|
Quaestiuncula 1
1. Ad primum sic proceditur. Videtur quod fortitudo quae est
donum, non differat a fortitudine quae est virtus. Quia secundum
Dionysium in Cael. Hierar., spiritualium proprietates ex nominibus
nos oportet accipere. Sed habitus virtutis et doni communicant in
nomine fortitudinis. Ergo communicant in proprietate; et ita videntur
esse idem secundum rem.
2. Praeterea, Gregorius dicit in 1 Moralium, quod fortitudo est
quae dat confidentiam trepidanti; et loquitur de dono fortitudinis.
Sed hoc idem pertinet ad fortitudinem quae est virtus, quia est circa
timores imperturbatus virtuosus fortis, ut dicitur in 3 Ethic. Ergo
sunt idem.
3. Praeterea, donum, ut dictum est, differt a virtute, inquantum
excedit ipsam. Sed fortitudinis virtus, cum sit circa difficillimum,
quod est mors, non potest excedi ab aliquo. Ergo donum fortitudinis
non differt a fortitudine virtute.
1. Sed contra, diversorum generum et non subalternatim positorum,
diversae sunt species et differentiae, secundum philosophum in
antepraedicamentis. Sed donum et virtus sunt hujusmodi genera. Ergo
fortitudo quae est in genere doni differt a fortitudine quae est in
genere virtutis.
2. Praeterea, in Lib. de spiritu et anima dicitur, quod
fortitudinis est non tantum terrenas cupiditates reprimere, sed penitus
oblivisci. Sed cupiditates non sunt materia fortitudinis quae est
virtus. Ergo oportet quod intelligatur de dono fortitudinis; et ita
videtur quod non sit una fortitudo quae est donum, et quae est virtus.
Quaestiuncula 2
1. Ulterius. Quaeritur, quis sit actus ejus in via. Et videtur
quod non habeat unum actum. Quia, sicut communiter dicitur,
fortitudo exequitur in illis ad quae non omnes tenentur, in quibus
etiam consilium dirigit, sicut sunt opera supererogationis. Sed haec
non possunt reduci ad unum actum secundum speciem, cum hujusmodi opera
fere secundum omnes virtutes inveniantur. Ergo fortitudo non habet
unum actum secundum speciem.
2. Praeterea, Gregorius dicit, quod spiritus fortitudinis est
miraculis et doctrina fulgere. Sed haec duo sunt diversa genera et ad
invicem, et ad alios actus, qui dono fortitudinis assignantur. Ergo
idem quod prius.
3. Praeterea, Augustinus dicit in Lib. de doctrina Christiana,
ubi loquitur de donis, quod fortitudinis est ab omnium transeuntium
mortifera jucunditate seipsum sequestrare. Gregorius autem dicit,
quod fortitudo circa adversa fiduciam dat trepidanti. Sed haec duo non
reducuntur ad unum genus, cum unum videatur pertinere ad materiam
temperantiae, aliud autem ad materiam fortitudinis, vel patientiae.
Ergo videtur quod non habeant unum actum.
1. Sed contra, habitus distinguuntur per actus. Sed fortitudo
donum est unus habitus. Ergo habet unum actum.
2. Praeterea, donum est simplicius quam virtus, cum sit sublimius.
Sed fortitudo virtus habet unum actum principalem, scilicet sustinere
pericula propter bonum. Ergo multo fortius donum fortitudinis habet
unum actum.
Quaestiuncula 3
1. Ulterius. Quaeritur de actu fortitudinis in patria. Et videtur
quod ibi nullum actum habeat. Quia in quarta beatitudine ponitur ad
statum gloriae pertinens saturari. Sed hoc non significat aliquem
actum. Cum ergo quarta beatitudo dono fortitudinis adaptetur, videtur
quod non habeat aliquem actum in patria.
