|
Quaestiuncula 1
1. Ad secundum sic proceditur. Videtur quod fides sit de visis; 1
Corinth. 13, 12: videmus nunc per speculum in aenigmate; et
loquitur ibi de fide; ideo fides est visio. Ergo credita sunt visa.
2. Praeterea, lumen fidei se habet ad articulos sicut lumen naturale
ad principia naturaliter cognita. Sed lumen naturale facit videre
principia per se nota. Ergo et lumen fidei facit videre articulos.
3. Praeterea, intelligere, videre est. Sed oportet eum qui audit
intelligere quae dicuntur, ad hoc quod credat. Ergo fides, quae ex
auditu est, de visis est.
4. Praeterea, prophetia visionis causa est. Sed fides et prophetia
in idem concurrunt, ut supra dictum est. Ergo fides de visis est.
5. Praeterea, id quod est materiale in objecto fidei, est res
creata, ut dictum est. Sed res illa creata visui humano subjacet
etiam sensibili, sicut passio. Ergo cum fides sit de toto objecto
suo, fides de visis erit.
1. Sed contra, Hebr. 11, 1: fides est argumentum non
apparentium. Ergo non est de visis.
2. Praeterea, Deum nemo vidit unquam; Joan. 1, 18. Sed
fides proprie est de Deo. Ergo fides est de non visis.
3. Praeterea, fides gignit spem: Glossa Matth. 1. Sed spes
est de non visis, Roman. 8. Ergo et fides.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Videtur quod fides possit esse de scitis. Deum enim
esse, est creditum. Sed hoc est scitum, quia demonstrative probatum
est. Ergo fides est de scitis.
2. Praeterea, unum de generantibus scientiam est doctrina. Sed
fides, quantum ad distinctionem credendorum, est per doctrinam, quia
fides ex auditu est: Rom. 10. Ergo fides est de scitis.
3. Praeterea, omne illud ad quod habetur ratio probans, est
scitum. Sed ad ea quae sunt fidei, potest haberi ratio probans: 1
Petr. 3, 15: parati semper ad reddendum rationem de ea quae in
nobis est fide et spe; et Commentator super 1 cap. de Divin.
Nom. dicit, quod ratio est prior auctoritate; et Richardus de
sancto Victore dicit, quod ad nullam veritatem probandam deficit
ratio. Ergo fides est de scitis.
4. Praeterea, omnis probatio convincens intellectum ad
assentiendum, facit scientiam. Sed ad assentiendum his quae sunt
fidei, convincitur intellectus per miracula, sicut supra dictum est de
Daemonibus. Ergo fides est de scitis.
1. Sed contra, scientia ex intellectu principiorum causatur. Sed
de his quae fides credit non possumus habere intellectum fide manente,
scilicet in statu viae. Ergo fides non potest esse de scitis.
2. Praeterea, scientia est effectus rationis. Sed ea de quibus est
fides, sunt supra rationem. Ergo de his quae sunt fidei, non potest
esse scientia.
3. Praeterea, Deum nemo vidit unquam; Joan. 1, 18. Sed
fides proprie de Deo est. Ergo est de non visis et cetera.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Videtur quod ea de quibus est fides, sint ignota.
Quia secundum Gregorium, apparentia non habent fidem, sed
agnitionem. Sed ea quae non habent agnitionem, sunt ignota. Ergo ea
quae fidem habent ignota sunt.
2. Praeterea, 1 Corinth. 2, 9: oculus non vidit et auris non
audivit, et in cor hominis non ascendit, quae praeparavit Deus
diligentibus se. Sed quaecumque cognoscuntur, in cor ascendunt.
Ergo fides, quae est de praedictis, est de ignotis.
3. Praeterea, omnis nostra cognitio habet ortum a sensu, secundum
philosophos. Sed ea quae cadunt sub fide, nullo modo possunt reduci
ad cognitionem sensibilem. Ergo de eis non est cognitio aliqua.
