus, et per imitationem operis, quod quidem non
contingit in omnibus; et ideo quo ad sufficientiam satisfactionis et
meriti, omnia peccata per Christi passionem deleta sunt, non autem
quantum ad efficientiam.
Ad primum ergo dicendum, quod in illis qui damnantur, est
indispositio ad recipiendum effectum meriti Christi; unde ex hoc
contingit quod eorum peccata non delentur, non ex insufficientia meriti
passionis Christi.
Ad secundum dicendum, quod etiam in sanctis qui fuerunt ante
incarnationem, habuit effectum passio Christi, inquantum fidem
habebant passionis ipsius, per quam justificabantur. Quia autem
passio nondum erat in rerum natura, sed in fide eorum, inquantum
personali actione in Christum credebant: ideo illa justificatio qua
per fidem passionis Christi justificabantur, non se extendebat nisi ad
removendum personale impedimentum, non autem ad removendum impedimentum
naturae: et propter hoc ipsi quidem a peccato mundabantur, sed
Paradisi januam non intrabant, quia nondum erat amotum impedimentum
naturae.
Ad tertium dicendum, quod passio Christi quantum ad sufficientiam
potest delere peccata etiam antequam fiant; sed efficientia deletionis
non est nisi postquam aliquis a peccato commisso avertitur; sicut
medicina sufficiens ad sanandum paratur interdum antequam aliquis
infirmetur; sed non sanatur per ipsam actu, nisi postquam infirmus
fuerit.
Ad quartum dicendum, quod Baptismus, poenitentia, et alia
sacramenta exiguntur ad deletionem peccatorum, sicut instrumentaliter
agentia ad deletionem culpae: unde agunt in virtute passionis
dominicae, et ipsam passionis virtutem in nos quodammodo transfundunt.
Ad quintum dicendum, quod quamvis ille qui occidebatur, esset Deus,
non tamen cognoscebant occisores ipsum esse Deum: quia si
cognovissent, nunquam dominum gloriae crucifixissent: 1 Corinth.
2, 8; unde eorum peccatum ex ignorantia minuitur, quamvis non ex
toto excusetur. Et etiam quamvis habeant aequalitatem, eorum peccatum
et meritum Christi, secundum quid, scilicet quantum ad objectum
actus: quia vitam corporalem, quam Christus caritative dedit, illi
nequiter extinxerunt: non tamen habent aequalitatem quantum ad modum:
quia multo major fuit caritas ex parte Christi animam ponentis, quam
nequitia ex parte illorum qui illam animam nequiter extorserunt: et
iterum bonum est efficacius quam malum, quod non nisi virtute boni
agit, ut dicit Dionysius.
|
|
