|
Quaestiuncula 1
1. Ad quartum sic proceditur. Videtur quod argumentum sumptum ex
visibili apparitione non fuit conveniens. Quia ad veritatem
resurrectionis exigitur quod sit verum corpus humanum quod resurgit.
Sed Angeli, qui non habent vera corpora humana, apparuerunt multis
in veteri testamento. Ergo per apparitionem visibilem non ostenditur
veritas resurrectionis.
2. Praeterea, omne corpus videtur secundum formam quam habet. Sed
forma corporis Christi est forma gloriosa. Si ergo apparuit eis, in
forma gloriosa ipsum viderunt. Sed claritas gloriosi corporis non est
proportionata oculo non glorificato, cum sit major claritate solis.
Ergo Christus a discipulis videri non potuit.
3. Praeterea, discipuli euntes in Emaus, viderunt eum in effigie
peregrini. Aut ergo illa effigies inerat ei secundum veritatem, aut
erat tantum in oculis videntium. Si erat in corpore Christi, cum in
eo esset effigies propria, tunc duae effigies erant simul in uno
corpore, quod est impossibile. Si autem erat tantum in oculis
videntium, ergo erat praestigiosa apparitio. Sed ea quae praestigiose
apparent, non demonstrant veritatem rei. Ergo per hoc non poterat
demonstrari veritas resurrectionis.
1. Sed contra, inter omnes sensus majorem certitudinem facit visus,
ut dicitur in 1 Metaph. Sed apostoli, qui erant testes
resurrectionis, debebant habere certissimam fidem de resurrectione.
Ergo debuit eis fieri argumentum ex visu.
2. Praeterea, hoc patet per id quod dicitur 1 Joan., 1, 3:
quod vidimus et audivimus annuntiamus vobis.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod non debuit seipsis palpabilem exhibere.
Palpabile enim incorruptibili contrarium est, ut dicit Gregorius.
Sed contraria non possunt esse in eodem. Cum ergo corpus Christi
esset incorruptibile, videtur quod non debuerit ipsum palpabile
exhibere.
2. Praeterea, differentiae tangibiles sunt calidum et frigidum, et
hujusmodi contraria. Sed in glorificatis corporibus non erunt
hujusmodi contrarietates, ut dicitur, nec etiam in elementis post
mundi innovationem. Ergo corpus Christi palpari non potuit.
3. Praeterea, hoc solum palpabile est quod est resistens tactui, et
cui tactus resistit; unde aer quamvis sit tangibilis, non tamen est
palpabilis. Sed corpori Christi non resistebat aliud corpus, quia
januis clausis intravit. Ergo palpari non potuit.
4. Praeterea, spiritus Angeli vel Daemonis posset assumere corpus
solidum quod palpari posset. Ergo per palpationem non sufficienter
probatur veritas corporis.
5. Praeterea, alii sensus sunt magis spirituales quam tactus. Ergo
magis per eos debuit veritatem resurrectionis probare quam per tactum.
1. Sed contra, Luc. ult., 39: palpate et videte; quia
spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere.
2. Praeterea, inter alios sensus homo certissimum habet tactum, ut
dicitur in 2 de anima. Cum igitur cognitio resurrectionis debuerit
esse certissima in apostolis, per tactum debuit eis ostendi.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod non debuerit per cicatrices suam
resurrectionem probare. Quia per suam resurrectionem Christus nostram
demonstravit. Sed a resurgentibus omnis corruptio removebitur. Cum
igitur cicatrix sit quaedam corruptio, videtur quod Christus per
cicatrices suam resurrectionem probare non debuit.
2. Praeterea, status resurgentium est status immutabilis. Ergo
Christus in seipso non debuit demonstrare nisi quod semper in se
futurum erat. Sed cicatrices non semper in Christo debebant
remanere: quia dicit Damascenus, quod tantum secundum dispensationem
in Christo fuerunt. Ergo cicatrices ostendere non debuit.