4. Praeterea, omne quod cognoscitur, est praesens aliquo modo
cognoscenti. Sed fides, ut dicit Augustinus, est de absentibus.
Ergo ea quae sunt fidei, sunt ignota.
1. Sed contra, omnis habitus in potentia cognitiva existens facit
cognoscere suum objectum. Sed fides est in cognitiva potentia existens
sicut in subjecto, ut prius dictum est, dist. 23, qu. 1,
art., 3. Ergo ea quae sunt fidei aliquo modo cognoscuntur.
2. Praeterea, infidelitas est ignorantia, ut patet 1 Tim. 1,
13: misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci in
incredulitate mea. Ergo fides est cognitio; et ita credita sunt
cognita.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum, ad primam quaestionem, quod visio, proprie
loquendo, est actus sensus visus, sed propter nobilitatem istius
sensus translatum est nomen visionis ad actus aliarum potentiarum
cognitivarum secundum similitudinem ad sensum visus. Potest ergo
attendi similitudo quantum ad genus cognitionis tantum; et sic largo
modo, improprie omnis cognitio visio dicetur; et secundum hoc fides
est de visis utcumque, sicut Magister dicit, non quidem visu
exteriori, sed interiori. Potest etiam ulterius attendi haec
similitudo non solum quantum ad genus cognitionis, sed etiam quantum ad
modum cognoscendi. Modus autem quo sensus videt, est inquantum
species visibilis in actu per lumen formatur in visu; unde transferendo
nomen visionis ad intellectum, proprie intelligendo, videmus quando
per lumen intellectuale ipsa forma intellectualis fit in intellectu
nostro; sive illud lumen sit naturale; sicut cum intelligimus
quidditatem hominis, aut alicujus hujusmodi; sive sit supernaturale,
sicut quo Deum in patria videbimus. Et ulterius videri per
intellectum dicuntur illa complexa quorum cognitio ex praedicta visione
consurgit; sicut per lumen naturale videmus principia prima quae
cognoscimus statim, ut terminos; sive per lumen supernaturale, sicut
est visio prophetiae. Et ulterius etiam ea quae in ista principia
resolvere possumus per rationem dicuntur videri, sicut ea quae scimus
demonstrative probata. Et secundum hoc patet quod fides non potest
esse de visis: quia forma illa intelligibilis quae principaliter est
objectum fidei, idest Deus, formationem intellectus nostri
subterfugit, et non est ei pervius in statu viae, ut dicit
Augustinus. Nec iterum ea quae sunt fidei, ad principia visa
reducere possumus demonstrando.
Ad primum ergo dicendum, quod visio accipitur ibi large secundum
primum modum.
Ad secundum dicendum, quod termini principiorum naturaliter notorum
sunt comprehensibiles nostro intellectui: ideo cognitio quae consurgit
de illis principiis, est visio: sed non est ita de terminis
articulorum. Unde in futuro, quando Deus videbitur per essentiam,
articuli erunt ita per se noti et visi, sicut modo principia
demonstrationis.
Ad tertium dicendum, quod praecedit intellectus, quo intelligimus
quid significatur per nomen, et non quo intelligimus quid sit res
ipsa: quia nomina ex effectibus imponuntur.
Ad quartum dicendum, quod prophetia respicit temporale quasi proprium
objectum, quod intellectu comprehendi potest; et ideo prophetia est
visio.
