|
Quaestiuncula 1
1. Ad secundum sic proceditur. Videtur, quod per sanctificationem
in utero Dei genitrix a peccato originali totaliter mundata non sit.
Remota enim macula, reatus remanere non potest. Sed post
sanctificationem originalis peccati adhuc reatus mansit in ea: quia si
ante mortem Christi defuncta fuisset, divina visione caruisset. Ergo
per sanctificationem a macula originali liberata non fuit.
2. Praeterea, nihil quod ad virtutem promovet ei subtrahendum fuit
cui virtutis perfectio debebatur. Sed fomes ad virtutem promovet;
unde et Paulo petenti a se carnis stimulum amoveri, dictum est:
virtus in infirmitate perficitur, 2 Cor., 12, 9. Ergo cum
matrem Dei summa virtutis perfectio deceret, fomes ab ea per
sanctificationem removeri non debuit.
3. Praeterea, in littera Magister dicit, quod caro Christi,
antequam conciperetur, obnoxia fuit peccato, sicut et reliqua caro
virginis. Sed caro non est peccato obnoxia nisi ratione fomitis.
Ergo per sanctificationem in utero fomes ab ea remotus non fuit.
4. Sed contra, beatae virgini aliquid ultra legem communem
conferendum fuit. Sed sanctificatio quae fit per legem communem,
aufert culpae maculam, fomite remanente. Ergo in beata virgine
fomitem ex toto removit.
5. Praeterea, corruptio fomitis est causa quare dicere non
possumus: peccatum non habemus; hoc enim Adam in primo statu dicere
potuit. Sed, ut ex littera habetur, beata virgo hoc dicere potuit.
Ergo in ipsa fomes non fuit.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod per sanctificationem in utero,
immunitatem a peccato actuali consecuta non sit. Sicut enim dicit
Augustinus, Maria per quam gestum est mysterium incarnationis
salvatoris, in morte domini dubitavit, non tamen in dubitatione
permansit. Sed dubitatio de fide peccatum est. Ergo non fuit a
peccato omnino immunis.
2. Praeterea, Ambrosius dicit super illud Luc. 1: spiritus
sanctus superveniet in te, spiritus sanctus in virginem superveniens
mentem ipsius ab omni sorde vitiorum castificavit. Sed sordes vitiorum
ex peccato consequuntur. Ergo beata virgo post primam sanctificationem
peccavit.
3. Praeterea, Augustinus dicit in libro de perfectione justitiae:
esse sine peccato, de solo unigenito in hac vita dici potest. Ergo de
beata virgine dici non potest.
1. Sed contra, Bernardus epistola 174 ad Lugdunenses dicit.
Puto quod copiosior gratia sanctificationis in ipsam descendit, quae
non solum ortum ejus sanctificavit, sed eam ab omni peccato deinceps
custodivit immunem. Ergo per primam sanctificationem immunitatem ab
omni peccato consecuta est.
2. Praeterea, sapientiae 1, 4, dicitur: in malevolam animam non
introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis. Sed
Dei sapientia non solum animam virginis intravit, sicut et de ceteris
dicitur Sap. 7, 27: in animas sanctas se transfert; sed et
corpus ejus inhabitavit, carnem de ea assumens. Ergo in ea nullum
peccatum fuit: quod colligi potest ex eo quod dicitur Cant. 4, 7:
tota pulchra es, amica mea, et macula non est in te.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur, quod per secundam sanctificationem, quae in
conceptione salvatoris fuit, confirmationem in bono consecuta non
fuerit. Quod enim quis jam habet adipisci ulterius non potest. Sed
si beata virgo ex prima sanctificatione immunitatem a peccato habuit,
ex tunc confirmata fuit: non enim certitudo impeccabilitatis habetur
nisi per justitiam confirmatam. Ergo per secundam sanctificationem
confirmationem gratiae adepta non est.
2. Praeterea, in nullo qui purus viator fuerit liberum arbitrium
confirmatum ad justitiam comprobari potest: potentia enim peccandi et
potentia moriendi ex eodem passu currere videntur, ut non prius
tollatur potentia peccandi quam potentia moriendi. Sed beata virgo
etiam postquam salvatorem concepit, ante mortem suam pura viatrix
fuit. Ergo in ea confirmatio justitiae non fuit.