3. Praeterea, Hieronymus dicit ad Marcellam, quod non meretur
tangere Christum qui resurrectionem ejus non credit; propter quod
dictum est Magdalenae, Joan. 20, 17: noli me tangere. Sed
Thomas resurrectionem non credebat. Ergo Christus cicatrices
vulnerum ei palpabiles exhibere non debuit.
1. Sed contra, Leo Papa: quis dubitet a mortuis rediisse
salvatorem, cujus praesentiam agnovit oculus, attrectavit manus,
digitus perscrutatus est? Ergo cum omnem dubitationem suae
resurrectionis auferre debuerit, videtur quod cicatrices digito
perscrutandas praebere debuit.
2. Praeterea, decet victorem insignia suae victoriae et habere et
ostendere. Sed, sicut dicit Augustinus in Lib. de civitate Dei,
cicatrices vulnerum Christi fuerunt victoriae suae indicia. Ergo
decuit ut eas haberet, et ostenderet.
Quaestiuncula 4
1. Ulterius. Videtur quod non debuit per manducationem suam
resurrectionem ostendere. Comestio enim spectat ad vitam animalem.
Sed per resurrectionem non transitur ad vitam animalem, ut dicunt
Saraceni et Judaei. Ergo Christus per comestionem resurrectionem
probare non debuit.
2. Praeterea, cibus comestus convertitur in corpus comedentis. Sed
in corpus Christi non potuit aliquid converti: quia jam erat extra
statum generationis et corruptionis. Ergo videtur quod comedere non
debuit.
3. Praeterea, Angeli qui apparuerunt Abrahae, manducaverunt; nec
tamen in eis fuit veritas humanae naturae. Ergo per comestionem veram
resurrectionem humanae naturae probare non debuit.
1. Sed contra, Act. 10, 40: dedit eum notum fieri non omni
populo, sed nobis, qui manducavimus et bibimus cum eo, postquam
resurrexit a mortuis; et per hoc testificatus est Petrus
resurrectionem. Ergo et hoc argumentum debuit exhibere suae
resurrectionis.
2. Praeterea, veritas incarnationis probatur per id quod est infimum
in partibus hominis, scilicet per carnem; unde dictum est Joan. 1,
14: verbum caro factum est. Ergo etiam veritas naturae humanae
debuit probari in Christo per id quod est infimum in operibus animae.
Hae autem sunt operationes vegetabilis animae; quarum prima in
animalibus est comestio. Ergo per hoc veritatem resurrectionis probare
debuit.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod ad veritatem
resurrectionis exigitur quod idem numero resurgat. Individuatio
autem, secundum quam est aliquid unum numero, ex diversis accidentibus
manifestatur, quorum collectio in alio non invenitur: et quia visus,
ut dicit philosophus in principio Metaph., plures nobis rerum
differentias ostendit, ideo quod sit idem numero, nunquam melius quam
per visum manifestatur; et ideo visibilis apparitio fuit unum de
argumentis resurrectionis.
Ad primum ergo dicendum, quod apparitio visibilis non inducebatur ad
probandum veritatem carnis (quia hoc per alia argumenta probabatur),
sed ad probandum identitatem suppositi, supposita veritate corporis.
Ad secundum dicendum, quod secundum opinionem Praepositini, quae
probabilior videtur, corpus glorificatum, est omnino in potestate
animae quantum ad omnes actiones ejus; visibile autem videtur secundum
quod agit in visum; et ideo dicebat, quod in potestate corporis
gloriosi est quod videatur vel non videatur; et iterum quando videtur,
quod videatur sub forma gloriae, vel non. Cum enim sit in eo forma
naturalis corporis, et forma gloriae; potest secundum unam tantum
immutare visum, vel secundum utramque; et immutare visum secundum
formam gloriae secundum proportionem visus; ut non corrumpatur, sed
delectetur, sicut ex visibili proportionato. Alii vero dicunt quod
non potest videri nisi per miraculum. Sed primum est probabilius.