Ad quintum dicendum, quod de eo quod est materiale in objecto fidei,
scilicet incarnatio, non est fides, nisi secundum quod stat sub illo
formali; sicut visus non est de colore nisi secundum quod stat sub
lumine; et sic non cadit sub visu corporali, nec intellectuali.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod fides, ut dictum est,
comparatur ad aliquid dupliciter, scilicet per se et per accidens. Et
quod per se pertinet ad fidem, pertinet ad eam semper et ubique; ideo
quod pertinet ad fidem ratione hujus vel illius, non est fidei per se,
sed per accidens. Ergo quod simpliciter humanum intellectum excedit ad
Deum pertinens, nobis divinitus revelatum, per se ad fidem pertinet;
quod autem excedit intellectum hujus vel illius, et non omnis hominis,
non per se sed per accidens ad fidem pertinet. Ea autem quae omnem
humanum intellectum excedunt non possunt per demonstrationem probari:
quia demonstratio in intellectu principiorum fundatur; et ideo
hujusmodi non possunt esse scita, sed quaedam quae sunt praecedentia ad
fidem, quorum non est fides nisi per accidens, inquantum scilicet
excedunt intellectum illius hominis, et non hominis simpliciter,
possunt demonstrari et sciri; sicut hoc quod est Deum esse: quod
quidem est creditum quantum ad eum cujus intellectus ad demonstrationem
non attingit: quia fides, quantum in se est, ad omnia quae fidem
concomitantur vel sequuntur vel praecedunt sufficienter inclinat.
Et per hoc patet solutio ad primum.
Ad secundum dicendum, quod fides determinatur per auditum doctrinae
proponentis quid evitandum sit et quid tenendum sit, sed non probantis
propositum; et ideo scientiam talis doctrina non facit.
Ad tertium dicendum, quod ratio humana praecedit auctoritatem
humanam, et ratio divina praecedit auctoritatem divinam, cui fides
innititur; unde fides nostra ita se habet ad rationem divinam qua Deus
cognoscit, sicut se habet fides illius qui supponit principia
subalternatae scientiae ad scientiam subalternantem, quae per propriam
rationem illa probavit. Unde apostolus non monet humanam rationem
inducere ad probandum fidem, sed divinam, ut ostendatur quod Deus
dixit; humanam autem ad defendendum, ut per eam ostendatur quod ea
quae fides praesupponit, non sunt impossibilia; non ita autem quod
sufficienter per rationem humanam ea quae fidei sunt, probari possint.
Et ideo verbum Richardi intelligendum est de probatione non
sufficienti, sed aliquo modo persuadenti.
Ad quartum dicendum, quod argumenta quae cogunt ad fidem, sicut
miracula, non probant fidem per se, sed probant veritatem annuntiantis
fidem: et ideo de his quae fidei sunt, scientiam non faciunt.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod ad perfectam rationem
cognitionis intellectivae tria requiruntur. Primo quod id quod
cognoscitur, intellectui proponatur; secundo quod intellectus illis
adhaereat; tertio quod ea videat. Ea ergo quae fidei sunt,
intellectui proponuntur non quidem in seipsis, sed quibusdam verbis
quae ad eorum expressionem non sufficiunt, et quibusdam similitudinibus
ab eorum repraesentatione deficientibus; et ideo dicuntur cognosci in
speculo, et in aenigmate. Et propter hoc non videtur, proprie
loquendo, sed tamen intellectus assentit eis: et propter hoc
imperfecte cognoscuntur, nec omnino ignorantur.
Ad primum ergo dicendum, quod Gregorius loquitur de agnitione
perfecta, quae visionem includit.
Ad secundum dicendum, quod in cor ascendit quod per operationem cordis
formari potest; et hoc est quod videtur: et per istum modum quae
praeparavit Deus diligentibus se, in cor hominis non ascendunt.
Ad tertium dicendum, quod cognitio fidei ortum habet a sensu,
inquantum significationes nominum, quae proponuntur sensibus,
cognovit; sed haec deficiunt a repraesentatione ejus circa quod est
fides proprie; ideo fides non habet cognitionem perfectam.
Ad quartum dicendum, quod illud proprie dicitur praesens cujus
essentia intellectui vel sensui praesentatur: et quia hoc facit
visionem, ideo dicit Augustinus, quod videntur praesentia, sed
creduntur absentia: et propter hoc etiam fides assimilatur auditui,
quia de absentibus est, sicut auditu cognoscimus quae, cum sint
absentia, nobis recitantur.
|
|