3. Item, videtur quod nec tunc penitus a fomite liberata fuerit.
Est enim unus effectus fomitis ut infecti fomite originalem culpam in
prolem generando transfundant. Sed si per impossibile ponatur beatam
virginem alium post Christum ex carnali copula generasse, peccatum
originale in illum transfudisset. Ergo in ea aliquo modo post secundam
sanctificationem fomes remansit. Sed confirmatio unius oppositorum non
potest contingere quamdiu aliquid de opposito remanet. Ergo beata
virgo confirmata non fuit per secundam sanctificationem.
1. Sed contra, Ambrosius dicit in Lib. de Virgin. beatae
virginis: impossibile fuit uterum virginis, quem Dei filius
inhabitando consecravit, alienae copulae coitu incestari. Sed eadem
ratione nec aliud peccatum in ea esse potuit. Ergo confirmata fuit.
2. Praeterea, ubi est plenitudo lucis, habilitas ad tenebram non
remanet. Sed in conceptione Christi beata virgo tota lumine plena
fuit, concipiens illum qui est splendor gloriae patris, Heb. 1;
unde dicitur Ezech. 44: ingressa est gloria domini templum, et
resplenduit. Ergo post illam sanctificationem confirmata fuit.
Quaestiuncula 1
Respondeo ad primam quaestionem dicendum, quod duplex sanctificatio
beatae virginis esse dignoscitur: prima qua in utero sanctificata
fuit; secunda in conceptione salvatoris: et quia sanctificatio
emundationem a culpa dicit, quae sine gratia esse non potest, gratiae
autem est firmitatem quamdam facere; ideo effectus sanctificationis in
generali est duplex: scilicet emundare, et confirmare: et quantum ad
utrumque secunda sanctificatio perfecit primam. In prima enim,
secundum quod ab omnibus communiter tenetur, a peccato originali
quantum ad maculam et reatum purgata fuit: sed de emundatione ejus a
fomite diversimode opinantur. Quidam enim dicunt, quod per primam
sanctificationem fomes ex toto sublatus est: quibus contradicit quod in
littera ex verbis Damasceni dicitur, quod in secunda sanctificatione
supervenit in eam spiritus sanctus eam purgans: quod non potest
intelligi nisi de purgatione a fomite: quia peccatum actuale non
commiserat, ut dicit Augustinus. Et ideo alii dicunt quod quantum ad
aliquid purgata fuit a fomite in prima sanctificatione, et quantum ad
aliquid fomes remansit: quod etiam diversimode distinguitur. Quidam
enim dicunt, quod subtractus fuit inquantum est inclinans ad malum;
remansit autem inquantum difficultatem est praebens ad bonum: quos duos
fomitis effectus apostolus notat Roman. 7, 19, dicens: non enim
quod volo bonum, hoc ago; sed quod odi malum, hoc facio. Hoc autem
non videtur posse stare: quia secundum idem ex quo est pronitas ad unum
contrariorum, est difficultas ad alterum; sive sit habitus aut forma
aliqua, sicut gravitas trahit deorsum, et causat difficultatem in
ascensu; sive etiam sit privatio sive defectus, sicut debilitas
virtutis motivae facit pronitatem ad casum, et difficultatem in
progressu. Unde non potest esse ut fomes tollatur secundum quod
inclinat ad malum, et remaneat secundum quod causat difficultatem ad
bonum. Et ideo dicunt alii, quod fomes est corruptio personae
inquantum impellit ad malum, et inquantum facit difficultatem ad
bonum; et sic penitus in prima sanctificatione subtractus est a beata
virgine. Est etiam corruptio naturae, ratione cujus infectio
originalis per actum naturae in prolem transit, et sic remansit post
primam sanctificationem; sic tamen ab eo purgata est in secunda, ut
prolem sine omni originali peccato conciperet. Hoc etiam non videtur
esse conveniens: quia, sicut dictum est in 2 Lib., dist. 31,
qu. 1, art. 2, corruptio originalis quantum ad id quod culpae
est, transit in prolem a patre; quantum vero ad id quod tantum poenae
est, sicut sunt corporis passibilitates, transit in prolem a matre,
quae materiam ministrat. Unde non videtur esse causa quare Christus
conceptus sit sine originali, purgatio matris a fomite secundum quod
inficit naturam ejus; sed magis quia sine virili copula natus est:
quam causam Anselmus assignat in libro de conceptu virginali.