Ad tertium dicendum, quod discipulis Christus formam naturalem sui
corporis ostendit, qua est quodammodo corpus coloratum, et non formam
claritatis gloriae. Quod autem ipsi eum non cognoverunt, fuit ex
interiori eorum dispositione, quia eum resurrexisse non credebant;
unde non ponebant se ad perquirendum judicia propria, quibus possent
ipsum cognoscere: sicut etiam accideret, si videremus aliquem quem
mortuum crederemus, quamvis notus fuisset nobis; et maxime si
videremus illum in alio habitu. Unde quam cito eis ostendit signum
fractionis panis speciale sibi, cognoverunt eum propter specialem modum
frangendi: quia, ut dicitur, sua fractio erat similis incisioni
cultelli. Et hac infidelitate vel dubitatione tenebantur oculi eorum
ne eum cognoscerent; et ista detentio dicitur aorasia, de qua dicitur
in Glossa, Gen. 19, non quod esset aliquod impedimentum ex parte
visus corporalis in discipulis sicut potuit esse in Sodomitis. Vel
potest dici quod quamvis visui repraesentaretur propria species, in qua
soliti erant eum videre; tamen virtute divina impediebantur vires
interiores, ne sequerentur judicium de persona illa quae esset; et sic
ea quae exterius agebantur, conformabantur his quae interius
contingebant in ipsis, ut praesentem haberent, et non cognoscerent:
quia amabant, sed dubitabant, ut dicit Gregorius.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod propter vehementiam
imaginationis contingit aliquando quod illud quod imaginatio
apprehendit, videtur esse praesens in visu, non solum in dormiendo,
sed etiam in vigilando. Similiter etiam contingit quod ex oppositione
aliquorum corporum videtur aliqua effigies, ac si esset hominum, vel
aliorum animalium. Iterum etiam apparitiones visibiles Daemonum et
etiam Angelorum consueverunt fieri per corpora aerea inspissata; unde
statim cum volunt, dissolvuntur. Et ideo dominus ad ostendendum
veritatem resurrectionis, palpationem visui adjunxit, ut excluderetur
visio per immutationem visus ab imaginatione, et visio umbrarum, et
visio spirituum apparentium.
Ad primum dicendum, quod omne corpus tangibile est per naturam
corruptibile; unde secundum philosophos caelum est visibile, sed non
tangibile. Sed quod est per naturam corruptibile, potest esse per
gloriam incorruptibile. Unde quamvis corruptibile et incorruptibile
sint contraria simpliciter propter quod dicit Gregorius, quod ostendit
in se duo contraria; tamen corruptibile per naturam et incorruptibile
per gratiam non sunt contraria. Unde sicut corpus gloriosum habet in
potestate sua quod possit videri et non videri; ita habet in potestate
quod possit palpari et non palpari, et utrumque sine miraculo: sed
palpatur per naturam corporis; non palpabile autem est, inquantum
corpus est instrumentum animae gloriosae.
Ad secundum dicendum, quod palpatio non pertinet ad sensum tactus
inquantum est discretivus calidi et frigidi, et hujusmodi
contrariorum; sed inquantum est discretivus corporum solidorum quae
habent potentiam naturalem resistendi dividenti; et haec quidem
soliditas est in corporibus gloriosis, etsi non sint qualitates illae
contrariae. Vel dicendum, quod qualitates illae sunt in corpore
glorioso, et erunt in elementis quantum ad substantiam, sed non
quantum ad actionem, qua unum agat in alterum: continebuntur enim per
formam gloriae ne agant, sicut continentur per formam naturalem ne
dissolvant conjunctum.
Ad tertium dicendum, quod quamvis glorioso corpori nullum corpus non
gloriosum possit resistere; tamen corpus gloriosum potest resistere
cuilibet alteri corpori; et secundum hoc potest palpari quando vult.
Ad quartum dicendum, quod quamvis spiritus possit corpus solidum
accipere; non tamen potest assumere corpus solidum, in quo appareant
omnes operationes vitae, sicut perfecte in Christi corpore
apparebant: quia opus artis non potest esse simile operationi naturae.