2. Praeterea, proprium fortitudinis videtur esse difficilia
sustinere. Sed in patria omnis difficultas tolletur: alias non esset
ibi summa delectatio. Ergo non erit ibi actus fortitudinis.
3. Praeterea, fortitudinis actus ad vitam activam pertinet. Sed
vita activa, ut sancti dicunt, non remanebit in patria, sed
contemplativa tantum. Ergo non erit ibi actus fortitudinis.
1. Sed contra, habitus nihil aliud videtur esse quam habilitatio ad
actum; unde Commentator dicit in 3 de anima, quod habitus est quo
quis agit quando vult. Sed habitus fortitudinis manebit in patria, ut
Magister supra per auctoritates probavit. Ergo et actus fortitudinis
ibi erit.
2. Praeterea, habitus sine actu est similis somno, secundum
philosophum in 1 Ethic. Sed felix et beatus, ut ibi dicitur, non
est similis dormienti, sed vigilanti, cum sit in ultima sua
perfectione. Ergo, cum sit ibi habitus fortitudinis, erit actus.
Quaestiuncula 1
Respondeo dicendum ad primam quaestionem, quod dona a virtutibus, ut
dictum est, differunt, inquantum dona altiori modo operantur; et
secundum hoc oportet accipere differentiam doni fortitudinis a
fortitudinis virtute. Modus autem unicuique ex propria mensura
praefigitur, ut dictum est prius. Unde sciendum est, quod
fortitudinis virtus mensuram sui actus habet humanas vires; unde ea
quae supergrediuntur vires hominis, neque aggreditur, neque sustinet.
Unde philosophus in 3 Ethic. dicit, quod fortis est
instupefactibilis ut homo, in his scilicet terribilibus quae sunt
secundum hominem. Sed donum fortitudinis habet pro mensura sui actus
divinam potentiam, de cujus auxilio confidit, sicut dicitur in Psal.
17, 30: in Deo meo transgrediar murum, idest omne quod posset
humanae infirmitati obviare.
Ad primum igitur dicendum, quod fortitudo donum et virtus conveniunt
in aliqua proprietate, quia utrumque est ad aliquid difficile
sustinendum; sed non oportet quod sint omnino idem in re.
Ad secundum dicendum, quod trepidatio ex duobus potest consurgere.
Uno modo tantum ex difficultate adversantium; et hanc trepidationem
reprimit fortitudinis virtus. Alio modo ex difficultate adversantis
simul et infirmitate hominis ad resistendum, vel etiam impotentia; et
hanc trepidationem reprimit donum fortitudinis ex fiducia divini
auxilii.
Ad tertium dicendum, quod virtus fortitudinis est circa difficillima
secundum genus, non tamen secundum comparationem ad operantem, quia
non excedunt vires ejus: sed fortitudinis donum etiam est circa illa
quae excedunt humanam facultatem; nec tamen stulte, quia non excedunt
facultatem divinae potentiae cui donum illud innititur.