Defectus autem poenales non necessitate sed voluntate assumpsit. Et
praeterea, cum idem fomes sit per essentiam qui est naturae et personae
corruptio, si remanet inquantum est corruptio naturae, non potest
essentialiter tolli fomes personam corrumpens. Unde relinquitur, ut
alii dicunt, quod fomes per essentiam post primam sanctificationem
remanserit, sed impeditus est per gratiam sanctificantem ne in peccatum
inclinaret aut a bono retraheret; contingit enim habitum aliquando
ligari ne in actum exire possit, sicut scientia per ebrietatem, ut
dicit philosophus. In secunda vero sanctificatione essentialiter fomes
ille subtractus est.
Ad primum ergo dicendum, quod si beata virgo ante passionem Christi
defuncta fuisset, ad Dei visionem non admitteretur, sicut nec alii
antiqui patres: quamvis enim in eis remotus esset reatus ad personam
pertinens, remanebat tamen reatus naturae, qui per passionem Christi
sublatus est.
Ad secundum dicendum, quod fomes non per se promovet in bonum, sed
per accidens, inquantum est in natura corrupta: ex hoc enim quod
inclinat ad malum (quae quidem inclinatio personae parvum malum est)
occasionem praebet vitandi maximum malum, scilicet superbiam. Si
tamen hoc malum aliter vitaretur, simpliciter melius esset fomitem non
esse: sicut comestio serpentis per accidens juvat, inquantum aliquem a
lepra liberat, cujus tamen comestio homini sano simpliciter vitanda
est. Et ideo beatae virgini, quae simpliciter sanata fuit a peccato,
fomes ad perfectionem virtutis non contulisset, si ad malum eam
inclinasset.
Ad tertium dicendum, quod caro virginis ante conceptionem dicitur
fuisse peccato obnoxia propter fomitem, qui essentialiter remanebat;
quamvis impeditus esset, ut dictum est.
Ad quartum dicendum, quod illa sanctificatio beatae virginis
excellentior fuit sanctificationibus aliorum: quod sic patet. In
sanctificatione enim quae fit per legem communem in sacramentis,
tollitur culpa, sed remanet fomes inclinans ad peccatum mortale et
veniale; sed in sanctificatis ex utero non manet fomes, secundum quod
inclinans est ad mortale; sed tamen remanet inclinatio fomitis ad
venialia, ut patet in Hieremia et Joanne Baptista, qui peccatum
actuale habuerunt non mortale, sed veniale. Sed in beata virgine
inclinatio fomitis omnino sublata fuit, et quantum ad veniale, et
quantum ad mortale: et quod plus est (ut dicitur), gratia
sanctificationis non tantum repressit in ipsa motus illicitos, sed
etiam in aliis efficaciam habuit; ita ut quamvis esset pulchra
corpore, a nullo unquam concupisci potuit.
Ad quintum dicendum, quod necessitas peccandi saltem venialiter
provenit in nobis ex inclinatione fomitis, quae in beata virgine non
fuit fomite ligato, ut dictum est.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod sicut in prima sanctificatione
fuit quaedam inchoatio emendationis, remoto peccato originali quantum
ad culpam, et ligato fomite; ita etiam fuit quaedam inchoatio
confirmationis: quia per gratiam sanctificantem immunitatem a peccato
deinceps consecuta est: quae quidem immunitas a tribus causabatur;
scilicet ex ligatione fomitis, qui ad malum non incitabat; ex
inclinatione gratiae, quae in bonum ordinabat, quamvis nondum per eam
liberum arbitrium esset in fine ultimo stabilitum, sicut est in
beatis, qui ad finem viae pervenerunt; et iterum ex conservatione
divinae providentiae, quae eam intactam custodivit ab omni peccato,
sicut et in primo statu hominem ab omni nocivo protexisset.