Unde quamvis statim non perciperetur deceptio, si Christus corpus
solidum assumpsisset, tamen ex longa mora, qualem contraxit Christus
cum discipulis, non potuisset latere: quia illa quae fiunt per artem
Daemonis praeter viam naturae, non sunt diuturna.
Ad quintum dicendum, quod per tactum cognoscimus calidum et frigidum,
durum et molle, et hujusmodi qualitates, ex quibus naturaliter
constituitur corpus; et ideo quamvis tactus sit minus spiritualis inter
alios sensus, tamen per eum veritas naturae resurgentis certius probari
potuit.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod cicatrices signa erant mortis
Christi: unde secundum hoc accidens ostendebatur quod ille idem qui
mortuus fuerat resurrexit.
Ad primum ergo dicendum, quod secundum Augustinum, 22 de Civ.
Dei, hujusmodi cicatrices vulnerum remanent in victoribus, et in
Christo remanserunt ad decorem quasi insignia victoriae suae, et non
quod aliqua corruptio vel defectus ex istis cicatricibus in eis sit.
Unde etsi aliquibus sanctis sunt amputata aliqua membra, non oportet
quod sine illis resurgant, sed quod in loco incisionis aliquod
vestigium ad decorem gloriae remaneat.
Ad secundum dicendum, quod cicatrices istae, ut probabilius videtur,
semper in corpore Christi remanebunt ad decorem. Quod autem dicuntur
dispensative assumptae, hoc est, non quia ad tempus assumptae sunt,
sed quia non est de necessitate materiae quod in Christo remaneant,
sicut in nobis accidit, sed propter aliquem finem: in omnibus quidem
victoribus propter decorem, in Christo autem propter hoc et propter
alia quatuor. Primo ut veritatem resurrectionis astrueret; secundo ut
eas patris ejus aspectui praesentaret, pro nobis implorans; tertio ut
nobis suae misericordiae et caritatis monstraret indicia; quarto ut in
judicio per eas impiis ostenderet quam juste damnentur.
Ad tertium dicendum, quod Thomas ad solum aspectum vulnerum
credidit; unde dictum est ei, Joan. 20, 29: quia vidisti me,
credidisti. Sed tamen tetigit eum, ut a nobis omnem dubitationem
excluderet: quia testis erat futurae resurrectionis; unde Leo Papa
dicit: suffecerat ad fidem propriam quod viderat; sed nobis operatus
est, ut tangeret quod videbat. Gloriosa autem Magdalena non
eligebatur ut testis resurrectionis in populis: quia non decet mulierem
docere in Ecclesia, 1 Corinth. 14, et ideo non est permissa
tangere.
Quaestiuncula 4
Ad quartam quaestionem dicendum, quod per comestionem ostendit veram
remansisse naturam humanam ex illis vitae operibus quae infima sunt, ut
prius dictum est.
Ad primum igitur dicendum, quod magis difficile erat ad credendum
veritas resurrectionis quam gloria resurgentis resurrectione supposita;
et ideo maxime facta sunt argumenta ad probandum veritatem naturae
humanae quae manet in statu gloriae quantum ad omnes potentias et
membra, ut sit natura integra, quamvis non remaneant omnes usus
potentiarum et membrorum, quia non inest necessitas. Et ideo ista
comestio non fuit necessitatis, sicut est in animali vita, sed magis
fuit potestatis, idest naturalis potentiae ostensiva.
Ad secundum dicendum quod fuit ibi comestio quantum ad divisionem
cibi, et quantum ad trajectionem in ventrem, non autem quantum ad
conversionem in humores. Cibus autem ille, ut dicit Augustinus, in
spiritualem naturam conversus est, idest in vaporem resolutus, sicut
aqua per radium solis.
Ad tertium dicendum, quod in Angelis non est comestio ad ostendendum
potentiam naturalem nutritivam, quia eam non habent, sicut Christus
eam habuit; et ideo non est simile. Et quamvis unum istorum
argumentorum ex se non sufficeret, tamen omnia simul certitudinem
faciebant; et ideo etiam argumenta multiplicata sunt.
|
|