Quaestiuncula 2
Ad secundam quaestionem dicendum, quod quanto aliqua potentia altior
est, tanto ad plura se extendit. Et quia humana facultas est infirma
respectu divinae facultatis, ideo ad diversas difficultates sunt
ordinatae diversae humanae facultates, et quandoque separantur ab
invicem; aliquis enim habet facultatem ut facile superare possit
difficultates quae sunt in delectationibus, qui tamen non facile
superare potest difficultates quae sunt in passionibus illatis; et sic
de aliis. Sed divina facultas est una et eadem respectu omnium
praedictarum difficultatum. Et ideo, quia fortitudinis virtus
facultati humanae innititur, non est respectu omnium difficultatum,
sed respectu aliquarum, quae sunt maximae in genere humanarum; unde
excellenter fortitudinis nomen habet: ad alias autem difficultates sunt
ordinatae aliae virtutes, quae sunt facultates quaedam. Sed
fortitudinis donum utitur divina voluntate quasi sua, secundum quod in
Psal. 17, 1, dicitur: diligam te domine virtus mea; et ideo
unum donum fortitudinis se extendit ad omnes difficultates quae in
humanis rebus possunt accidere etiam supra facultatem humanam, sicut
apostolus dicebat Philipp. ult., 13: omnia possum in eo qui me
confortat. Et ideo oportet actum doni fortitudinis accipere circa
omnia difficilia proportionabiliter actui fortitudinis circa quaedam
difficilia. Cum autem fortitudo virtus sit circa timores et audacias,
habet duos actus: unum qui est aggredi, inquantum moderatur audacias;
alium qui est sustinere, inquantum moderatur timores. Sed hic actus
est principalior, inquantum difficilius est sustinere difficultates
praesentes quam tendere in absentes. Et similiter actus doni
fortitudinis principalis est sustinere omnes difficultates sive in
passionibus sive in operationibus; et ad hunc ordinatur alius actus qui
est difficilia et ardua aggredi spe divini auxilii. Hi autem duo actus
non differunt secundum speciem, quia unus ad alium ordinatur, et eadem
est ratio dirigendi in ipsis; et ideo donum fortitudinis habet unum
actum secundum speciem.
Ad primum igitur dicendum, quod quia supererogationis opera maxime
videntur habere difficultatem humanas vires excedentem, ideo praecipue
circa illa dicitur esse donum fortitudinis: nihilominus est et circa
alias difficultates, circa quas est etiam virtus communiter, sed non
eodem modo, ut dictum est.
Ad secundum dicendum, quod ad virtutem fortitudinis pertinet aliquid
dupliciter. Uno modo sicut principale objectum vel actus, sicut
mortis pericula quae propter bonum sustinentur. Alio modo sicut
instrumenta, vel auxilia, quibus indiget fortis ad suum actum, ut
arma et societates bellantium. Ita etiam donum respicit ipsas
difficultates quae sunt in passionibus et in operationibus humanis
principaliter, sed miracula et doctrinam quasi auxilia ad suum actum;
sicut patet in apostolis, qui miraculis et doctrina totum mundum sub
fide captivum duxerunt in obsequium Christi; et secundum hoc dicit
Gregorius, quod ad donum fortitudinis pertinet miraculis et doctrina
fulgere.
Ad tertium dicendum, quod illa quamvis pertineant ad diversas
virtutes, possunt tamen pertinere ad unum donum, ut dictum est; et
sic sunt idem objectum specie, secundum quod specificantur inde unde
specificatur donum.
Quaestiuncula 3
Ad tertiam quaestionem dicendum, quod quicumque operatur secundum
aliquam mensuram, oportet quod habeat aliquem actum secundum quem
respicit ad mensuram illam, et aliquem secundum quem respicit ad
mensuratum. Unde cum fortitudo mensuret actum suum circa difficultates
ex divina potestate, habet aliquem actum in comparatione ad
difficultates quas sustinet vel aggreditur, et aliquem in comparatione
ad divinam potestatem, cui innititur; et primus actus non erit in
patria, ubi difficultas nulla erit; sed secundus erit ibi, quia
perfectissime divinae potentiae innitetur.
Ad primum ergo dicendum, quod etiam in corporalibus quamvis saturitas
non nominet aliquem actum, tamen aliquid praesupponit, scilicet
sumptionem cibi; ita et saturitas quae ibi ponitur, quae est repletio
omnium ex quorum defectu difficultas contingebat, praesupponit quemdam
spiritualem esum, secundum quem homo ab ipsa divina potentia bona
praedicta sumit, ei innixus.
Ad secundum dicendum, quod quamvis vita activa non maneat quantum ad
sui essentiam, manet tamen quantum ad sui mensuram in finem: quia in
his quae activae vitae sunt, ex ipsa divina veritate regulamur.
Ad tertium patet solutio ex praedictis.
|
|