Ad primum ergo contra hoc objectum dicendum, quod dubitatio, quae
sonat infirmitatem fidei, sine peccato esse non potest; nec talis
dubitatio in beata virgine fuit in tempore passionis; sed in ea
remansit fides firmissima, etiam apostolis dubitantibus. Sed fuit in
ea quaedam dubitatio admirationis, dum considerabat eum quem tam digne
genuerat, sic ignominiose tractari.
Ad secundum dicendum, quod sordes vitiorum, a quibus in conceptione
salvatoris beata virgo castificata dicitur, non fuerunt aliqua peccata
venialia, sed reliquiae quaedam originalis peccati, sicut recedente
habitu adhuc aliquae dispositiones manent. Vel dicendum, quod
castificatio a sordibus vitiorum non intelligitur remotio existentium,
sed impedimentum futurarum sordium.
Ad tertium dicendum, quod esse sine peccato dicitur esse proprium
Christo, quia ipse nunquam nec actuali nec originali macula infectus
est. Sed virgo mater ejus fuit quidem peccato originali infecta, a
quo emundata fuit, antequam ex utero nasceretur: sed a peccato actuali
omnino immunis fuit.
Alia duo concedimus.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod in secunda sanctificatione et
emundatio et confirmatio in bono quodammodo consummata est secundum
perfectionem viae; sed in assumptione ejus gloriosa consummata est
secundum perfectionem patriae; quod sic patet. In prima enim
sanctificatione ablata fuit inclinatio fomitis remanente essentia ejus.
In secunda vero fuit extinctus ipse fomes per essentiam, remanentibus
adhuc poenalitatibus ex peccato causatis, a quibus plene liberata fuit
per gloriam assumptionis. Similiter etiam est ex parte altera. In
prima sanctificatione gratia collata fuit ad bonum efficaciter liberum
arbitrium inclinans, quamvis non esset sufficiens ad tollendum
flexibilitatem liberi arbitrii in malum, quam etiam homo in primo statu
habuit. In secunda vero sanctificatione gratia superaddita fuit, quae
ita potentiam liberi arbitrii impleret ut in contrarium flecti non
posset, non quidem tollendo naturam libero arbitrio, sed defectum;
sicut materia caeli ex eo quod subsistit formae quae omnem privationem
ab ea excludit, non est in potentia ad corruptionem. Sed in tertia
exaltatione ejus per gratiam perfectam in gloriam transeuntem fini
conjuncta est, ex quo perfecta immobilitas causatur.
Ad primum ergo contra hoc objectum dicendum, quod in prima
sanctificatione consecuta est immunitatem a peccato, non per gratiam
confirmantem, sed per ligationem fomitis ad malum inclinantis, et per
custodiam divinae providentiae, sine qua, etiam fomite omnino
extincto, peccare potuisset, sicut et Adam peccavit, nisi esset in
ea gratia consummata.
Ad secundum dicendum, quod potentia peccandi aufertur dupliciter.
Vel per hoc quod liberum arbitrium ultimo fini conjungitur, qui ipsum
superimplet, ut nullus defectus in eo remaneat; et hoc fit per
gloriam; unde in nullo puro viatore sic peccandi potentia solvitur, ut
cum ablatione potentiae peccandi tollatur potentia moriendi, nisi in
Christo, in quo dispensative remansit, ad opus redemptionis
complendum. Alio modo aufertur per hoc quod gratia tanta infunditur,
quae omnem defectum tollat; et sic in beata virgine, quando concepit
Dei filium, ablata est peccandi potentia, quamvis in statu viae ipsa
virgo remaneret.
Ad tertium dicendum, quod si per impossibile ponatur, beatam virginem
post secundam sanctificationem alium filium ex carnali copula
concepisse, ille filius peccatum originale habuisset, non ex parte
matris, sed ex parte patris. Si vero ponatur illum patrem pari modo
sanctificatum fuisse sicut beata virgo in sanctificatione secunda, ille
filius peccatum originale non habuisset. Vel dicendum secundum aliam
opinionem, quod neque in secunda sanctificatione fomes remotus fuit a
beata virgine secundum quod est infectio naturae. Neque hoc prohibet
confirmationem ejus in bono: fomes enim confirmationi opponitur
secundum quod est vitium personae, ad concupiscentiam actualem
inclinans.
|
|
